Lừa đảo tiền ảo bị phạt thế nào? Bao nhiêu thì khởi tố

Lừa đảo tiền ảo bị xử lý như lừa đảo tài sản thông thường: từ 2.000.000 đồng có thể bị truy cứu hình sự theo Điều 174 hoặc Điều 290, thấp hơn thì tùy trường hợp mà bị xử lý hình sự hoặc phạt hành chính. Bộ luật Hình sự không có tội danh riêng cho “lừa đảo tiền ảo”. Tài sản mã hóa là một loại tài sản số, và tài sản số là tài sản theo Bộ luật Dân sự (Luật 71/2025/QH15 Điều 46), nên kẻ dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt USDT, bitcoin hay token của người khác bị xử lý theo các tội chiếm đoạt tài sản thông thường. Hai điều hay được áp nhất trong các vụ đã công bố là Điều 174 (lừa đảo chiếm đoạt tài sản) và Điều 290 (dùng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để chiếm đoạt tài sản).

Các mức dưới đây đọc từ Văn bản hợp nhất 135/VBHN-VPQH ngày 05/9/2025 trên Công báo, bản đã gộp các luật sửa đổi đến Luật 86/2025/QH15. Đó là mức theo Bộ luật Hình sự hiện hành, tính đến 28/10/2026. Bộ luật Hình sự (sửa đổi) đang trình Quốc hội, chưa được thông qua, và trang này không viết theo dự thảo. Đây là thông tin pháp luật chung, không phải tư vấn cho một vụ việc cụ thể.

Lừa đảo bao nhiêu tiền thì bị khởi tố?

Từ 2.000.000 đồng trở lên, người lừa đảo có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 174; dưới mức đó vẫn có thể bị truy cứu nếu thuộc một trong 4 trường hợp luật liệt kê. Bốn trường hợp ở Điều 174 khoản 1:

• a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;
• b) Đã bị kết án về tội này hoặc một trong các tội ở các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 175 và 290, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;
• c) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;
• d) Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ.

Ngưỡng 2 triệu là ngưỡng để cấu thành tội, không phải điều kiện để được nộp tố giác. Cơ quan tiếp nhận “không được từ chối tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm” (Bộ luật Tố tụng hình sự Điều 145 khoản 1), dù bạn chưa biết chính xác số tiền bị lừa quy ra bao nhiêu.

Lừa đảo chiếm đoạt tài sản đi tù bao nhiêu năm?

Tùy giá trị chiếm đoạt và tình tiết: từ cải tạo không giam giữ đến 3 năm ở khung 1, tới tù 12–20 năm hoặc chung thân ở khung 4 của Điều 174. Bảng so hai điều, chỉ ghi các tình tiết hay gặp trong vụ việc tài sản mã hóa (các tình tiết khác như thẻ ngân hàng giả, thiên tai, chiến tranh lược bớt):

Khung	Điều 174 (lừa đảo chiếm đoạt tài sản)	Điều 290 (dùng mạng để chiếm đoạt)	Mức phạt
Khoản 1	2 triệu đến dưới 50 triệu đồng, hoặc dưới 2 triệu thuộc 4 trường hợp trên	Không ghi mức giá trị; áp khi “không thuộc” Điều 173, 174	Cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù 6 tháng–3 năm
Khoản 2	50 triệu đến dưới 200 triệu; có tổ chức; chuyên nghiệp; tái phạm nguy hiểm; thủ đoạn xảo quyệt	50 triệu đến dưới 200 triệu; gây thiệt hại 50 triệu đến dưới 300 triệu; có tổ chức; chuyên nghiệp; phạm tội 2 lần trở lên; tái phạm nguy hiểm	Tù 2–7 năm
Khoản 3	200 triệu đến dưới 500 triệu	200 triệu đến dưới 500 triệu; gây thiệt hại 300 triệu đến dưới 500 triệu	Tù 7–15 năm
Khoản 4	Từ 500 triệu trở lên	Từ 500 triệu trở lên; gây thiệt hại từ 500 triệu	Điều 174: tù 12–20 năm hoặc chung thân. Điều 290: tù 12–20 năm
Khoản 5 (bổ sung)	Phạt tiền 10–100 triệu đồng	Phạt tiền 20–100 triệu đồng	Kèm có thể cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề 1–5 năm, tịch thu tài sản

Giá trị trong bảng là giá trị tài sản bị chiếm đoạt, tính bằng đồng. Đối chiếu văn bản gốc ngày 28/10/2026.

