Ai đứng sau 5 sàn tài sản mã hóa, nếu không phải ngân hàng?

Năm 2024, LynkiD, một công ty tích điểm đổi quà, có vốn điều lệ 2 tỷ đồng. Ngày 17/4/2026, cũng LynkiD ấy đăng ký góp 2.900 tỷ đồng vào CAEX và thành cổ đông lớn nhất của sàn tài sản mã hóa mà báo chí vẫn gọi là sàn của VPBank. Trong danh sách cổ đông ấy, VPBank không có tên. Công ty con của ngân hàng là VPBankS chỉ giữ 11%.

Ban biên tập VietnamBit cho rằng cái tên gắn trên một sàn không cho người gửi tiền biết ai nắm sàn, nên sàn được cấp phép phải công khai ai sở hữu mình, như ngân hàng đã phải làm.

Theo công văn của Bộ Tài chính mà báo dẫn hồi tháng 3/2026, năm hồ sơ xin mở sàn hợp lệ là CAEX, TCEX, VIXEX, SCEX và Tài sản số Việt Nam. Hợp lệ thì chưa phải giấy phép, nhưng đã đủ để mỗi sàn được báo chí gắn với một cái tên lớn, từ VPBank, Techcombank tới Sun Group. Đặt từng cái tên ấy cạnh danh sách cổ đông mới nhất, chỉ có một cặp khớp nhau.

CAEX là hồ sơ có danh sách dài nhất, nhưng dài chưa chắc đã rõ. Lần ngược lên từ hai cổ đông lớn nhất thì đường dừng rất sớm: LynkiD thuộc về một công ty tên Thảo Nguyên với 98%, Future Land là một doanh nghiệp bất động sản, và chủ của Thảo Nguyên lẫn Future Land đều chưa được công bố.

CAEX ít ra còn có một danh sách nhiều tên. TCEX thì ngược lại. Theo tin tăng vốn ngày 11/11/2026, gần như cả sàn nằm trong tay một công ty: TokenBay nắm 88,9%, còn TCBS, công ty chứng khoán con của Techcombank, giữ 11%. Danh sách ấy khác hẳn lúc TCEX mới lập, khi cổ đông 89% là một cá nhân ngồi ghế Chủ tịch HĐQT của TCBS. Báo giới thiệu TokenBay là “tổ chức trong nước đã được xếp hạng tín nhiệm độc lập”, và chỉ có vậy; ai đứng sau TokenBay thì không bài nào nhắc tới.

Ở VIXEX, cái tên lớn nằm ngay trong tên sàn, vì VIX là mã cổ phiếu của Chứng khoán VIX. Vậy mà lúc VIXEX lập, Chứng khoán VIX chỉ góp 15%, còn FTG Việt Nam nắm 64,5%. Tài liệu của chính Chứng khoán VIX và Tập đoàn Gelex có nhắc tới FTG, nhưng chỉ để ghi đây là người có liên quan của lãnh đạo, không cho biết ai sở hữu công ty này.

Khoảng cách giữa tên và chủ rộng nhất ở SCEX. Tên sàn có chữ Sacom, nhưng không công bố nào cho thấy Sacombank góp vốn. Người ngoài chỉ biết đúng một cổ đông là Chứng khoán LPS với 15%, và biết được là nhờ LPS là công ty niêm yết, phải ghi khoản đầu tư ấy vào báo cáo tài chính quý. 85% còn lại, dù của tổ chức hay cá nhân, đến giờ vẫn chưa có một cái tên.

Gom những khoảng trống ấy lại, theo tính toán của VietnamBit, phần vốn chưa lần ra người chủ cuối cùng là 89% ở TCEX, 85% ở VIXEX và SCEX, 78,4% ở CAEX, 35% ở Tài sản số Việt Nam. Ở bốn trong năm hồ sơ, hơn ba phần tư số vốn không dẫn tới được một con người cụ thể, người mà luật gọi là chủ sở hữu hưởng lợi.

Cả bốn lý lẽ đều đúng ở phần chúng nói, nhưng đều nói về người khác: về quyền của doanh nghiệp và người góp vốn, về việc của Nhà nước, về cơ chế giữ tài sản. Người gửi tiền vẫn đứng ngoài và không được nhìn. Sàn nào tự đăng sổ cổ đông trước sẽ có một lý do cụ thể để được tin hơn.

Tính đến 12/11/2026, chưa sàn nào được cấp phép. Cái tên lớn cũng là thứ dễ bị mượn nhất: lời mời “góp vốn sàn của ngân hàng X” hay “mua cổ phần sàn trước ngày cấp phép” trong nhóm chat là kiểu mạo danh hay gặp, nên trước khi chuyển đồng nào, hãy đối chiếu với kênh chính thức của các sàn. Khi đã có sàn được cấp phép, ba việc dưới đây làm được ngay.