Tố giác lừa đảo tiền ảo: qua VNeID hay đến công an

Tố giác lừa đảo tiền ảo có ba cách chính: đến trực tiếp Công an cấp xã, Đồn Công an hoặc cơ quan điều tra Công an tỉnh; gửi đơn qua bưu điện; hoặc gửi trên ứng dụng VNeID ở mục “Kiến nghị, phản ánh về an ninh, trật tự”. Từ 01/3/2025 công an địa phương chỉ còn hai cấp, tỉnh và xã, nên không còn “công an huyện” để nộp đơn. Dù chọn cách nào, cơ quan có trách nhiệm “không được từ chối tiếp nhận tố giác” (Bộ luật Tố tụng hình sự Điều 145 khoản 1), và có 20 ngày để kiểm tra, xác minh (Điều 147 khoản 1).

Bài này so sánh các kênh, liệt kê giấy tờ cần chuẩn bị cho vụ lừa bằng tài sản mã hóa, hướng dẫn từng bước trên VNeID, kèm mẫu đơn điền sẵn và những gì xảy ra sau khi nộp đơn.

Nên tố giác qua VNeID hay đến công an?

Vụ mới xảy ra hoặc số tiền lớn thì nên đến trực tiếp; VNeID phù hợp khi không đi được ngay hoặc để gửi trước rồi bổ sung sau. Bộ Công an hướng dẫn năm hình thức: trực tiếp đến tố giác; nộp văn bản trực tiếp; qua điện thoại trực ban; qua phương tiện thông tin đại chúng, hòm thư điện tử hoặc ứng dụng VNeID; gửi đơn, thư qua bưu điện (Tạp chí Luật sư Việt Nam, 28/2/2025).

Kênh	Hợp khi	Điểm mạnh	Điểm yếu
Trực tiếp tại công an	Vừa chuyển tiền, số tiền lớn, nhiều bằng chứng	Cơ quan phải lập biên bản tiếp nhận (Điều 146 khoản 1); trao đổi ngay được	Mất thời gian đi lại
Ứng dụng VNeID	Ở xa, ngoài giờ, cần gửi ngay	Gửi mọi lúc, đính kèm ảnh, theo dõi tiến trình trên ứng dụng	Cần tài khoản định danh mức độ 2; khó đính kèm nhiều tài liệu dài
Đơn qua bưu điện	Không dùng được VNeID, không đến được	Có bằng chứng gửi (biên lai)	Chậm, không trao đổi được
Điện thoại trực ban	Cần báo khẩn	Nhanh	Vẫn phải nộp đơn, bằng chứng sau

Nhiều người làm cả hai: gửi trên VNeID ngay khi phát hiện bị lừa để có dấu thời gian, rồi mang bằng chứng đến công an. Trước đó, gọi ngân hàng của bạn để tra soát giao dịch nếu đã chuyển khoản; các việc cần làm trong 24 giờ đầu ở bài bị lừa tiền ảo có lấy lại được không.

Cần chuẩn bị gì khi tố giác lừa đảo tiền ảo?

Giấy tờ tùy thân, đơn tố giác, và bằng chứng cho thấy ai nhận tài sản của bạn, qua đâu, khi nào. Vụ tài sản mã hóa khác vụ chuyển khoản thường ở chỗ dấu vết nằm trên chuỗi khối và trên sàn, nên cần thêm vài thứ:

• Căn cước của bạn.
• Đơn tố giác (mẫu ở dưới), in sẵn, ký tên.
• Bảng giao dịch: ngày giờ, số tiền hoặc số lượng tài sản, từ đâu, tới đâu, mã giao dịch.
• Với mỗi lần chuyển tài sản mã hóa: mã giao dịch (TxID), mạng (TRC20, ERC20, BEP20…), địa chỉ ví gửi và nhận, ảnh chụp trang trình khám phá chuỗi khối của giao dịch đó.
• Nếu chuyển qua tài khoản sàn: tên sàn, mã định danh tài khoản (UID) của bạn và của đối tượng, lịch sử lệnh P2P, ảnh chụp lịch sử nạp rút.
• Sao kê ngân hàng có các khoản chuyển tiền đồng, số tài khoản và tên người nhận.
• Toàn bộ tin nhắn với đối tượng từ lần đầu liên hệ, kèm tên hiển thị, số điện thoại, ID tài khoản Telegram, Zalo, Facebook.
• Địa chỉ đầy đủ của trang web, tên ứng dụng, tệp cài đặt nếu có, ảnh số dư “ảo” và lệnh rút bị từ chối.
• Thông tin người giới thiệu, nhóm chat, fanpage mời đầu tư.
• Một USB hoặc thư mục trên điện thoại chứa bản gốc các ảnh, tệp xuất lịch sử chat.

