Nhận biết khách hàng tăng cường là gì, khi nào sàn hỏi thêm?

Bạn đã xác minh danh tính xong, vài tháng sau sàn lại hỏi thu nhập hằng tháng, nơi làm việc, tiền nạp vào lấy từ đâu. Có thể đó là bước nhận biết khách hàng tăng cường, phần sâu hơn của KYC (quy trình xác minh danh tính khách hàng). Trang này nói phần tăng cường; KYC cơ bản lúc mở tài khoản có ở trang KYC.

Nhận biết khách hàng là một nghĩa vụ trong pháp luật phòng, chống rửa tiền (hợp pháp hóa tài sản do phạm tội mà có), gọi tắt là AML. Tính đến 31/10/2026, chưa sàn nào được cấp phép. Quy trình nhận biết khách hàng tăng cường của từng sàn: Chưa công bố.

Nhận biết khách hàng tăng cường khác KYC thông thường thế nào?

Khác ở độ sâu: hỏi thêm thông tin tài chính, cập nhật thường xuyên hơn, cấp cao hơn duyệt và giao dịch bị giám sát chặt hơn. Luật Phòng, chống rửa tiền 14/2022/QH15 bắt tổ chức có nghĩa vụ (gọi là đối tượng báo cáo) chia khách hàng thành ba mức rủi ro thấp, trung bình, cao (Điều 16).

Mức rủi ro	Sàn, ngân hàng làm gì	Cập nhật thông tin tối thiểu	Căn cứ
Thấp	Có thể giảm nhẹ: bớt câu hỏi về mục đích, giám sát thưa hơn	5 năm/lần	Luật Phòng, chống rửa tiền Điều 16 khoản 2 điểm a; Thông tư 27 Điều 4 khoản 2
Trung bình	Nhận biết khách hàng đầy đủ theo luật	2 năm/lần	Điều 16 khoản 2 điểm b; Thông tư 27 Điều 4 khoản 4
Cao	Biện pháp tăng cường: thông tin bổ sung, cấp quản lý cao hơn duyệt, giám sát tăng cường	1 năm/lần	Điều 16 khoản 2 điểm c; Thông tư 27 Điều 4 khoản 5

Cả ba mức đều phải cập nhật sớm hơn khi có rủi ro mới hoặc khi biết thông tin khách hàng đã thay đổi. Tần suất trong bảng do Nghị quyết 66.23/2026/NQ-CP sửa Thông tư 27/2025/TT-NHNN Điều 4, áp dụng từ 24/7/2026 đến hết 28/02/2027 (hoặc đến khi thông tư sửa Thông tư 27 có hiệu lực, nếu sớm hơn).

Với khách hàng rủi ro cao, Thông tư 27 Điều 4 khoản 5 liệt kê các biện pháp tăng cường:

• Việc thiết lập hoặc tiếp tục duy trì quan hệ phải được cấp quản lý cao hơn ít nhất một cấp so với cấp duyệt khách hàng rủi ro trung bình phê duyệt.
• Thu thập, xác minh bổ sung thông tin của khách hàng cá nhân hoặc tổ chức (chi tiết ở mục giấy tờ bên dưới).
• Giám sát tăng cường: chọn mẫu giao dịch để kiểm tra, bảo đảm giao dịch khớp với mục đích quan hệ và hoạt động của khách hàng.

Sàn phải xếp mức rủi ro ngay hoặc chậm nhất 10 ngày làm việc kể từ lúc nhận biết khách hàng. Căn cứ để xếp gồm chính khách hàng, sản phẩm dịch vụ đang dùng, nơi cư trú và yếu tố khác do sàn tự xác định (Thông tư 27 Điều 4 khoản 1 điểm c, bản sửa bởi Nghị quyết 66.23, áp dụng từ 24/7/2026 đến hết 28/02/2027).

Vì sao sàn tài sản mã hóa phải làm việc này?

