Sàn được cấp phép có bảo hiểm tài sản người dùng không?

Sau mỗi vụ sàn nước ngoài bị hack, câu hỏi “sàn có bảo hiểm không” lại nổi lên, vì nhiều sàn quảng bá “quỹ bảo hiểm” hay “quỹ bảo vệ người dùng”. Ở Việt Nam, câu trả lời nằm ở hai văn bản về tài sản mã hóa và ở Luật Bảo hiểm tiền gửi. Đối chiếu văn bản ngày 31/10/2026.

Nghị quyết 05 có buộc sàn mua bảo hiểm hay lập quỹ bảo vệ không?

Chúng tôi chưa thấy điều nào buộc như vậy. Trong Nghị quyết 05, chữ “bảo hiểm” chỉ xuất hiện ở điều kiện cấp phép: công ty bảo hiểm là một loại cổ đông tổ chức được tính vào phần vốn trên 35%, và kinh nghiệm làm việc trong ngành bảo hiểm được tính cho tổng giám đốc, giám đốc công nghệ (Điều 8 khoản 3 điểm a, khoản 5 điểm a, b).

Chữ “quỹ” cũng chỉ có ở đúng ba chỗ đó, trong cụm “công ty quản lý quỹ” và “quản lý quỹ”. Nghị định 284 không có chữ “bảo hiểm” hay “quỹ” nào, nên không có hành vi xử phạt về việc không mua bảo hiểm hay không lập quỹ. Phạm vi đối chiếu: toàn văn hai văn bản đăng trên Cổng thông tin Chính phủ và Công báo, chưa gồm phụ lục mẫu biểu của Nghị quyết 05.

Điều kiện tài chính duy nhất là vốn điều lệ đã góp tối thiểu 10.000 tỷ đồng, góp bằng Đồng Việt Nam (Điều 8 khoản 2). Đây là điều kiện để được cấp phép, văn bản không gọi nó là quỹ dành cho khách.

Luật bảo vệ tài sản người dùng bằng cách nào?

Bằng nghĩa vụ đặt lên chính sàn: tách biệt tài sản khách, bảo vệ tài sản và tự bồi thường. Các điều khoản chính:

Nghĩa vụ của sàn	Căn cứ (Nghị quyết 05)
Quản lý tách biệt tiền, tài sản mã hóa của khách với của sàn; bảo vệ tài sản của khách hàng	Điều 15 khoản 2 điểm a
Giải quyết, bồi thường thiệt hại theo quy định pháp luật khi khách mất tiền, tài sản mã hóa do hệ thống bảo mật mất an toàn, bị xâm nhập, bị lừa đảo	Điều 15 khoản 2 điểm m
Dùng dịch vụ bên thứ ba (như lưu ký, hạ tầng) không miễn trừ trách nhiệm của sàn khi xảy ra sự cố công nghệ thông tin và tranh chấp	Điều 15 khoản 2 điểm p
Có quy trình lưu ký, quản lý tài sản khách và quy trình bồi thường khách hàng, đăng lên trang của sàn	Điều 8 khoản 6 điểm c, k; Điều 15 khoản 2 điểm q
Công bố trong 24 giờ khi sự cố công nghệ ảnh hưởng giao dịch của khách	Điều 15 khoản 3 điểm b

Tách biệt tài sản nghĩa là tiền, coin của khách không trộn vào tài sản của sàn. Lưu ký (sàn nhận giữ, bảo quản, chuyển giao tài sản mã hóa cho khách) được giải thích ở trang lưu ký tài sản mã hóa là gì.

Sàn được cấp phép (tổ chức cung cấp dịch vụ) không tách biệt tài sản khách có thể bị phạt 100–150 triệu đồng và có thể bị đình chỉ hoạt động cung cấp dịch vụ 01–03 tháng. Không bảo vệ tài sản của khách có thể bị phạt 150–200 triệu đồng và có thể bị đình chỉ 03–06 tháng (Nghị định 284 Điều 8 khoản 6 điểm a, khoản 7 điểm d, khoản 8).

Khác biệt với bảo hiểm nằm ở chỗ này: không có bên thứ ba chi trả thay. Nếu sàn không còn khả năng trả, người dùng dựa vào việc tài sản đã được tách biệt. Tình huống sàn mất khả năng thanh toán ở trang sàn phá sản thì tài sản người dùng ra sao, tình huống sàn mất giấy phép ở trang sàn bị thu hồi giấy phép.

Tài sản trên sàn có được bảo hiểm tiền gửi không?

Không, theo định nghĩa của Luật Bảo hiểm tiền gửi. Luật 111/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/5/2026) chỉ bảo hiểm tiền gửi bằng đồng Việt Nam của cá nhân gửi tại tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi (Điều 17).