Không chỉnh sửa, cắt ghép ảnh chụp; chụp nguyên màn hình có thời gian. Quy ra tiền đồng thì ghi rõ tỷ giá và ngày bạn dùng, vì văn bản hiện hành chưa quy định rõ cách quy đổi tài sản mã hóa khi tính thiệt hại. Nếu số tài sản đang nằm ở một địa chỉ USDT, ghi rõ để cơ quan điều tra cân nhắc đề nghị đơn vị phát hành chặn, xem USDT bị đóng băng là gì.

Cách tố giác lừa đảo qua VNeID

Vào “Dịch vụ khác”, chọn “Kiến nghị, phản ánh về an ninh, trật tự”, tạo yêu cầu mới, điền thông tin, đính kèm ảnh rồi gửi. Các bước dưới đây theo hướng dẫn của Bộ Công an do Công an tỉnh Quảng Ngãi đăng lại (4/1/2025) và hướng dẫn của Công an tỉnh An Giang (4/2/2026):

1. Đăng nhập ứng dụng VNeID bằng tài khoản định danh điện tử mức độ 2.
2. Tại màn hình chính, chọn “Dịch vụ khác” (hướng dẫn năm 2026 của Công an tỉnh An Giang ghi “Dịch vụ khác” hoặc “Phản ánh, kiến nghị”).
3. Chọn “Kiến nghị, phản ánh về an ninh, trật tự”, bấm “Tạo mới yêu cầu”.
4. Điền thông tin người kiến nghị, người hoặc tổ chức bị tố giác, thông tin vụ việc (thời gian, địa điểm, nội dung); đính kèm ảnh chụp, tài liệu.
5. Kiểm tra lại và gửi yêu cầu.
6. Theo dõi tình trạng xử lý trong chính mục “Kiến nghị, phản ánh về an ninh, trật tự”; có thể gửi phản hồi bổ sung thông tin.

Theo Công an tỉnh Quảng Ngãi, đơn được gửi tới “cơ quan Công an phường/xã”. Vietnambit chưa thao tác trên ứng dụng thật; tên mục có thể đổi theo phiên bản, hãy cập nhật ứng dụng trước.

Mẹo khi điền cho vụ tài sản mã hóa:

• Phần mô tả: dán phần “diễn biến” và “bảng giao dịch” từ mẫu đơn ở dưới, ngắn gọn, đủ mã giao dịch.
• Ảnh đính kèm: ưu tiên ảnh chụp trang trình khám phá chuỗi khối có TxID, ảnh biên lai chuyển khoản, ảnh hồ sơ tài khoản của đối tượng. Ảnh thừa để dành nộp trực tiếp.
• Chế độ ẩn danh: có, nhưng bạn là bị hại muốn được thông báo kết quả và đòi lại tài sản, nên khai đầy đủ danh tính.
• Tài khoản bị khóa: theo Cổng thông tin điện tử tỉnh Hà Tĩnh (7/10/2026), Nghị định 320/2026/NĐ-CP ngày 13/8/2026 sửa Nghị định 69/2024/NĐ-CP về định danh và xác thực điện tử; từ 28/9/2026, hệ thống có thể tự khóa tài khoản VNeID nếu số điện thoại đăng ký không còn chính chủ. Gặp trường hợp này, đến công an trực tiếp, đừng chờ mở khóa.
• Gặp khó khi thao tác: Công an tỉnh Thanh Hóa (23/2/2025) dẫn tổng đài hướng dẫn VNeID của Bộ Công an 1900.0368. Tổng đài này hướng dẫn dùng ứng dụng, không nhận tố giác.

