Khai thông tin người gửi khi nạp coin và chứng minh ví thế nào?

Khi nạp coin vào sàn trong nước, bạn có thể được hỏi ai gửi, gửi từ sàn nào hay từ ví tự quản, và được yêu cầu chứng minh mình giữ ví đó. Hướng dẫn của EU nêu các cách như ký một tin nhắn bằng ví (dùng ví tạo chữ ký số, chứng minh bạn giữ khóa) hoặc gửi một khoản nhỏ do sàn định trước.

Căn cứ gần nhất ở Việt Nam là Nghị quyết 05/2025/NQ-CP: sàn được cấp phép phải lưu tên, địa chỉ, địa chỉ ví của người gửi và người nhận ít nhất 10 năm. Chưa thấy văn bản Việt Nam nào quy định mẫu khai hay cách chứng minh sở hữu ví tự quản (ví do bạn tự giữ khóa). Sàn trong nước áp cụ thể ra sao: Chưa công bố. Tính đến 02/11/2026, chưa sàn nào được cấp phép.

Việc thông tin người gửi “đi theo” giao dịch là ý chính của Travel Rule (quy tắc buộc tổ chức chuyển kèm thông tin người gửi, người nhận), giải thích ở bài Travel Rule là gì.

Sàn nhận có thể hỏi những thông tin gì?

Thường là bốn nhóm: nơi gửi, tên người gửi, địa chỉ ví kèm mã giao dịch, và với ví tự quản là bằng chứng bạn giữ ví. Văn bản Việt Nam gọi người gửi là “người khởi tạo”, người nhận (ở đây là bạn) là “người thụ hưởng”. Cột cuối dẫn cả hướng dẫn của EBA (Cơ quan Ngân hàng châu Âu, cơ quan giám sát ngân hàng của EU).

Thông tin	Nạp từ sàn khác	Nạp từ ví tự quản	Căn cứ hoặc chuẩn tham chiếu
Nơi gửi	Tên sàn gửi	Ghi là ví tự quản	EBA đoạn 77, 78
Tên người gửi	Chủ tài khoản ở sàn gửi	Người giữ ví	Nghị quyết 05; EBA đoạn 80
Địa chỉ người gửi	Có thể hỏi	Có thể hỏi	Nghị quyết 05
Địa chỉ ví gửi, mã giao dịch	Có	Có	Nghị quyết 05
Bằng chứng giữ ví	Không thuộc diện này	Có thể bị yêu cầu	EBA đoạn 83

Nghị quyết 05 ở bảng là Điều 15 khoản 2 điểm l, văn bản Việt Nam. Các đoạn EBA là hướng dẫn của EU, chỉ để tham khảo cách làm phổ biến. Danh mục câu hỏi của từng sàn trong nước: Chưa công bố. Đối chiếu ngày 01/11/2026.

EBA hướng dẫn sàn nhận dùng công cụ kỹ thuật để biết đầu bên kia là sàn hay ví tự quản. Không xác định được thì sàn hỏi thẳng khách hàng (Hướng dẫn EBA/GL/2024/11 đoạn 77, 78).

Với khoản đến từ ví tự quản, không có tổ chức nào phía gửi để trao đổi dữ liệu. Vì vậy EBA ghi sàn phải thu thông tin người gửi từ chính khách hàng, và mọi yêu cầu bổ sung gửi thẳng cho khách (đoạn 80, 63).

Ở EU đây là nghĩa vụ trong Quy định (EU) 2023/1113 Điều 16 khoản 2 (“obtain and hold”), EBA hướng dẫn cách làm.

Chuẩn bị gì trước khi bấm nạp?

