Đường xu hướng (trendline) là gì, vẽ và đọc thế nào?

Đường xu hướng (trendline) là đường thẳng nối các đáy đi lên trong xu hướng tăng, hoặc các đỉnh đi xuống trong xu hướng giảm. Người dùng phân tích kỹ thuật (cách đọc giá dựa trên dữ liệu giao dịch đã qua) vẽ nó để thấy giá đang đi theo hướng nào và lúc nào hướng đó có dấu hiệu yếu đi.

Người vẽ tự chọn điểm nối, nên cùng một biểu đồ có thể ra nhiều đường. Chỉ đổi thang giá từ tuyến tính sang logarit, đường nối hai đáy năm 2017 của bitcoin bị xuyên hẳn sớm hơn 245 ngày. Mọi ví dụ trong bài dùng giá đóng cửa bitcoin đã qua, không phải tín hiệu cho giá hiện tại.

Đường xu hướng là gì?

Đường xu hướng là đường thẳng nối từ hai đáy trở lên (xu hướng tăng) hoặc từ hai đỉnh trở lên (xu hướng giảm) trên biểu đồ giá. Theo bảng thuật ngữ của CFTC (Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ), xu hướng là “hướng chung, đi lên hoặc đi xuống, mà giá đã di chuyển”. Chữ “đã” quan trọng: xu hướng mô tả đoạn giá đã đi qua.

ChartSchool, bộ tài liệu giáo dục của StockCharts, mô tả đường xu hướng tăng như một đường hỗ trợ dốc lên, đường xu hướng giảm như một đường kháng cự dốc xuống. Hỗ trợ và kháng cự ngang, cách vẽ và ví dụ trên bitcoin có ở bài hỗ trợ và kháng cự là gì.

	Xu hướng tăng	Xu hướng giảm	Đi ngang (sideway)
Đỉnh, đáy	Đỉnh sau cao hơn, đáy sau cao hơn	Đỉnh sau thấp hơn, đáy sau thấp hơn	Không cao dần, không thấp dần
Đường nối	Các đáy, nằm dưới giá	Các đỉnh, nằm trên giá	Không có đường xu hướng, vẽ vùng ngang
Đóng vai	Hỗ trợ dốc lên	Kháng cự dốc xuống	Hỗ trợ và kháng cự ngang
Bị xuyên khi	Giá đóng cửa dưới đường	Giá đóng cửa trên đường	Giá đóng cửa ra ngoài vùng

Cách xác định xu hướng bằng đỉnh và đáy

Xu hướng tăng là chuỗi đỉnh cao dần và đáy cao dần; xu hướng giảm là chuỗi đỉnh thấp dần và đáy thấp dần. Đây là cách đọc của lý thuyết Dow, có từ trước khi người ta kẻ trendline.

Charles Dow là biên tập viên tờ Wall Street Journal, mất năm 1902. William Hamilton viết tiếp trên tờ báo này tới năm 1929, Robert Rhea hệ thống lại thành sách năm 1932. Theo ChartSchool, Dow và Hamilton không nhắc tới đường xu hướng: họ chỉ so đỉnh với đỉnh, đáy với đáy.

Quy tắc đi kèm: xu hướng tăng được coi là còn cho tới khi giá tạo một đáy thấp hơn và đợt giảm sau đó xuống dưới đáy trước. Xu hướng giảm ngược lại.

Ví dụ trên giá đóng cửa ngày của bitcoin năm 2023. VietnamBit coi một ngày là đáy (đỉnh) khi giá đóng cửa ngày đó thấp nhất (cao nhất) trong 45 ngày trước và 45 ngày sau. Đổi số 45 là đổi danh sách đỉnh, đáy.

Ngày	Điểm	Giá đóng cửa (USD)	So với điểm cùng loại trước đó
10/3/2023	Đáy	20.240,41
14/4/2023	Đỉnh	30.458,97
14/6/2023	Đáy	25.097,59	Cao hơn đáy 10/3
13/7/2023	Đỉnh	31.434,74	Cao hơn đỉnh 14/4
11/9/2023	Đáy	25.135,04	Cao hơn đáy 14/6 khoảng 0,15%
23/10/2023	Vượt đỉnh	32.954,17	Lần đầu đóng cửa trên đỉnh 13/7

Nguồn: Coin Metrics (giá đóng cửa theo giờ UTC), VietnamBit chọn điểm và tính.