Chỉ dùng ứng dụng VNeID tải từ App Store, Google Play. Không bấm đường dẫn “VNeID” gửi qua tin nhắn.

Đến công an nào để tố giác?

Công an cấp xã hoặc Đồn Công an nơi bạn ở hay nơi gần nhất là đủ; bạn cũng có thể đến thẳng cơ quan điều tra Công an tỉnh. Bộ Công an liệt kê 12 đầu mối tiếp nhận từ 01/3/2025, khi không còn công an cấp huyện (Cổng thông tin điện tử tỉnh Hà Tĩnh và Tạp chí Luật sư Việt Nam, 28/2/2025):

Cấp	Đầu mối tiếp nhận
Bộ Công an	Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra; Cục C02 (trật tự xã hội); Cục C03 (tham nhũng, kinh tế, buôn lậu); Cục C04 (ma túy); Cơ quan An ninh điều tra
Công an tỉnh, thành phố	Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra (PC01); Phòng PC02, PC03, PC04; Cơ quan An ninh điều tra; cơ quan được giao một số hoạt động điều tra
Cơ sở	Công an xã, phường, Đồn Công an

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự Điều 146 khoản 3, Công an cấp xã và Đồn Công an “có trách nhiệm tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, lập biên bản tiếp nhận, tiến hành kiểm tra, xác minh sơ bộ và chuyển ngay” cho cơ quan điều tra có thẩm quyền. Bạn không cần tự đoán vụ của mình thuộc phòng nào. Viện kiểm sát cũng là nơi tiếp nhận tố giác (Điều 145 khoản 2).

Khi nộp trực tiếp, xin bản sao hoặc ghi lại số biên bản tiếp nhận, tên cán bộ tiếp nhận, ngày giờ. Đây là căn cứ để bạn hỏi tiến độ về sau.

Mẫu đơn tố giác lừa đảo tiền ảo

Đơn chỉ cần rõ năm thứ: bạn là ai, chuyện gì đã xảy ra, đã mất gì, ai nhận, bạn đề nghị gì. Không có mẫu bắt buộc; Điều 144 khoản 4 cho phép tố giác “bằng lời hoặc bằng văn bản”. Mẫu dưới đây để bạn điền:

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

Đơn tố giác tội phạm
(V/v: lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng, liên quan tài sản mã hóa)

Kính gửi: Công an xã/phường ............ (hoặc Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh/thành phố ............)

1. Người tố giác (bị hại)
Họ tên: ............  Ngày sinh: ............
Số căn cước: ............  Nơi cư trú: ............
Điện thoại: ............  Email: ............

2. Người bị tố giác (ghi những gì biết)
Tên hiển thị, số điện thoại, tài khoản mạng xã hội: ............
Số tài khoản ngân hàng, tên chủ tài khoản: ............
Địa chỉ ví đã nhận tài sản (ghi rõ mạng): ............
Tài khoản sàn (tên sàn, UID): ............
Trang web, ứng dụng: ............

3. Diễn biến (theo thời gian)
Ngày ...: tôi biết đối tượng qua ............, đối tượng giới thiệu ............
Ngày ...: tôi chuyển ............
Ngày ...: tôi không rút được tiền, đối tượng yêu cầu ............

4. Bảng giao dịch
STT | Ngày giờ | Số tiền / số lượng | Từ tài khoản, ví | Đến tài khoản, ví | Mã giao dịch
1   | ...      | ...                | ...              | ...               | ...

5. Thiệt hại: tổng ............ đồng (quy đổi theo tỷ giá ............ ngày ............)

6. Tài liệu kèm theo: ............

7. Đề nghị: điều tra, xử lý người có hành vi chiếm đoạt; áp dụng biện pháp phong tỏa,
thu hồi tài sản; trả lại tài sản cho tôi.

Tôi cam đoan nội dung trên là đúng sự thật.
............, ngày ... tháng ... năm ...
Người tố giác (ký, ghi rõ họ tên)

Bạn không cần tự xác định tội danh; ghi “lừa đảo chiếm đoạt tài sản” là đủ để cơ quan điều tra xem xét.

Lừa đảo bao nhiêu tiền thì bị khởi tố?