Vì sàn được cấp phép phải áp dụng các biện pháp chống rửa tiền như một tổ chức tài chính. Nghị quyết 05/2025/NQ-CP Điều 15 khoản 2 điểm b ghi nghĩa vụ này, kèm mốc nhận biết khách hàng cho giao dịch không thường xuyên từ 1.000 Đô la Mỹ.

Từ 01/12/2026, Luật 23/2026/QH16 đưa “dịch vụ tài sản mã hóa” vào danh sách hoạt động của tổ chức tài chính phải tuân thủ Luật Phòng, chống rửa tiền. Theo cách đọc của chúng tôi, từ ngày đó sàn được cấp phép trực tiếp là đối tượng báo cáo, nên các quy định ở trang này áp cho sàn như áp cho ngân hàng.

Thông tư 27 ban hành năm 2025, trước Luật 23/2026, khi dịch vụ tài sản mã hóa chưa nằm trong danh sách đối tượng báo cáo. Sàn được cấp phép áp dụng nó thế nào trong quy trình nội bộ: Chưa công bố.

Khi nào sàn áp dụng biện pháp tăng cường?

Văn bản nêu rõ ba tình huống phải áp dụng biện pháp tăng cường (khách rủi ro cao, có nghi ngờ, giao dịch đặc biệt); khách là người có ảnh hưởng chính trị nước ngoài có yêu cầu riêng tương tự.

1. Bị xếp rủi ro cao theo quy trình quản lý rủi ro của sàn (Luật Phòng, chống rửa tiền Điều 16 khoản 2 điểm c). Tiêu chí cụ thể từng sàn: Chưa công bố.
2. Có nghi ngờ liên quan đến rửa tiền, kể cả với khách đang ở mức thấp. Nghị quyết 66.23 bổ sung vào Thông tư 27 Điều 4 khoản 2 điểm d (từ 24/7/2026 đến hết 28/02/2027) rằng khi đó sàn “phải áp dụng các biện pháp nhận biết khách hàng tăng cường”.
3. Khách là cá nhân nước ngoài có ảnh hưởng chính trị, hoặc người thân, người đồng sở hữu với họ (Điều 17). Điều này không dùng chữ “tăng cường”. Theo cách đọc của chúng tôi, các yêu cầu riêng ở đây (quản lý cấp cao duyệt, xác minh nguồn gốc tài sản, giám sát suốt quá trình giao dịch) tương tự biện pháp tăng cường, xem mục bên dưới.
4. Giao dịch đặc biệt: giao dịch giá trị lớn bất thường hoặc phức tạp, và giao dịch với tổ chức, cá nhân tại quốc gia, vùng lãnh thổ trong danh sách FATF (tổ chức liên chính phủ đặt chuẩn chống rửa tiền) công bố hoặc trong Danh sách cảnh báo (Điều 20).

“Giá trị lớn bất thường” là giao dịch “rõ ràng không tương xứng với thu nhập hoặc không phù hợp với mức giá trị giao dịch thường xuyên của khách hàng”. “Phức tạp” là giao dịch không phù hợp quy mô, loại hình hoạt động của khách hoặc với giao dịch tương đương trong cùng ngành (Nghị định 19/2023/NĐ-CP Điều 8).

Danh sách cảnh báo là danh sách tổ chức, cá nhân rủi ro cao về rửa tiền do Ngân hàng Nhà nước lập (Luật Phòng, chống rửa tiền Điều 3 khoản 10). FATF công bố danh sách đen và danh sách xám. Luật không nói rõ là danh sách nào trong số đó.

Xác định chủ sở hữu hưởng lợi (người thật sự sở hữu hoặc kiểm soát tài khoản) thì khác: đó là phần của nhận biết khách hàng thông thường, áp cho mọi khách (Điều 10 khoản 2), không phải biện pháp tăng cường riêng. Chi tiết ở mục bên dưới.

Người có ảnh hưởng chính trị bị hỏi gì thêm?

Sàn phải được cấp quản lý cao duyệt trước khi nhận họ, phải xác minh nguồn gốc tài sản và giám sát suốt quá trình giao dịch. Người có ảnh hưởng chính trị thường gọi là PEP (politically exposed person).