Tổ chức tham gia là “tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thành lập và hoạt động theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng được nhận tiền gửi của cá nhân” (Điều 4 khoản 3). Sàn tài sản mã hóa là doanh nghiệp được cấp phép theo Nghị quyết 05, không phải tổ chức tín dụng.

Theo cách đọc của VietnamBit, từ đó suy ra:

• Coin, token trên sàn không phải tiền gửi bằng đồng Việt Nam, nên không thuộc diện được bảo hiểm.
• Số dư đồng Việt Nam trong tài khoản sàn là khoản sàn giữ hộ, không phải tiền bạn gửi ngân hàng. Nếu sàn gửi khoản tiền này ở ngân hàng, người gửi là sàn chứ không phải cá nhân bạn; Nghị quyết 05 không quy định riêng cách mở tài khoản này.
• Tiền còn nằm trong tài khoản ngân hàng đứng tên bạn, trước khi chuyển sang sàn, mới là tiền gửi của bạn tại ngân hàng. Các loại tiền gửi bị loại trừ nằm ở Điều 18 của Luật, trang này chưa trích.

Sàn bị hack thì ai đền?

Chính sàn được cấp phép, theo quy định pháp luật. Nghị quyết 05 buộc sàn “giải quyết và bồi thường thiệt hại theo quy định pháp luật trong trường hợp nhà đầu tư bị mất tiền, tài sản mã hóa do hệ thống bảo mật mất an toàn, bị xâm nhập, bị lừa đảo” (Điều 15 khoản 2 điểm m).

Văn bản không ghi mức, trần hay thời hạn bồi thường. Lỗi của sàn và lỗi của người dùng được tính khác nhau. Phân tích đầy đủ ở trang sàn bị hack có bồi thường không.

“Quỹ bảo hiểm” của sàn nước ngoài khác gì?

Đó thường là quỹ sàn tự lập và tự đặt điều kiện, không phải nghĩa vụ theo luật Việt Nam. Nhìn chung có hai loại hay bị gọi chung là “quỹ bảo hiểm”:

• Quỹ bảo vệ người dùng: sàn trích tiền hoặc coin của mình làm quỹ dự phòng cho sự cố như bị hack. Quy mô, điều kiện chi trả, quyền dừng chi trả do sàn tự quyết và có thể thay đổi.
• Quỹ bảo hiểm của giao dịch phái sinh (phái sinh: hợp đồng ăn theo giá tài sản, không giao coin ngay): bù phần lỗ khi một vị thế bị thanh lý (sàn đóng lệnh bắt buộc vì lỗ gần hết tiền ký quỹ) mà tiền ký quỹ không đủ bù. Quỹ này không bù cho người dùng mất tài sản vì sàn bị hack.

Không loại nào là hợp đồng bảo hiểm do doanh nghiệp bảo hiểm cấp cho từng người dùng, trừ khi sàn công bố đúng như vậy. Nghị quyết 05 không đặt nghĩa vụ bồi thường cho sàn nước ngoài chưa được cấp phép, nên quyền đòi của người dùng chỉ nằm trong điều khoản riêng của sàn đó.

Trước khi để tài sản trên sàn được cấp phép, kiểm gì?

Đọc các quy trình sàn phải đăng công khai và báo cáo tài chính đã kiểm toán. Tính đến 31/10/2026, chưa sàn nào được cấp phép. Các tài liệu dưới đây chỉ có khi sàn bắt đầu hoạt động.

Tài liệu cần đọc	Căn cứ	Tình trạng
Quy trình lưu ký, quản lý tài sản khách hàng	Nghị quyết 05 Điều 8 khoản 6 điểm c	Chưa công bố
Quy trình giải quyết khiếu nại, bồi thường khách hàng	Điều 8 khoản 6 điểm k	Chưa công bố
Báo cáo tài chính năm đã kiểm toán, bán niên đã soát xét	Điều 15 khoản 3 điểm a	Chưa công bố
Hợp đồng bảo hiểm tự nguyện (nếu sàn có mua)	Không bắt buộc	Chưa công bố

Cập nhật 31/10/2026.

Khi đọc, để ý ba điểm:

• Quy trình bồi thường ghi những trường hợp nào được đền, hạn xử lý bao lâu, cần nộp giấy tờ gì.
• Sàn giữ tài sản khách ở ví nóng (ví nối mạng để xử lý rút nhanh) hay ví lạnh (ví không nối mạng) theo tỷ lệ nào, nếu có công bố.
• Một sàn quảng cáo “được bảo hiểm” thì hợp đồng đó do doanh nghiệp bảo hiểm nào cấp, bảo hiểm cho rủi ro gì và hạn mức bao nhiêu. Thông tin quảng cáo của sàn phải chính xác, không gây hiểu lầm (Nghị quyết 05 Điều 15 khoản 2 điểm g).

Có tranh chấp thì gửi khiếu nại tới sàn trước. Các bước tiếp theo ở trang khiếu nại sàn tài sản mã hóa ở đâu.