Đáy 11/9/2023 chỉ cao hơn đáy 14/6/2023 có 37,45 USD. Chênh nhỏ như vậy thì kết luận phụ thuộc cách chọn giá: ai dùng giá thấp nhất trong ngày (bấc nến) hoặc giá của một sàn khác cần kiểm lại xem đáy sau còn cao hơn đáy trước hay không. Cách đọc một cây nến có ở bài biểu đồ nến là gì.

Cách xác định xu hướng bằng đỉnh và đáy bắt nguồn từ lý thuyết Dow, xem bài lý thuyết Dow.

Cách vẽ đường xu hướng từng bước

Mỗi bước là một lựa chọn; đổi một lựa chọn là ra đường khác. Ghi lại lựa chọn của mình trước khi vẽ để lần sau còn so được.

1. Chọn khung thời gian. Nến ngày, nến 4 giờ hay nến tuần. Đường trên khung ngày có thể không thấy trên khung giờ.
2. Chọn loại giá. Giá đóng cửa ít nhiễu hơn. Giá cao nhất, thấp nhất (bấc nến) cho thấy chỗ giá từng chạm tới. ChartSchool có cách vẽ “đường nội” (internal trend line) bỏ qua vài mũi bấc quá đà để đường đi qua phần lớn các đáy.
3. Chọn thang giá. Tuyến tính hay logarit, khác nhau thế nào ở mục ngay dưới.
4. Tìm hai đáy (hoặc hai đỉnh). Với xu hướng tăng, đáy sau phải cao hơn đáy trước. ChartSchool lưu ý hai điểm không nên quá gần hoặc quá xa nhau; các điểm cách tương đối đều nhau là lý tưởng.
5. Nối và kéo dài sang phải. Theo ChartSchool, “cần hai điểm để vẽ đường xu hướng, điểm thứ ba xác nhận”. Đường mới có hai điểm thì chưa được xác nhận.
6. Xem độ dốc. Theo ChartSchool, đường càng dốc thì càng kém tin cậy, vì nó hình thành từ một đợt tăng hoặc giảm gấp trong thời gian ngắn.

Con số “góc lý tưởng 30–45 độ” hay gặp trên mạng không đo được một cách khách quan. ChartSchool ghi độ dài dữ liệu hiển thị và kích thước biểu đồ đều làm đổi góc của đường: cùng một đường, biểu đồ ngắn và rộng trông thoải hơn biểu đồ dài và hẹp.

Một công cụ vẽ phổ biến là TradingView, một trang biểu đồ chứ không phải sàn giao dịch, xem bài TradingView là gì.

Thang tuyến tính hay thang logarit: cùng hai đáy, hai kết luận

Trên thang tuyến tính, mỗi đô la giá chiếm cùng một khoảng cao; trên thang logarit, mỗi phần trăm thay đổi chiếm cùng một khoảng cao. Theo ChartSchool, từ 10 lên 20, từ 20 lên 40 và từ 40 lên 80 đều là tăng 100%, nên trên thang logarit ba đoạn này cao bằng nhau.

ChartSchool cho rằng đường xu hướng dài hạn thường khớp các đáy tốt hơn trên thang logarit, nhất là khi giá thay đổi lớn. Bitcoin năm 2017 là trường hợp như vậy: giá đóng cửa đi từ 935,06 USD ngày 24/3/2017 lên 19.640,51 USD ngày 16/12/2017, gấp khoảng 21 lần.

Nối hai đáy 24/3/2017 (935,06 USD) và 16/7/2017 (1.910,75 USD), cách nhau 114 ngày, rồi kéo dài sang phải. Công thức tính giá trên đường sau n ngày kể từ đáy thứ nhất:

• Thang tuyến tính: 935,06 + (1.910,75 − 935,06) × n / 114. Đường tăng đều 8,56 USD mỗi ngày.
• Thang logarit: 935,06 × (1.910,75 / 935,06)^(n / 114). Đường tăng đều khoảng 0,63% mỗi ngày.