Luật Việt Nam chỉ định nghĩa “cá nhân nước ngoài có ảnh hưởng chính trị”: “người giữ chức vụ cấp cao trong các cơ quan, tổ chức nước ngoài và tổ chức quốc tế” (Luật Phòng, chống rửa tiền Điều 3 khoản 15). Sàn tự lập danh sách khách hàng thuộc nhóm này, dựa cả vào danh sách Ngân hàng Nhà nước thông báo.

Cùng yêu cầu duyệt và xác minh nguồn gốc tài sản áp cho người liên quan (Điều 17 khoản 3):

• Cha, mẹ, vợ, chồng, con, anh ruột, chị ruột, em ruột của người trong danh sách.
• Người đồng sở hữu với họ một hoặc nhiều pháp nhân, thỏa thuận pháp lý.
• Chủ sở hữu hưởng lợi của pháp nhân, thỏa thuận pháp lý do người trong danh sách sở hữu.

Chúng tôi chưa thấy Luật Phòng, chống rửa tiền hay Luật 23/2026 có điều riêng về người có ảnh hưởng chính trị trong nước. Cán bộ, công chức Việt Nam có quy định riêng về kê khai tài sản, ở trang công chức, đảng viên có được đầu tư tiền ảo không.

Chủ sở hữu hưởng lợi là ai, vì sao sàn hỏi?

Là người thật sự sở hữu hoặc kiểm soát cuối cùng tài khoản, có thể khác người đứng tên. Từ 24/7/2026, định nghĩa là cá nhân “trực tiếp hoặc gián tiếp có quyền sở hữu hoặc quyền kiểm soát cuối cùng trên thực tế đối với khách hàng”, hoặc người mà khách hàng giao dịch thay mặt (Luật Phòng, chống rửa tiền Điều 3 khoản 7, sửa bởi Nghị quyết 66.23 từ 24/7/2026, Luật 23/2026 giữ câu chữ từ 01/12/2026).

Với khách cá nhân mở tài khoản, sàn xác định người sở hữu cuối cùng tài khoản hoặc kiểm soát cuối cùng hoạt động của tài khoản (Nghị định 19/2023 Điều 7 khoản 1 điểm a, bản sửa bởi Nghị quyết 66.23). Với khách là tổ chức, chủ sở hữu hưởng lợi gồm cá nhân sở hữu trực tiếp hoặc gián tiếp từ 25% vốn điều lệ hoặc 25% tổng số cổ phần có quyền biểu quyết trở lên (Nghị định 19/2023 Điều 7 khoản 2 điểm a, bản sửa bởi Nghị quyết 66.23, áp dụng từ 24/7/2026 đến hết 28/02/2027).

Đây là lý do tài khoản đứng tên hộ dễ bị hỏi. Khách hàng có dấu hiệu đứng tên hộ hoặc giao dịch theo chỉ dẫn của bên thứ ba là một dấu hiệu đáng ngờ riêng của tài sản mã hóa từ 01/12/2026 (Điều 33a khoản 11, do Luật 23/2026 bổ sung). Rủi ro mua bán tài khoản đã KYC có ở trang mua bán tài khoản sàn đã KYC có bị phạt không.

Luật nêu những giấy tờ, thông tin nào?

Luật nêu giấy tờ tùy thân để xác minh danh tính; phần tăng cường thì luật nêu loại thông tin, không nêu tên giấy tờ cụ thể.

Giấy tờ để xác minh, từ 24/7/2026 (Luật Phòng, chống rửa tiền Điều 12 khoản 1, sửa bởi Nghị quyết 66.23; Luật 23/2026 có nội dung tương tự từ 01/12/2026):

• Cá nhân: Căn cước, Căn cước điện tử, Căn cước công dân hoặc Hộ chiếu còn hiệu lực; giấy tờ khác do cơ quan có thẩm quyền cấp; văn bản chứng minh tư cách đại diện (nếu có).
• Tổ chức: giấy phép thành lập hoặc Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp còn hiệu lực, điều lệ (nếu có), quyết định bổ nhiệm giám đốc, kế toán trưởng, tài liệu về người đại diện và chủ sở hữu hưởng lợi.
• Chung: “Các tài liệu, dữ liệu và nguồn thông tin đáng tin cậy khác có liên quan.”