Hình phạt bổ sung ở khoản 5 là “có thể”, không tự động. Mức án cụ thể do Tòa án quyết định trong khung, sau khi xét tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ. Ví dụ, người phạm tội tự nguyện bồi thường, khắc phục hậu quả được hưởng tình tiết giảm nhẹ (Điều 51 khoản 1 điểm b), nhưng vẫn phải trả lại tài sản đã chiếm đoạt (Điều 48 khoản 1).

Lừa đảo qua mạng: Điều 174 hay Điều 290?

Cả hai đều được dùng trong các vụ tài sản mã hóa đã khởi tố; chọn điều nào là việc của cơ quan tiến hành tố tụng, dựa trên hành vi cụ thể. Điều 290 khoản 1 liệt kê các hành vi dùng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử, trong đó điểm d là “lừa đảo trong thương mại điện tử, thanh toán điện tử, kinh doanh tiền tệ, huy động vốn, kinh doanh đa cấp hoặc giao dịch chứng khoán qua mạng nhằm chiếm đoạt tài sản”. Câu dẫn của khoản 1 ghi điều này áp dụng “nếu không thuộc một trong các trường hợp quy định tại Điều 173 và Điều 174”.

Ba điểm khác nhau đọc thẳng từ chữ luật:

• Khung cao nhất của Điều 290 là tù 12–20 năm, không có tù chung thân như Điều 174.
• Điều 290 có thêm tình tiết “phạm tội 02 lần trở lên” và “gây thiệt hại” (không chỉ giá trị chiếm đoạt) ở các khung 2–4.
• Khoản 1 Điều 290 không ghi mức giá trị tối thiểu như mốc 2 triệu của Điều 174.

Theo thông tin cơ quan công an công bố, vụ dự án Gemholic (Công an TP Hải Phòng, khởi tố 30/12/2025, chiếm đoạt hơn 39 tỷ đồng) được khởi tố theo Điều 174 khoản 4; các vụ LIBFX (Công an TP Hà Nội, 24/7/2026) và Xintel (Công an tỉnh Thanh Hóa, 17/01/2026) theo Điều 290 khoản 4. Các vụ này đang ở giai đoạn điều tra; bị can chưa phải người có tội cho đến khi có bản án có hiệu lực. Danh sách đầy đủ kèm nguồn ở trang vụ án tiền ảo tại Việt Nam.

Tài sản mã hóa bị lừa được quy ra tiền thế nào?

Văn bản chưa quy định riêng cách quy đổi tài sản mã hóa (lấy giá ở đâu, thời điểm nào) khi tính ngưỡng của Điều 174, 290. Khung chung là định giá tài sản trong tố tụng hình sự: “Khi cần xác định giá của tài sản để giải quyết vụ án hình sự, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng ra văn bản yêu cầu định giá tài sản” (Bộ luật Tố tụng hình sự Điều 215 khoản 1), và việc định giá do Hội đồng định giá tài sản tiến hành (Điều 217 khoản 1). Bị hại có quyền đề nghị định giá tài sản (Điều 62 khoản 2 điểm d).

Trong thông báo của công an, số tài sản mã hóa thường được nêu kèm giá trị quy ra đồng. Ví dụ, thông báo tìm bị hại vụ Kittyrun (Bộ Công an, 15/9/2025) ghi số bị chiếm đoạt là 589.135 USDT, khoảng 15,3 tỷ đồng, theo điều tra ban đầu. Con số quy đổi trong thông báo chưa phải kết luận định giá chính thức.

Với người bị hại, việc nên làm là giữ đủ bằng chứng để cơ quan điều tra định giá được: mã giao dịch (TxID), địa chỉ ví, thời điểm chuyển, ảnh chụp số dư và tin nhắn. Danh sách giấy tờ cần chuẩn bị ở bài tố giác lừa đảo tiền ảo.

