Giao dịch sàn nước ngoài bị phạt có bị tịch thu tài sản không?

Nhiều bài tóm tắt Nghị định 284/2026/NĐ-CP liệt kê “tịch thu tang vật, phương tiện” trong danh sách hình thức xử phạt mà không nói hình thức này gắn với hành vi nào. Tịch thu tang vật, phương tiện là việc Nhà nước sung công đồ vật, tiền có liên quan trực tiếp đến vi phạm. Vì vậy, người đang để tài sản trên sàn nước ngoài dễ nghĩ bị phạt là mất luôn tài sản.

Mức phạt, mốc 6 tháng và ai xử phạt có ở trang giao dịch trên sàn nước ngoài có bị phạt không. Trang này chỉ trả lời phần tài sản: có bị lấy không, theo đường nào.

Hành vi nào trong Nghị định 284 có tịch thu?

Chỉ hai nhóm hành vi: cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa khi chưa có giấy phép, và che giấu, làm thay đổi chứng từ, tang vật khi đang bị thanh tra, kiểm tra. Hành vi giao dịch của nhà đầu tư không nằm trong hai trường hợp này.

Cột “Biện pháp khác kèm theo” gồm biện pháp khắc phục hậu quả (buộc làm một việc để sửa hậu quả vi phạm, như nộp lại khoản lợi) và hình thức bổ sung khác như đình chỉ. Bảng dưới đối chiếu các hành vi người dùng hay hỏi (mức phạt ghi cho cá nhân, bằng 1/2 mức của tổ chức theo Điều 4 khoản 2).

Hành vi	Cá nhân có thể bị phạt	Tịch thu tang vật, phương tiện	Biện pháp khác kèm theo	Căn cứ (Nghị định 284)
Giao dịch ngoài tổ chức được cấp phép, sau mốc 6 tháng	15–25 triệu đồng	Không quy định	Không quy định	Điều 9 khoản 1
Giao dịch tài sản mã hóa chỉ chào bán cho nhà đầu tư nước ngoài	35–50 triệu đồng	Không quy định	Không quy định	Điều 9 khoản 2
Cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa khi chưa có giấy phép	90–100 triệu đồng	Có thể	Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp, gỡ bỏ hệ thống, nộp lại số tiền bằng giá trị tang vật đã tẩu tán	Điều 7 khoản 4 điểm a, khoản 5, 6
Quảng cáo, tiếp thị khi chưa có giấy phép	90–100 triệu đồng	Không quy định	Buộc hủy bỏ, cải chính thông tin	Điều 7 khoản 4 điểm b, khoản 6
Mua bán, công khai trái phép dữ liệu tài khoản	75–100 triệu đồng	Không quy định	Đình chỉ giao dịch 01–03 tháng, nộp lại số lợi	Điều 11

Mức cá nhân là số chúng tôi tự chia đôi từ khung của tổ chức ghi trong nghị định, ví dụ 30–50 triệu đồng cho tổ chức ở dòng đầu. Cả năm mức đều là khả năng, không tự động áp dụng. Đầy đủ các hành vi khác ở bảng mức phạt theo hành vi.

Trường hợp có tịch thu còn lại là che giấu, sửa chữa chứng từ, làm thay đổi tang vật khi đang bị thanh tra, kiểm tra, hoặc tẩu tán tang vật đang bị niêm phong. Ở đây chỉ tịch thu chứng từ, tài liệu, sổ sách, dữ liệu điện tử (Điều 12 khoản 3 điểm b).

Vì sao người giao dịch không bị tịch thu?

Vì tịch thu chỉ áp dụng khi nghị định quy định hình thức đó cho đúng hành vi, và điều khoản về người giao dịch không có. Luật Xử lý vi phạm hành chính giao Chính phủ quy định hình thức xử phạt “đối với từng hành vi vi phạm hành chính” (Điều 4 khoản 1 điểm a).

Nghị định 284 liệt kê tịch thu trong danh mục chung ở Điều 3 khoản 2 điểm đ. Danh mục này chỉ là các loại hình thức có thể dùng. Từng điều ở Chương II mới ghi hành vi nào bị áp hình thức nào, trong một khoản riêng tên “Hình thức xử phạt bổ sung”.

Điều 9 (vi phạm quy định về giao dịch tài sản mã hóa) chỉ có hai khoản, cả hai đều là phạt tiền. Điều này không có khoản hình thức xử phạt bổ sung, cũng không có khoản biện pháp khắc phục hậu quả. Mốc 6 tháng tính từ giấy phép đầu tiên, và tính đến 31/10/2026, chưa sàn nào được cấp phép.