Ngày 5/2/2018 cách đáy thứ nhất 318 ngày. Đường tuyến tính ở 935,06 + 975,69 × 318 / 114 = 3.656,71 USD. Đường logarit ở 935,06 × 2,0435^2,7895 ≈ 6.864,19 USD.

	Thang tuyến tính	Thang logarit
Đường tăng mỗi ngày	8,56 USD	Khoảng 0,63%
Giá trên đường ngày 5/2/2018	3.656,71 USD	6.864,19 USD
Giá đóng cửa 5/2/2018 (6.849,54 USD) so với đường	Cao hơn khoảng 87%	Thấp hơn 0,21%
Ngày đầu giá đóng cửa dưới đường và không quay lại trong năm 2018	14/11/2018 (5.574,26 USD)	14/3/2018 (8.222,13 USD)

Nguồn: giá đóng cửa ngày (UTC) của Coin Metrics; VietnamBit tính.

Cùng hai đáy, người xem thang logarit thấy đường gãy hẳn từ giữa tháng 3/2018, người xem thang tuyến tính thấy đường còn nguyên thêm 245 ngày. Không thang nào “đúng” hơn. Khi chia sẻ hay đọc một biểu đồ có kẻ trendline, cần biết nó vẽ trên thang nào.

Sau lần xuyên đường tuyến tính ngày 14/11/2018, giá đóng cửa xuống 3.185,07 USD ngày 15/12/2018, thấp hơn đỉnh 16/12/2017 khoảng 83,8%.

Kênh giá là gì?

Kênh giá là hai đường song song: đường xu hướng chính và một đường kẻ song song với nó ở phía bên kia của giá. Trong kênh tăng, đường dưới nối các đáy đóng vai hỗ trợ, đường trên đi qua các đỉnh đóng vai kháng cự. Kênh giảm thì ngược lại.

Theo ChartSchool, đường chính cần ít nhất hai đáy (kênh tăng) hoặc hai đỉnh (kênh giảm). Đường song song lý tưởng đi qua hai điểm, nhưng có người chỉ dùng một điểm.

ChartSchool đọc kênh tăng như sau. Cảnh báo đầu tiên là khi giá không lên tới được đường trên. Giá đóng cửa dưới đường chính sau đó mới là dấu hiệu đổi xu hướng.

Gãy trendline là gì?

Gãy trendline thường được tính khi giá đóng cửa ở phía bên kia đường: dưới đường xu hướng tăng, hoặc trên đường xu hướng giảm. ChartSchool viết gãy trendline “không nên là phán quyết cuối cùng”, chỉ là lời cảnh báo rằng xu hướng có thể sắp đổi.

Gãy trendline cũng khác đổi xu hướng theo đỉnh, đáy. Năm 2023 có một ví dụ rõ:

• Đường: nối hai đáy 10/3/2023 (20.240,41 USD) và 14/6/2023 (25.097,59 USD), cách nhau 96 ngày, tăng khoảng 50,60 USD mỗi ngày.
• Gãy: ngày 17/8/2023, 64 ngày sau đáy thứ hai, đường ở 25.097,59 + 50,60 × 64 ≈ 28.335,70 USD. Giá đóng cửa 26.660,56 USD, thấp hơn đường khoảng 5,9%. Trên thang logarit, đường bị xuyên sớm một ngày (16/8/2023).
• Đỉnh, đáy sau đó: đáy 11/9/2023 vẫn cao hơn đáy 14/6/2023, và ngày 23/10/2023 giá đóng cửa vượt đỉnh 13/7/2023. Đọc theo đỉnh, đáy thì xu hướng tăng chưa đổi.

Không có quy ước chung thế nào là “gãy”. Có người tính khi bấc nến chạm qua đường, có người chờ giá đóng cửa, có người chờ hai phiên đóng cửa liền dưới đường hoặc đóng cửa thấp hơn đường một tỷ lệ nhất định. Điều kiện càng chặt thì càng ít báo nhầm nhưng càng báo muộn.