Từ 2.000.000 đồng là đủ ngưỡng của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174 Bộ luật Hình sự); dưới mức này vẫn có thể là tội nếu thuộc một số trường hợp luật liệt kê. Khung hình phạt theo giá trị tài sản bị chiếm đoạt (Văn bản hợp nhất 135/VBHN-VPQH):

Khoản	Giá trị chiếm đoạt (ví dụ một tình tiết)	Hình phạt
1	2.000.000 đến dưới 50.000.000 đồng	Cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù 6 tháng đến 3 năm
2	50.000.000 đến dưới 200.000.000 đồng	Tù 2–7 năm
3	200.000.000 đến dưới 500.000.000 đồng	Tù 7–15 năm
4	Từ 500.000.000 đồng	Tù 12–20 năm hoặc tù chung thân

Dưới 2.000.000 đồng vẫn thuộc khoản 1 nếu người lừa đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt mà còn vi phạm, đã bị kết án về tội này hoặc một số tội chiếm đoạt khác (trong đó có Điều 290) mà chưa được xóa án tích, hành vi gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội, hoặc tài sản là phương tiện kiếm sống chính của bị hại và gia đình họ. Mỗi khoản còn nhiều tình tiết khác ngoài giá trị tài sản, như phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp.

Lừa đảo qua mạng còn có thể bị xử lý theo Điều 290 (dùng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử chiếm đoạt tài sản), áp dụng “nếu không thuộc” các trường hợp của Điều 173 và Điều 174. Việc chọn tội danh nào do cơ quan tố tụng quyết định. Ranh giới giữa hai điều này và cách quy tài sản mã hóa ra tiền có ở trang mức phạt lừa đảo tiền ảo.

Hai điều nên nhớ:

• Ngưỡng định tội không phải ngưỡng nhận đơn. Mất 500.000 đồng bạn vẫn tố giác được; cơ quan có trách nhiệm không được từ chối tiếp nhận (Điều 145 khoản 1). Nhiều vụ nhỏ lẻ của cùng một đối tượng gộp lại mới lộ ra một đường dây.
• Tài sản mã hóa vẫn là tài sản. Bộ luật Hình sự dùng chữ “tài sản” chung, và Luật Công nghiệp công nghệ số 71/2025/QH15 Điều 46 xác định tài sản số là tài sản theo Bộ luật Dân sự. Chi tiết ở tiền ảo có phải là tài sản không.

Sau khi tố giác, bao lâu có kết quả?

Cơ quan điều tra có 20 ngày để kiểm tra, xác minh và ra một trong ba quyết định; vụ phức tạp có thể kéo dài tới 2 tháng, Viện kiểm sát gia hạn thêm một lần tối đa 2 tháng. Theo Bộ luật Tố tụng hình sự (Văn bản hợp nhất 172/2026):

1. Tiếp nhận (Điều 146): lập biên bản nếu bạn đến trực tiếp, ghi sổ nếu gửi bưu điện, điện thoại, phương tiện khác. Trong 3 ngày, cơ quan điều tra báo bằng văn bản cho Viện kiểm sát.
2. Kiểm tra, xác minh (Điều 147 khoản 1, 2): 20 ngày; vụ phức tạp, phải xác minh nhiều nơi “có thể kéo dài nhưng không quá 02 tháng”, Viện trưởng Viện kiểm sát có thể gia hạn một lần không quá 2 tháng.
3. Quyết định: khởi tố vụ án, không khởi tố, hoặc tạm đình chỉ việc giải quyết.
4. Tạm đình chỉ (Điều 148): khi hết hạn mà còn chờ kết quả giám định, định giá tài sản, chờ nước ngoài tương trợ tư pháp, hoặc chờ tài liệu quan trọng đã yêu cầu. Vụ lừa qua sàn, máy chủ ở nước ngoài hay gặp trường hợp này. Quyết định tạm đình chỉ phải gửi cho người tố giác.
5. Thông báo kết quả (Điều 145 khoản 4): cơ quan giải quyết có trách nhiệm thông báo kết quả cho người đã tố giác.

