Nước nào cấm tiền ảo? Pháp lý crypto các nước

Theo khảo sát của Thư viện Luật Quốc hội Mỹ công bố tháng 11/2021, 9 nước cấm tuyệt đối tiền ảo: Algeria, Bangladesh, Trung Quốc, Ai Cập, Iraq, Maroc, Nepal, Qatar và Tunisia; 42 nước khác cấm gián tiếp. Từ đó tới 27/10/2026, Trung Quốc thay văn bản cấm năm 2021 bằng thông báo mới, giữ nguyên lệnh cấm (06/02/2026), Kuwait cấm thêm (7/2023), còn phần lớn nền kinh tế lớn đi theo hướng cho giao dịch qua tổ chức được cấp phép nhưng cấm hoặc hạn chế dùng tiền ảo để trả tiền hàng. Việt Nam nằm ở nhóm thí điểm có cấp phép, và cấm dùng tiền ảo để thanh toán.

Mỗi dòng dưới đây có văn bản và ngày. Nước nào Vietnambit chưa tìm được nguồn có ngày đủ tin cậy thì không đưa vào bảng.

“Cấm tiền ảo” gồm những mức nào?

Có ít nhất bốn mức, và hầu hết các danh sách “nước cấm crypto” trên mạng gộp chúng làm một.

• Cấm toàn diện: mua bán, sàn giao dịch, thanh toán, phát hành đều bị cấm hoặc coi là bất hợp pháp. Ví dụ Trung Quốc.
• Cấm gián tiếp: không cấm người dân nắm giữ, nhưng cấm ngân hàng, tổ chức tài chính làm dịch vụ liên quan, hoặc không cấp phép cho sàn. Thư viện Luật Quốc hội Mỹ gọi là “implicit ban”.
• Cấm thanh toán: được mua bán như tài sản qua đơn vị được phép, nhưng không được dùng tiền ảo để trả tiền hàng hóa, dịch vụ. Ví dụ Thổ Nhĩ Kỳ, Thái Lan.
• Hợp pháp có cấp phép: sàn, ví lưu ký phải đăng ký hoặc được cấp phép; người dùng giao dịch qua các đơn vị này. Ví dụ Nhật, Hàn Quốc, các nước EU, Singapore. Khung chung của EU được giải thích ở bài về MiCA.

Bảng pháp lý tiền ảo các nước

Bảng xếp theo mức từ chặt nhất đến thoáng nhất; cột nguồn ghi ngày văn bản hoặc ngày bài khảo sát.