Gãy giả là gì, vì sao hay gặp khi thanh khoản mỏng?

Gãy giả (false breakout) là khi giá xuyên qua đường xu hướng rồi quay lại ngay, xu hướng cũ vẫn tiếp tục. ChartSchool dẫn ví dụ cổ phiếu Amazon năm 2000–2001: trên thang tuyến tính, giá hai lần vượt lên trên đường xu hướng giảm, có thể khiến người ta mua quá sớm. Trên thang logarit, đường đó không bị vượt lần nào.

Ví dụ năm 2021, đường nối hai đáy 20/7/2021 (29.766,66 USD) và 21/9/2021 (40.526,49 USD), tăng khoảng 170,79 USD mỗi ngày:

Ngày	Giá đóng cửa (USD)	Giá trên đường (USD)	So với đường
28/9/2021	41.223,79	41.722,03	Thấp hơn 1,19%
29/9/2021	41.453,95	41.892,82	Thấp hơn 1,05%
30/9/2021	43.781,55	42.063,61	Cao hơn 4,08%

Nguồn: Coin Metrics; VietnamBit tính. Hai phiên liền đóng cửa dưới đường, nên cả điều kiện “hai phiên” cũng báo gãy. Ngày 30/9/2021 giá quay lên trên đường, và ngày 8/11/2021 giá đóng cửa 67.541,76 USD, cao nhất năm 2021 trong dữ liệu Coin Metrics. Đường này chỉ có hai điểm, chưa có điểm thứ ba xác nhận.

Ở ví dụ năm 2017 phía trên, đường trên thang logarit cũng bị xuyên 0,21% ngày 5/2/2018 rồi hôm sau giá đóng cửa lại cao hơn đường khoảng 12%.

Gãy giả hay gặp hơn khi thanh khoản (mức dễ mua bán mà không đẩy giá) mỏng, vì ba lý do:

• Một lệnh lớn đủ đổi giá đóng cửa. Sổ lệnh (danh sách lệnh mua, bán đang chờ khớp) ít lệnh chờ thì một lệnh bán lớn sát giờ đóng nến có thể kéo giá xuống dưới đường, rồi giá về lại khi lệnh đó khớp xong.
• Lệnh dừng lỗ đặt cùng chỗ. Đường xu hướng ai cũng thấy, nên nhiều người đặt lệnh dừng lỗ (lệnh tự bán khi giá chạm mức định trước) ngay dưới đường. Giá chạm tới thì các lệnh này khớp cùng lúc và đẩy giá xuống thêm một đoạn. Cách đặt lệnh này ở bài stop loss, take profit là gì.
• Bấc nến dài. Trên cặp ít giao dịch, giá thấp nhất trong phiên có thể lệch xa giá đóng cửa. Ai vẽ theo bấc sẽ thấy đường bị xuyên nhiều hơn.

Gãy giả ở vùng giá nằm ngang, không phải đường chéo, xem breakout, pullback, sideway.

Giới hạn của đường xu hướng

Vẽ được đường xu hướng không có nghĩa là biết giá sẽ đi đâu. Những giới hạn cần nhớ:

1. Chủ quan. Khung thời gian, loại giá, thang giá, cách chọn đáy đều do người vẽ quyết định. Ví dụ năm 2017 cho thấy chỉ đổi thang giá là kết luận lệch nhau 245 ngày.
2. Nhìn lại thì luôn đẹp. Đáy, đỉnh chỉ chắc chắn là đáy, đỉnh sau khi giá đã đi xa khỏi chúng. Các ví dụ trong bài này cũng được chọn sau khi đã biết kết quả.
3. Kéo dài đường là giả định. Đường kéo sang phải giả định giá giữ nguyên tốc độ cũ. Đường tuyến tính năm 2017 tăng 8,56 USD mỗi ngày trong khi giá có lúc thay đổi hàng nghìn USD trong một ngày.
4. Khó kiểm chứng. Vì mỗi người vẽ một kiểu, nghiên cứu chỉ kiểm được các quy tắc đã viết thành công thức. Tổng quan nghiên cứu về hiệu quả của phân tích kỹ thuật, kể cả trên bitcoin, có ở bài phân tích kỹ thuật là gì.
5. Bị lợi dụng. Biểu đồ kẻ sẵn đường xu hướng trông chuyên môn, nên hay được dùng làm mồi để thu phí nhóm kín.