Hai nguyên tắc của Luật Xử lý vi phạm hành chính củng cố cách đọc này:

• Chỉ xử phạt khi có hành vi vi phạm “do pháp luật quy định” (Điều 3 khoản 1 điểm d).
• Hình thức bổ sung như tịch thu được “áp dụng kèm theo hình thức xử phạt chính” đã được quy định cho vi phạm đó (Điều 21 khoản 3).

Vi phạm nhiều lần thì có thể bị xử phạt về từng lần (Nghị định 284 Điều 4 khoản 3), nhưng số lần không biến phạt tiền thành tịch thu.

Tịch thu tang vật, phương tiện theo luật là gì?

Là hình thức xử phạt sung vào ngân sách nhà nước đồ vật, tiền, phương tiện liên quan trực tiếp đến vi phạm, dành cho vi phạm nghiêm trọng do cố ý. Định nghĩa nằm ở Điều 26 Luật Xử lý vi phạm hành chính (nguyên văn ở khối căn cứ cuối trang).

Ba điểm cần biết về hình thức này:

• Không tự động đi kèm phạt tiền. Tịch thu chỉ có khi văn bản quy định cho hành vi cụ thể và người có thẩm quyền quyết định áp dụng trong vụ việc.
• Chỉ áp cho thứ liên quan trực tiếp đến vi phạm. Định nghĩa giới hạn ở vật, tiền “có liên quan trực tiếp đến vi phạm hành chính”. Tịch thu một phần hay toàn bộ tài sản của người bị kết án là hình phạt bổ sung của luật hình sự (Bộ luật Hình sự Điều 45, mục dưới).
• Có thể tịch thu dù không ra quyết định xử phạt, nhưng chỉ trong vài trường hợp luật kể ra (như hết thời hiệu, không xác định được người vi phạm), và chỉ với vật thuộc loại cấm tàng trữ, cấm lưu hành, hoặc khi pháp luật có quy định hình thức tịch thu cho hành vi đó (Điều 65 khoản 2).

Theo cách đọc của VietnamBit, tài sản mã hóa không phải vật cấm tàng trữ. Nghị quyết 05 định nghĩa tài sản mã hóa là một loại tài sản số, mà tài sản số “là tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự”, và cho “nhà đầu tư trong nước đang có tài sản mã hóa” mở tài khoản tại tổ chức được cấp phép để lưu ký (giữ hộ tài sản) (Điều 7 khoản 1, định nghĩa ở khối căn cứ). Chúng tôi chưa thấy văn bản nào giải thích riêng điểm này.

Khi nào người dùng vẫn có thể mất tài sản?

Khi rơi vào một đường xử lý khác: tự làm dịch vụ không phép, không nộp phạt, phạm tội, hoặc phải thi hành án. Mỗi đường có căn cứ riêng, không suy ra từ Điều 9.

• Đứng ra làm dịch vụ cho người khác. Nghị định 284 phạt hành vi “Thực hiện hoạt động cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa khi chưa được cấp giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa” và cho tịch thu tang vật, phương tiện với hành vi này (Điều 7 khoản 4 điểm a, khoản 5 điểm b). Nghị quyết 05 chỉ liệt kê bốn loại dịch vụ: tổ chức thị trường, tự doanh, lưu ký, cung cấp nền tảng phát hành. Hai văn bản này không định nghĩa ranh giới giữa tự mua bán cho mình và cung cấp dịch vụ. Theo cách đọc của VietnamBit, thường xuyên báo giá, mua vào bán ra cho nhiều người để hưởng chênh lệch có thể bị xem xét theo khoản này. Ranh giới ở trang dịch vụ tài sản mã hóa là gì và OTC là gì.
• Không nộp tiền phạt. Người bị phạt không tự nguyện chấp hành thì có thể bị cưỡng chế. Biện pháp cưỡng chế gồm khấu trừ tiền từ tài khoản và “kê biên tài sản có giá trị tương ứng với số tiền phạt để bán đấu giá” (Luật Xử lý vi phạm hành chính Điều 86 khoản 1 điểm a, khoản 2 điểm a, b). Kê biên là giữ tài sản lại để bán, lấy tiền trừ vào khoản phạt.
• Hành vi cấu thành tội phạm. Nghị quyết 05 ghi giao dịch ngoài tổ chức được cấp phép, sau 6 tháng kể từ giấy phép đầu tiên, “tùy theo tính chất, mức độ” có thể bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Khi đã khởi tố, tài sản của bị can, bị cáo có thể bị kê biên, tài khoản tại tổ chức tín dụng có thể bị phong tỏa, với tội mà Bộ luật Hình sự quy định phạt tiền, tịch thu tài sản hoặc để bảo đảm bồi thường (Bộ luật Tố tụng hình sự Điều 128 khoản 1, Điều 129 khoản 1). Tịch thu sau khi kết án ở mục dưới.
• Phải thi hành án dân sự. Tài sản số của người phải thi hành án có thể bị phong tỏa, kê biên theo Luật Thi hành án dân sự 106/2025 (hiệu lực 01/7/2026), trong đó tổ chức quản lý tài khoản phải phong tỏa “tiền, tài sản số, tài sản khác trong tài khoản” (Điều 67 khoản 2). Chi tiết ở trang tài sản mã hóa có bị kê biên không.