Gom sẵn nguồn gửi, tên người gửi khớp hồ sơ định danh, địa chỉ ví gửi, và giữ quyền truy cập ví để ký hoặc gửi thử nếu được hỏi. Thứ tự nên làm:

1. Xác định nguồn. Từ sàn khác: ghi tên sàn gửi, giữ lịch sử lệnh rút. Từ ví tự quản: ghi tên ví bạn dùng và địa chỉ ví gửi.
2. Nạp tài sản của chính bạn. Tên người gửi nên khớp hồ sơ KYC (xác minh danh tính khách hàng) ở sàn nhận. Tài sản do người khác chuyển cho bạn thì khai đúng người gửi thật và quan hệ với họ.
3. Lưu mã giao dịch và địa chỉ ví. Mã giao dịch (TxID, mã định danh duy nhất của một lần chuyển trên blockchain) giúp sàn tra lại khoản nạp.
4. Giữ ví tự quản mở được. Để sẵn ít coin gốc của mạng để trả phí, phòng khi sàn yêu cầu gửi một khoản định trước.
5. Kiểm mạng, địa chỉ, memo trước khi gửi. Các bước gửi từ ví lên sàn có ở bài chuyển coin từ ví cá nhân về sàn được cấp phép.
6. Chuẩn bị chứng từ nguồn gốc với khoản lớn. Bảng ví, mạng và chứng từ lập theo bài kiểm kê tài sản mã hóa trước khi chuyển về sàn trong nước giúp khai nhanh và nhất quán.

Lý do phải khai đúng người gửi thật: từ 01/12/2026, Luật Phòng, chống rửa tiền coi việc khách “không thể giải thích hợp lý về mục đích giao dịch, nguồn gốc tài sản và mối quan hệ với bên đối tác” là dấu hiệu đáng ngờ (Điều 33a khoản 9, thêm bởi Luật 23/2026/QH16).

Chứng minh mình giữ ví tự quản bằng cách nào?

Hai trong năm cách hướng dẫn EU liệt kê là ký một tin nhắn bằng khóa của ví và gửi một khoản nhỏ do sàn định trước. Hướng dẫn EBA/GL/2024/11 đoạn 83 liệt kê năm cách, sàn dùng ít nhất một:

• Xác minh từ xa không có người trực, có hiển thị địa chỉ ví.
• Xác minh từ xa có người trực.
• Gửi một khoản định trước, “preferably the smallest denomination” (tốt nhất là đơn vị nhỏ nhất của tài sản), từ ví tự quản vào tài khoản của sàn.
• Ký số một tin nhắn cụ thể bằng khóa ứng với địa chỉ ví.
• Cách kỹ thuật khác, miễn sàn đánh giá được tin cậy và an toàn ai giữ ví.

Quy định (EU) 2023/1113 Điều 16 khoản 2 buộc sàn nhận, khi khoản chuyển từ ví tự quản vượt 1.000 EUR, “take adequate measures to assess whether that address is owned or controlled by the beneficiary” (áp dụng biện pháp thích đáng để đánh giá ví có thuộc sở hữu hoặc kiểm soát của người nhận hay không). Ở mọi mức tiền, sàn nhận vẫn phải thu và lưu thông tin người gửi, người nhận (cùng khoản, đoạn đầu).

Quy định và hướng dẫn EBA cùng áp dụng ở EU từ 30/12/2024 (Điều 40 của Quy định; đoạn 10 của hướng dẫn), không áp dụng ở Việt Nam.

Ký tin nhắn diễn ra thế nào?

Sàn đưa một đoạn chữ, bạn dùng chức năng ký tin nhắn của ví, sàn kiểm chữ ký khớp với địa chỉ ví. Đoạn chữ có thể kèm mã riêng cho tài khoản của bạn để chữ ký không dùng lại được ở nơi khác.

Ví tạo chữ ký bằng khóa riêng tư (mã bí mật cho phép chi tiêu tài sản trong ví), nhưng khóa không rời khỏi ví. Ký tin nhắn không chuyển tài sản và không tốn phí mạng.

Gửi một khoản định trước diễn ra thế nào?

Sàn đặt một số lượng lẻ, bạn gửi đúng số đó từ ví cần chứng minh vào tài khoản sàn. Chỉ người kiểm soát ví mới gửi được đúng con số lạ đó từ đúng địa chỉ.

Sàn chọn cách nào?