Nước	Mức	Nội dung chính	Văn bản, nguồn (ngày)
Trung Quốc	Cấm toàn diện	Mọi hoạt động liên quan tiền ảo là hoạt động tài chính bất hợp pháp, kể cả sàn nước ngoài phục vụ người trong nước; cấm token hóa tài sản thực (RWA) trong nước trừ trường hợp được phép	Thông báo 银发〔2026〕42号 của 8 cơ quan (06/02/2026), thay Thông báo 237 (15/9/2021)
Kuwait	Cấm gần như toàn bộ	Cấm thanh toán, đầu tư, đào; không cấp phép dịch vụ tài sản ảo	Thông tư của Cơ quan Thị trường vốn (18/7/2023, theo Charltons 21/7/2023)
Nepal	Cấm toàn diện	Ngân hàng Trung ương coi giao dịch tiền ảo là bất hợp pháp	Thông báo Nepal Rastra Bank (09/9/2021, theo khảo sát 11/2021)
Algeria	Cấm toàn diện	Cấm mọi việc sử dụng tiền ảo tư nhân	Luật Tài chính 2018 Điều 117 (27/12/2017, theo khảo sát 11/2021)
Ai Cập	Cấm khi không có phép	Cấm phát hành, mua bán, quảng bá tiền mã hóa và lập sàn nếu không có giấy phép của Ngân hàng Trung ương	Luật 194/2020 Điều 206 (15/9/2020, theo khảo sát 11/2021)
Bangladesh	Cấm toàn diện (theo thông báo ngân hàng trung ương)	Bangladesh Bank nhiều lần thông báo giao dịch tiền ảo là bất hợp pháp, 7/2021 khẳng định không cho phép giao dịch	Thông báo Bangladesh Bank (24/12/2017); làm rõ 7/2021 (theo khảo sát 11/2021)
Thổ Nhĩ Kỳ	Cấm thanh toán	Không được dùng tài sản mã hóa trực tiếp hay gián tiếp để thanh toán	Quy định Ngân hàng Trung ương, Công báo 16/4/2021, hiệu lực 30/4/2021
Thái Lan	Cấm thanh toán, cho giao dịch có cấp phép	Doanh nghiệp tài sản số không được hỗ trợ dùng tài sản số trả tiền hàng	Ủy ban Chứng khoán (SEC) công bố 18/3/2022, hiệu lực 01/4/2022
Hàn Quốc	Hợp pháp có đăng ký	Đơn vị dịch vụ phải đăng ký (từ 3/2021); tiền của khách gửi tại ngân hàng	Luật Báo cáo thông tin giao dịch tài chính (sửa 3/2021); Luật Bảo vệ người dùng tài sản ảo, hiệu lực 19/7/2024 (FSC)
Nhật Bản	Hợp pháp có đăng ký	Sàn phải đăng ký theo Luật Dịch vụ thanh toán; FSA nêu tài sản mã hóa không phải tiền pháp định	Danh sách đăng ký của FSA (tại 30/9/2026)
Liên minh châu Âu	Hợp pháp có cấp phép	Quy định MiCA áp dụng đầy đủ từ 12/2024; giai đoạn chuyển tiếp cho đơn vị cũ kết thúc chậm nhất 01/7/2026	ESMA
Singapore	Hợp pháp có cấp phép	Sàn phục vụ khách ở Singapore cần giấy phép MAS theo Luật Dịch vụ thanh toán 2019; từ 30/6/2025, đơn vị chỉ phục vụ khách ngoài Singapore cũng phải có giấy phép, MAS nói sẽ “generally not issue a licence”	MAS (06/6/2025)
Mỹ	Không cấm	Luật liên bang về stablecoin thanh toán, tổ chức phát hành phải được cấp phép	GENIUS Act, Public Law 119-27 (ký 18/7/2025)
Việt Nam	Thí điểm có cấp phép, cấm thanh toán	Giao dịch qua tổ chức được Bộ Tài chính cấp phép, bằng VND; chưa có giấy phép nào	Nghị quyết 05/2025/NQ-CP; Nghị định 52/2024, 340/2025

Cập nhật 27/10/2026. “Theo khảo sát 11/2021” nghĩa là dòng đó dựa trên Thư viện Luật Quốc hội Mỹ, bản không cập nhật sau tháng 11/2021; Vietnambit chưa tìm được văn bản gốc mới hơn của nước đó cho thấy lệnh cấm đã bỏ hay đổi. Bảng không phải lời khuyên giao dịch ở bất kỳ nước nào. Nước nào đang tự nắm giữ bitcoin thì xem ở bài về dự trữ bitcoin quốc gia. Luật stablecoin Mỹ ở dòng cuối bảng được giải thích ở bài về GENIUS Act.

Trung Quốc cấm những gì?

Gần như mọi thứ: đổi tiền pháp định sang tiền ảo, đổi giữa các loại tiền ảo, làm trung gian, phát hành token gọi vốn, phái sinh tiền ảo. Văn bản đang hiệu lực là Thông báo 银发〔2026〕42号 ngày 06/02/2026 của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc cùng 7 cơ quan; nó bãi bỏ Thông báo 银发〔2021〕237号 ngày 15/9/2021 nhưng giữ phần lớn câu chữ. Ba điểm chính:

• Tiền ảo “不具有与法定货币等同的法律地位” (không có địa vị pháp lý ngang tiền pháp định) và “不具有法偿性” (không có tư cách tiền pháp định, tức không bắt buộc phải chấp nhận khi thanh toán) (mục 1 (1)).
• Hoạt động liên quan tiền ảo “属于非法金融活动” (là hoạt động tài chính bất hợp pháp), “一律严格禁止” (nghiêm cấm toàn bộ) (mục 1 (1)).
• “境外单位和个人不得以任何形式非法向境内主体提供虚拟货币相关服务” (đơn vị, cá nhân nước ngoài không được cung cấp dịch vụ tiền ảo cho chủ thể trong nước dưới bất kỳ hình thức nào), và đơn vị, cá nhân trong nước biết mà vẫn hỗ trợ thì bị truy cứu trách nhiệm (mục 6 (18)).