Lừa dưới 2 triệu, chưa đến mức hình sự thì sao?

Cá nhân có thể bị phạt hành chính 3–5 triệu đồng, theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP Điều 18 khoản 2 điểm c (hiệu lực từ 15/12/2025, thay Nghị định 144/2021/NĐ-CP theo Điều 69). Tổ chức có cùng hành vi chịu mức gấp 2 lần (Điều 5 khoản 2). Người vi phạm còn có thể bị tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm (Điều 18 khoản 3 điểm a) và bị buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được (Điều 18 khoản 4 điểm a); người nước ngoài có thể bị trục xuất (Điều 18 khoản 3 điểm b). Cùng Điều 18, khoản 1 điểm c có mức 2–3 triệu đồng cho hành vi “dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản” chưa đến mức truy cứu hình sự; áp điểm nào do người có thẩm quyền xử phạt xác định theo hành vi cụ thể.

Các mức phạt hành chính trên áp dụng khi hành vi chưa đủ yếu tố cấu thành tội. Nếu thuộc một trong 4 trường hợp ở Điều 174 khoản 1 (ví dụ đã từng bị xử phạt về hành vi chiếm đoạt), số tiền dưới 2 triệu vẫn có thể bị xử lý hình sự.

Tội lừa đảo được xếp loại nào, bao lâu hết thời hiệu?

Loại tội phụ thuộc mức cao nhất của khung bị áp dụng; thời hiệu truy cứu từ 5 đến 20 năm. Đối chiếu Điều 9 (phân loại tội phạm) và Điều 27 (thời hiệu) với các khung của Điều 174:

Khung Điều 174	Mức cao nhất của khung	Loại tội (Điều 9)	Thời hiệu (Điều 27)
Khoản 1	3 năm tù	Ít nghiêm trọng	5 năm
Khoản 2	7 năm tù	Nghiêm trọng	10 năm
Khoản 3	15 năm tù	Rất nghiêm trọng	15 năm
Khoản 4	Tù chung thân	Đặc biệt nghiêm trọng	20 năm

Điều 290 có cùng cách xếp ở khoản 1 đến 3; khoản 4 (mức cao nhất 20 năm tù) thuộc loại đặc biệt nghiêm trọng. Thời hiệu tính từ ngày thực hiện tội phạm và được tính lại khi người đó phạm tội mới có khung cao nhất trên 1 năm tù, hoặc cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã (Điều 27 khoản 3).

Bị lừa tiền ảo thì làm gì?

Chặn thiệt hại lan rộng, giữ bằng chứng, rồi tố giác; đừng trả thêm tiền cho bất kỳ ai hứa lấy lại giúp.

1. Ngừng chuyển thêm tiền, kể cả khi được yêu cầu nộp “phí rút”, “thuế”, “phí mở khóa”. Đây là bước lừa tiếp theo, không phải thủ tục.
2. Lưu lại mã giao dịch, địa chỉ ví, tài khoản ngân hàng đã chuyển tới, đường link, tin nhắn, ghi âm.
3. Nộp tố giác tới công an cấp xã, cơ quan điều tra hoặc qua VNeID, các bước ở bài tố giác lừa đảo tiền ảo.
4. Xem khả năng lấy lại tiền và các việc song song (báo ngân hàng, báo sàn, đổi khóa ví) ở bài bị lừa tiền ảo làm gì.
5. Cảnh giác với dịch vụ “thu hồi tiền bị lừa”: đây là chiêu lừa lần hai, xem lừa đảo lấy lại tiền bị lừa.

Người bị lừa không bị xử lý vì đã bị lừa. Riêng việc tự mua bán tài sản mã hóa, ranh giới giữa hợp pháp, vi phạm hành chính và tội hình sự ở trang chơi coin có bị bắt không. Các chiêu lừa đang gặp ở Việt Nam, từ app “đào coin” bắt nạp tiền đến thuê máy đào, có ở bài các kiểu lừa đảo tài sản mã hóa phổ biến, app đào coin trên điện thoại và lừa đảo cloud mining.