Do sàn chọn, theo khả năng kỹ thuật của ví và mức rủi ro. EBA ghi sàn cân nhắc khả năng của ví, độ tin cậy của từng cách và mức rủi ro, và kết hợp nhiều cách nếu một cách chưa đủ (đoạn 84, 85). Sàn trong nước dùng cách nào, ngưỡng bao nhiêu: Chưa công bố.

Ký tin nhắn an toàn thế nào?

Chỉ ký trên trang hoặc ứng dụng chính thức của sàn, và đọc nội dung trước khi bấm ký.

• Kiểm tên miền và ứng dụng thật của sàn ở trang kênh chính thức trước khi kết nối ví.
• Tin nhắn xác minh là một đoạn chữ đọc được. Nếu ví hiện lệnh chuyển tài sản, lệnh cấp quyền dùng token, hoặc dữ liệu không đọc được, hãy dừng lại. Rủi ro này được giải thích ở bài blind signing là gì.
• Không cách nào trong danh sách của EBA cần tới cụm từ khôi phục hay khóa riêng tư. Ai đòi hai thứ này là dấu hiệu lừa đảo.

Nạp từ sàn khác thì khai thế nào?

Khai đúng tên sàn gửi, xác nhận tài khoản ở đó đứng tên bạn, và giữ lịch sử lệnh rút làm bằng chứng. Theo cách đọc của chúng tôi, nếu sàn gửi đã chuyển kèm thông tin của bạn theo Travel Rule, sàn nhận có thể hỏi ít hơn. Sàn trong nước có nhận dữ liệu Travel Rule từ sàn khác hay không: Chưa công bố.

FATF (tổ chức liên chính phủ đặt chuẩn chống rửa tiền, xem FATF là gì) yêu cầu các nước bảo đảm VASP (tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản ảo) phía nhận “obtain and hold required originator information” (thu và lưu thông tin người gửi theo yêu cầu). Đây là Chú giải Khuyến nghị 15 đoạn 7(b), chuẩn quốc tế, không phải luật Việt Nam.

Với tài sản từ sàn nước ngoài, sàn nhận có thể xem xét cả tổ chức đã gửi. Từ 01/12/2026, giao dịch với tổ chức “không xác định được tư cách pháp lý hợp lệ”, kể cả tổ chức không có trong danh sách được cấp phép ở nước sở tại, là dấu hiệu đáng ngờ (Điều 33a khoản 13).

Khai sai hoặc giấu tên sàn gửi làm thông tin không nhất quán, một dấu hiệu đáng ngờ ở Điều 33a khoản 9. Trước khi chuyển, cần lấy lại quyền truy cập tài khoản cũ để còn xuất được lịch sử, cách làm ở bài lấy lại tài khoản sàn nước ngoài trước khi chuyển về. Trình tự chung có ở bài chuyển coin giữa các sàn từng bước.

Tài sản đi qua nhiều chặng (sàn, rồi ví tự quản, rồi sàn trong nước) thì nơi gửi trực tiếp là ví tự quản. Theo cách đọc của chúng tôi, nên khai đúng chặng cuối và giữ mã giao dịch của cả chuỗi để giải thích nguồn khi được hỏi.

Vì sao khoản nạp bị giữ lại?

Thường vì thiếu thông tin người gửi, chưa chứng minh được ví, thông tin khai không khớp, hoặc địa chỉ gửi có dấu hiệu rủi ro.

• Thiếu thông tin, quá hạn bổ sung. Theo hướng dẫn EU, sàn quyết định từ chối, trả lại, tạm giữ hay vẫn thực hiện, theo chính sách rủi ro của mình (Quy định (EU) 2023/1113 Điều 17 khoản 1; EBA đoạn 62). Sàn trong nước xử lý thế nào: Chưa công bố.
• Chưa chứng minh được ví. Sàn chưa xác định được ví tự quản thuộc về bạn thì có thể chưa ghi có, cho tới khi bạn làm xong bước ở mục trên.
• Thông tin không khớp hoặc nguồn rủi ro. Khai không nhất quán, ví bị cơ quan có thẩm quyền cảnh báo liên quan lừa đảo, ví từng qua dịch vụ trộn là các dấu hiệu đáng ngờ Điều 33a liệt kê (khoản 9, 7, 6 và 12). Danh sách đầy đủ có ở trang nạp coin bị hỏi nguồn gốc.