Kê biên khi cưỡng chế chỉ lấy phần tài sản có giá trị tương ứng với số tiền phạt, không phải tịch thu toàn bộ tài sản trên sàn.

Luật hình sự tịch thu những gì?

Bộ luật Hình sự chỉ tịch thu khi đã có tội phạm cụ thể, và trong Bộ luật hiện hành giao dịch ngoài sàn được cấp phép không phải tên một tội. Bản hợp nhất 135/VBHN-VPQH năm 2025 không có cụm “tài sản mã hóa”, “tài sản số” hay “tiền ảo” (chúng tôi tìm trong toàn văn).

Có hai loại tịch thu trong luật hình sự:

• Tịch thu vật, tiền trực tiếp liên quan đến tội phạm (biện pháp tư pháp, Điều 46 khoản 1 điểm a, Điều 47): công cụ, phương tiện phạm tội, vật hoặc tiền do phạm tội mà có, khoản thu lợi bất chính. Tài sản bị người phạm tội chiếm đoạt thì trả lại cho chủ (khoản 2).
• Tịch thu tài sản (Điều 45): hình phạt bổ sung, chỉ với người bị kết án về tội nghiêm trọng trở lên xâm phạm an ninh quốc gia, tội về ma túy, tham nhũng hoặc tội khác mà Bộ luật quy định. Khi tịch thu toàn bộ vẫn phải để người bị kết án và gia đình có điều kiện sinh sống.

Ví dụ tội có thể dính tới tài sản mã hóa là rửa tiền, lừa đảo, đánh bạc. Phần rửa tiền có ở trang rửa tiền bằng tiền ảo.

Cơ quan Việt Nam có thu giữ được tài sản trên sàn nước ngoài không?

Chúng tôi chưa thấy văn bản nào hướng dẫn cách tạm giữ hay tịch thu tài sản mã hóa nằm trên sàn ở nước ngoài. Luật Xử lý vi phạm hành chính cho tạm giữ tang vật, phương tiện khi “thật cần thiết”, như để xác định vi phạm hay bảo đảm thi hành quyết định xử phạt (Điều 125 khoản 1).

Cách đọc của VietnamBit: tài sản trên sàn nước ngoài nằm trong tài khoản do một tổ chức ở nước ngoài quản lý, nên việc phong tỏa hay chuyển giao phụ thuộc sự hợp tác của tổ chức đó hoặc kênh tương trợ tư pháp giữa các nhà nước. Bộ luật Tố tụng hình sự có nhắc việc “yêu cầu nước ngoài tương trợ tư pháp” theo Luật Tương trợ tư pháp về hình sự (Điều 148 khoản 1 điểm a, sửa bởi Luật 103/2025/QH15, hiệu lực 01/7/2026). Chúng tôi không có thông tin về vụ việc cụ thể nào.

Để tài sản ở nước ngoài không làm mất khoản phạt. Mức phạt tiền vẫn có thể bị áp dụng; người bị phạt không nộp thì tài sản ở trong nước (tài khoản ngân hàng, tài sản khác) có thể bị cưỡng chế như mục trên, và cố tình trốn tránh, cản trở việc xử phạt thì thời hiệu xử phạt được tính lại (Nghị định 284 Điều 5 khoản 3).

Tin “Bộ Công an đề xuất tịch thu tiền ảo” đã áp dụng chưa?

Chưa. Đây là đề xuất trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), tính đến 31/10/2026 chưa được Quốc hội thông qua. Theo Thông cáo báo chí số 10 Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận dự thảo tại hội trường sáng 27/10/2026, các ý kiến có nhắc tới tài sản mã hóa.

Theo Báo Pháp luật Việt Nam (4/2026), ở giai đoạn soạn thảo Bộ Công an đề xuất bổ sung “tiền số, tài sản số và giấy tờ có giá trên môi trường điện tử” làm căn cứ tịch thu và thu hồi tài sản phạm tội. Nội dung bản trình Quốc hội có thể đã khác, chúng tôi sẽ cập nhật khi có văn bản chính thức.

Theo bài báo, đề xuất này nhắm vào tài sản liên quan đến tội phạm; nó không sửa chế tài phạt tiền của Nghị định 284 với người giao dịch. Diễn biến dự thảo và cách phân biệt với trưng dụng có ở trang tài sản số có bị trưng dụng không.