Thông tin bổ sung khi bị áp biện pháp tăng cường (Thông tư 27 Điều 4 khoản 5 điểm b, c):

Khách hàng	Thông tin tối thiểu
Cá nhân	Thu nhập trung bình hằng tháng trong ít nhất 06 tháng gần nhất; liên lạc nơi làm việc hoặc nơi có thu nhập chính (nếu có); thông tin về nguồn tiền hoặc nguồn tài sản trong giao dịch
Tổ chức	Ngành nghề tạo doanh thu chính; tổng doanh thu 02 năm gần nhất; thông tin về nguồn tiền hoặc nguồn tài sản trong giao dịch

Thông tư 27 không nói thu nhập phải chứng minh bằng sao kê, hợp đồng lao động hay tờ khai thuế. Loại giấy tờ cụ thể do quy trình từng sàn quy định. Những chứng từ nên giữ có ở trang chứng minh nguồn tiền từ tiền ảo.

Từ 01/12/2026, nếu sàn kết nối được với cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc chuyên ngành, sàn không yêu cầu bạn cung cấp lại thông tin đã có trong đó (Luật Phòng, chống rửa tiền Điều 10 khoản 5, do Luật 23/2026 bổ sung).

Từ chối cung cấp thông tin thì sao?

Sàn có thể từ chối giao dịch, không mở tài khoản hoặc chấm dứt quan hệ, và xem xét báo cáo Ngân hàng Nhà nước. Văn bản nói ba điều:

• Từ chối giao dịch, tài khoản: quy định nội bộ của sàn phải có chính sách từ chối mở tài khoản, thực hiện giao dịch hoặc chấm dứt quan hệ khi không hoàn thành được việc nhận biết khách hàng vì khách từ chối hoặc cung cấp không đầy đủ (Điều 24 khoản 1 điểm a).
• Giao dịch đặc biệt: khi có nghi ngờ, sàn phải xem xét, phân tích, báo cáo giao dịch đáng ngờ (báo cáo gửi Ngân hàng Nhà nước) và “có thể từ chối giao dịch đó” (Điều 20 khoản 2).
• Dấu hiệu đáng ngờ: khách từ chối, trì hoãn cung cấp tài liệu nhận biết khách hàng hoặc thông tin nguồn gốc tài sản là một dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa (Điều 33a khoản 9, hiệu lực 01/12/2026).

Dấu hiệu đáng ngờ không phải kết luận vi phạm. Đó là căn cứ để sàn phân tích thêm và, nếu có cơ sở hợp lý, báo cáo Ngân hàng Nhà nước; quy trình ở trang giao dịch đáng ngờ là gì.

Sàn có thể không nói với bạn là đã báo cáo. Điều 40 khoản 2 ghi đối tượng báo cáo “không được tiết lộ thông tin về việc đã báo cáo giao dịch đáng ngờ hoặc các thông tin có liên quan đến giao dịch đáng ngờ cho Ngân hàng Nhà nước Việt Nam”. Theo cách đọc của chúng tôi, cụm ‘cho Ngân hàng Nhà nước Việt Nam’ gắn với việc báo cáo, nên khoản này cấm tiết lộ việc đã báo cáo với bất kỳ ai, kể cả khách hàng.

Nộp giấy tờ sửa, làm giả còn tệ hơn từ chối. Đó là dấu hiệu đáng ngờ ở cùng khoản 9 nói trên. Sử dụng tài liệu, giấy tờ giả của cơ quan, tổ chức để thực hiện hành vi trái pháp luật có thể bị xử lý hình sự (Bộ luật Hình sự Điều 341 khoản 1).

Thông tin bạn nộp được bảo vệ đến đâu?

Sàn phải bảo mật thông tin nhận biết khách hàng, lưu trữ theo thời hạn luật định và phải cung cấp hồ sơ cho Ngân hàng Nhà nước, cơ quan có thẩm quyền.