Khi vụ án được khởi tố, bạn là bị hại với các quyền ở Điều 62 khoản 2, gồm: đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu; đề nghị giám định, định giá tài sản; được thông báo kết quả điều tra, giải quyết vụ án; đề nghị mức bồi thường thiệt hại, biện pháp bảo đảm bồi thường; khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng.

Bị từ chối nhận đơn hoặc lâu không có trả lời thì làm gì?

Nhắc lại quy định không được từ chối, gửi đơn tới Viện kiểm sát, và dùng quyền khiếu nại. Cụ thể:

• Điều 145 khoản 1: cơ quan, tổ chức có trách nhiệm tiếp nhận “không được từ chối tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm”. Nếu bị khuyên “về tự thỏa thuận” hay “số tiền nhỏ quá”, đề nghị lập biên bản tiếp nhận.
• Nếu vẫn không được tiếp nhận, gửi đơn qua bưu điện có biên lai, gửi thêm cho Viện kiểm sát (Viện kiểm sát cũng là nơi tiếp nhận theo Điều 145 khoản 2).
• Quá thời hạn ở Điều 147 mà chưa nhận được thông báo nào, gửi văn bản hỏi tiến độ kèm số biên bản tiếp nhận; người tố giác có quyền khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng trong việc tiếp nhận, giải quyết tố giác (Tạp chí Luật sư Việt Nam, 28/2/2025, dẫn hướng dẫn của Bộ Công an).

Đã tố giác rồi có rút lại được không?

Bạn có thể đề nghị rút, nhưng với lừa đảo chiếm đoạt tài sản, rút đơn không làm vụ án dừng lại. Bộ luật Tố tụng hình sự Điều 155 khoản 1 chỉ cho khởi tố theo yêu cầu của bị hại với một số tội (như cố ý gây thương tích ở khoản 1 Điều 134); Điều 174 và Điều 290 Bộ luật Hình sự không nằm trong danh sách này.

Nếu có người đề nghị trả lại một phần tiền để đổi lấy việc bạn rút đơn, nên biết: nhận lại tiền là quyền của bạn, bạn không có nghĩa vụ rút đơn, và việc rút cũng không ràng buộc cơ quan điều tra. Báo cho cơ quan đang giải quyết biết về đề nghị đó.

Mua bán ngoài sàn được cấp phép, đi tố giác có bị phạt không?

Tính đến 28/10/2026 chưa có tổ chức nào được Bộ Tài chính cấp phép, nên mốc 6 tháng để xử phạt nhà đầu tư giao dịch ngoài sàn được cấp phép chưa bắt đầu. Nghị quyết 05/2025/NQ-CP Điều 7 khoản 2 chỉ xử lý nhà đầu tư trong nước giao dịch ngoài tổ chức được cấp phép sau 6 tháng kể từ khi tổ chức đầu tiên được cấp phép; theo Nghị định 284/2026/NĐ-CP, cá nhân vi phạm có thể bị phạt 15–25 triệu đồng. Theo dõi mốc này ở lịch cấp phép.

Một trường hợp cần thận trọng hơn là khi bạn mất tiền ở sàn quyền chọn nhị phân: công an đã mô tả một số đường dây là đánh bạc, và người tham gia cược có thể bị xem xét theo Điều 321 Bộ luật Hình sự nếu cơ quan tố tụng xác định đây là đánh bạc và số tiền được thua từ 5.000.000 đồng. Xem sàn BO là gì và khai báo trung thực.

Cảnh giác kênh “tiếp nhận tố giác” giả

Không nộp hồ sơ, không trả phí cho bất kỳ fanpage, nhóm chat, trang web nào tự xưng nhận đơn tố giác hay “hỗ trợ lấy lại tiền”. Bộ Công an khẳng định không ủy quyền cho đơn vị nào tiếp nhận hồ sơ lừa đảo qua mạng xã hội, và cảnh báo các trang mạo danh công an, công ty luật thu “phí hồ sơ” (Báo Lào Cai, 17/4/2024). Tố giác, điều tra không thu tiền của bị hại. Dấu hiệu nhận biết các nhóm này và cách tránh lừa lần hai ở bài bị lừa tiền ảo có lấy lại được không; các kiểu lừa phổ biến ở bài các kiểu lừa đảo tài sản mã hóa.