Cách đếm sóng Elliott, và vì sao mỗi người đếm một kiểu, xem bài sóng Elliott.

Dùng đường xu hướng khi giao dịch ở Việt Nam

Kẻ đường xu hướng chỉ là thao tác trên biểu đồ; điều cần lưu ý là dữ liệu giá lấy từ đâu, mỗi lần bán tốn bao nhiêu và ai đang gửi biểu đồ cho bạn.

Biểu đồ trên ứng dụng sàn trong nước: chưa công bố. VietnamBit chưa thấy doanh nghiệp nào đang xin cấp phép công bố ứng dụng giao dịch (dò đến 07/11/2026 trên hồ sơ từng sàn của VietnamBit), nên chưa biết biểu đồ của họ có công cụ kẻ đường hay chọn thang logarit hay không. Tính đến 07/11/2026, chưa sàn nào được cấp phép. Tiến độ từng hồ sơ ở trang lịch cấp phép.

Cặp giao dịch bằng đồng Việt Nam có thể mỏng lúc đầu. Một thị trường mới mở thường ít lệnh chờ, nên giá đóng cửa dễ nhảy theo vài lệnh lớn và đường xu hướng dễ bị xuyên giả. Đường kẻ trên giá USD tổng hợp và đường kẻ trên cặp đồng Việt Nam của một sàn cũng có thể không trùng nhau.

Thuế 0,1% tính trên mỗi lần bán, lãi hay lỗ. Thuế thu nhập cá nhân với chuyển nhượng tài sản mã hóa bằng giá chuyển nhượng nhân 0,1% (Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15 Điều 19 khoản 2). Ví dụ giả định: bán 20 lần theo tín hiệu gãy, mỗi lần 50 triệu đồng, thì thuế là 20 × 50.000.000 × 0,1% = 1.000.000 đồng, chưa tính phí giao dịch.

Một lần gãy giả còn tốn hơn thuế. Giả định áp luật thuế hiện hành cho tình huống năm 2021 ở trên, tỷ giá không đổi, bỏ qua phí:

• Bán lượng bitcoin trị giá 100.000.000 đồng lúc đóng cửa 28/9/2021 (41.223,79 USD), nộp thuế 100.000 đồng, còn 99.900.000 đồng.
• Mua lại lúc đóng cửa 30/9/2021 (43.781,55 USD): 0,999 × 41.223,79 / 43.781,55 ≈ 0,9406, tức chỉ mua lại được khoảng 94,06% số bitcoin đã bán.
• Người không bán thì còn nguyên số bitcoin ban đầu. Ví dụ chỉ minh họa chi phí thuế, không nói nên giữ hay bán. Cách tính thuế từng lần bán ở trang thuế tài sản mã hóa 0,1%.

Ảnh biểu đồ kẻ sẵn đường xu hướng kèm lời mời vào nhóm VIP là kịch bản quen thuộc. Đường thường được kẻ sau khi giá đã chạy, nên nhìn lúc nào cũng “đúng”. Nhóm “phím kèo” (nhóm gửi lệnh mua bán, thường thu phí) hay dùng ảnh kiểu này. Kịch bản từ khóa học tới nhóm kèo và 10 dấu hiệu nhận ra có ở bài khóa học crypto, nhóm kèo VIP.

Chỉ tổ chức được Bộ Tài chính cấp phép mới được quảng cáo, tiếp thị liên quan đến tài sản mã hóa (Nghị quyết 05/2025/NQ-CP Điều 4 khoản 4). Cá nhân vi phạm có thể bị phạt 90–100 triệu đồng (Nghị định 284/2026/NĐ-CP Điều 7 khoản 4 điểm b, Điều 4 khoản 2). Nhóm đăng biểu đồ để rủ người khác vào lệnh có bị coi là quảng cáo hay không do cơ quan có thẩm quyền xác định.