• Bảo mật: đối tượng báo cáo phải tuân thủ quy định về bảo mật thông tin nhận biết khách hàng đối với thông tin, hồ sơ liên quan đến các giao dịch phải báo cáo (Luật Phòng, chống rửa tiền Điều 40 khoản 1).
• Thời hạn lưu: hồ sơ nhận biết khách hàng lưu 05 năm kể từ ngày kết thúc giao dịch, đóng tài khoản hoặc ngày báo cáo (Điều 38 khoản 2). Riêng sàn tài sản mã hóa còn phải lưu thông tin mở tài khoản, lịch sử giao dịch trên máy chủ tại Việt Nam tối thiểu 10 năm (Nghị quyết 05 Điều 15 khoản 2 điểm l).
• Cung cấp cho cơ quan: sàn phải cung cấp kịp thời hồ sơ cho Ngân hàng Nhà nước và cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của Chính phủ (Điều 39 khoản 1).

Sàn không tuân thủ quy định bảo mật thông tin nhận biết khách hàng đối với hồ sơ liên quan đến các giao dịch phải báo cáo có thể bị phạt 150–200 triệu đồng (Nghị định 284/2026/NĐ-CP Điều 13 khoản 7 điểm c, mức áp cho tổ chức).

Nghị quyết 05 Điều 4 khoản 5 còn buộc mọi bên tham gia thị trường tuân thủ pháp luật về bảo vệ dữ liệu.

Sàn làm sai thì bị xử lý thế nào?

Sàn bỏ qua hoặc làm sai nhận biết khách hàng có thể bị phạt hành chính; mức dưới đây áp cho tổ chức (Nghị định 284 Điều 4 khoản 2).

• Không nhận biết, không cập nhật, không xác minh thông tin khách hàng hoặc làm không đúng quy định: có thể bị phạt 100–120 triệu đồng (Điều 13 khoản 1 điểm a).
• Không thực hiện quy định về khách hàng là cá nhân nước ngoài có ảnh hưởng chính trị, hoặc không phân loại khách hàng theo mức rủi ro: có thể bị phạt 150–170 triệu đồng (Điều 13 khoản 4).
• Không giám sát giao dịch đặc biệt: có thể bị phạt 170–200 triệu đồng (Điều 13 khoản 5 điểm b).

Các nghĩa vụ AML khác của sàn và mức phạt đi kèm có ở trang AML là gì.

Áp dụng từ ngày nào

• Luật Phòng, chống rửa tiền 14/2022/QH15: từ 01/3/2023. Nghị định 19/2023/NĐ-CP: từ 28/4/2023.
• Thông tư 27/2025/TT-NHNN: từ 01/11/2025, thay Thông tư 09/2023/TT-NHNN.
• Nghị quyết 66.23/2026/NQ-CP: từ 24/7/2026 (Điều 3 khoản 1: đến hết 28/02/2027; khoản 2: phần nào bị luật sửa Luật Phòng, chống rửa tiền thay thì hết hiệu lực khi luật đó có hiệu lực). Phần sửa định nghĩa chủ sở hữu hưởng lợi và giấy tờ xác minh áp dụng đến hết 30/11/2026, sau đó do Luật 23/2026 thay (Điều 3 khoản 7). Phần sửa Thông tư 27 (thời hạn 10 ngày xếp mức rủi ro, tần suất cập nhật 5/2/1 năm, điểm d khi có nghi ngờ) và tiêu chí 25% của Nghị định 19 áp dụng đến hết 28/02/2027, hoặc sớm hơn nếu thông tư, nghị định sửa đổi có hiệu lực trước đó.
• Nghị định 284/2026/NĐ-CP: từ 01/9/2026.
• Luật 23/2026/QH16 (đưa dịch vụ tài sản mã hóa vào Luật Phòng, chống rửa tiền, thêm Điều 33a, giữ định nghĩa chủ sở hữu hưởng lợi và danh mục giấy tờ xác minh như Nghị quyết 66.23, thêm Điều 10 khoản 5): từ 01/12/2026.