Thông báo cũng nêu người đầu tư vào tiền ảo trái trật tự công cộng thì giao dịch dân sự vô hiệu và tự chịu thiệt hại.

Danh sách “9 nước cấm” có còn đúng không?

Đúng với thời điểm 11/2021, một số nước đã có thay đổi hoặc đang soạn luật. Các bài viết dẫn danh sách này thường không ghi năm. Những gì Vietnambit kiểm được đến 27/10/2026:

• Trung Quốc: vẫn cấm; Thông báo 42 ngày 06/02/2026 thay thông báo năm 2021, thêm cấm phát hành stablecoin gắn nhân dân tệ ở nước ngoài khi chưa được phép.
• Maroc: cấm từ 2017; Dự luật 42.25 về tài sản mã hóa được công bố 11/2025 và theo Morocco World News (22/7/2026) vẫn đang được hoàn thiện, chưa trình Quốc hội. Vì luật mới chưa thông qua, Maroc không có dòng riêng trong bảng.
• Algeria: báo ngành đưa tin Luật 25-10 (7/2025) bổ sung chế tài hình sự với tài sản mã hóa. Vietnambit chưa đọc được bản Công báo Algeria, nên bảng chỉ dẫn văn bản năm 2017.
• Iraq, Qatar, Tunisia: chưa tìm được văn bản gốc mới hơn khảo sát 11/2021, nên không đưa vào bảng.

Ngoài ra, khảo sát xếp Kuwait vào nhóm cấm gián tiếp năm 2021; đến 18/7/2023, Cơ quan Thị trường vốn Kuwait ra thông tư cấm gần như toàn bộ hoạt động tiền ảo.

Việt Nam xếp ở đâu?

Thí điểm có cấp phép: mua bán tài sản mã hóa qua tổ chức được Bộ Tài chính cấp phép, bằng VND; dùng làm phương tiện thanh toán thì bị cấm. Nghị quyết 05/2025/NQ-CP cho thí điểm 5 năm từ 09/9/2025, chỉ tổ chức được Bộ Tài chính cấp phép mới được cung cấp dịch vụ và quảng cáo, tiếp thị liên quan đến tài sản mã hóa (Điều 4 khoản 4), mọi giao dịch, thanh toán tài sản mã hóa phải bằng đồng Việt Nam (Điều 4 khoản 7). Tính đến 28/10/2026, năm doanh nghiệp đã nộp hồ sơ hợp lệ nhưng chưa có giấy phép nào. Chi tiết ở tiền ảo có hợp pháp ở Việt Nam không.

So với bảng trên, Việt Nam giống nhóm cấm thanh toán ở một điểm: tiền ảo không phải phương tiện thanh toán hợp pháp, cá nhân dùng tiền ảo để trả tiền hàng có thể bị phạt 150–200 triệu đồng (Nghị định 340/2025 Điều 30 khoản 6 điểm d), xem thanh toán bằng tiền ảo có bị phạt không. Việt Nam cũng giống Trung Quốc ở hướng xử lý sàn nước ngoài, nhưng nhẹ hơn và có lộ trình: sau mốc 6 tháng kể từ giấy phép đầu tiên, nhà đầu tư trong nước (cá nhân có quốc tịch Việt Nam) giao dịch ngoài tổ chức được cấp phép có thể bị phạt 15–25 triệu đồng (Nghị quyết 05 Điều 7 khoản 2, Nghị định 284/2026 Điều 9 khoản 1, Điều 4 khoản 2), xem giao dịch trên sàn nước ngoài có bị phạt không.

Về thuế, các nước cho giao dịch thường đánh thuế trên lãi, còn Việt Nam thu 0,1% trên giá bán từng lần từ 01/7/2026; so sánh chi tiết ở thuế tài sản mã hóa ở các nước.