Điều 33a có hiệu lực từ 01/12/2026. Trước mốc đó, sàn được cấp phép đã phải giám sát liên tục giao dịch và cập nhật dấu hiệu đáng ngờ (Nghị quyết 05 Điều 15 khoản 2 điểm b).

Một dấu hiệu đáng ngờ không có nghĩa là bạn vi phạm. Sàn có thể hỏi thêm hoặc báo cáo. Trì hoãn giao dịch (tối đa 03 ngày làm việc) chỉ áp dụng khi bên liên quan thuộc Danh sách đen, khi có lý do để tin giao dịch liên quan hoạt động phạm tội, hoặc khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu (Luật Phòng, chống rửa tiền Điều 44 khoản 1, 3). Cách trả lời và giấy tờ nên gửi có ở trang hỏi đáp nguồn gốc nói trên.

Quy định nào làm căn cứ?

Ở Việt Nam là Nghị quyết 05 và Luật Phòng, chống rửa tiền; chuẩn FATF và hướng dẫn EU chỉ là tham chiếu.

Văn bản	Nói gì	Áp dụng từ
Nghị quyết 05, Điều 15 khoản 2 điểm b	Sàn áp dụng biện pháp chống rửa tiền như tổ chức tài chính; nhận biết khách với giao dịch không thường xuyên từ 1.000 USD	09/9/2025
Nghị quyết 05, Điều 15 khoản 2 điểm l	Lưu ít nhất 10 năm thông tin người khởi tạo, người thụ hưởng (tối thiểu tên, địa chỉ, địa chỉ ví)	09/9/2025
Nghị định 284/2026, Điều 8 khoản 6 điểm đ	Sàn không lưu các thông tin trên có thể bị phạt 100–150 triệu đồng	01/9/2026
Luật 23/2026/QH16	Thêm “dịch vụ tài sản mã hóa” vào hoạt động của đối tượng báo cáo; thêm Điều 33a, 15 dấu hiệu đáng ngờ	01/12/2026
FATF, EBA/GL/2024/11	Chuẩn quốc tế và hướng dẫn EU về thông tin người gửi, ví tự quản	Không phải luật Việt Nam

Đối chiếu văn bản gốc ngày 01/11/2026.

Luật Phòng, chống rửa tiền còn có quy định về “chuyển tiền điện tử” của tổ chức tài chính (Điều 9 khoản 2 điểm b, Điều 34; hướng dẫn ở Thông tư 27/2025/TT-NHNN Điều 8). Thân Thông tư 27 không có chữ nào về tài sản mã hóa, và chúng tôi chưa thấy văn bản nói rõ các điều này có áp cho chuyển tài sản mã hóa hay không. Phân tích ở mục Việt Nam đã có Travel Rule chưa của bài Travel Rule là gì.

Nghị quyết 05 Điều 15 khoản 2 điểm b buộc sàn thực hiện các biện pháp phòng, chống rửa tiền “áp dụng với tổ chức tài chính”. Theo cách đọc của chúng tôi, đó là cơ sở để sàn hỏi thông tin người gửi, cùng điểm l (lưu thông tin người khởi tạo, người thụ hưởng) làm căn cứ lưu trữ. Mẫu khai, ngưỡng và cách chứng minh ví thì chưa thấy văn bản Việt Nam nào quy định riêng.

Những việc không nên làm khi khai?

Đừng khai sai người gửi và đừng trả “phí xác minh ví” cho ai.

Cung cấp thông tin không nhất quán, hay trì hoãn cung cấp thông tin về nguồn gốc tài sản, là dấu hiệu đáng ngờ ở Điều 33a khoản 9.

Nạp hộ cho người khác và chia nhỏ khoản nạp cũng nằm trong danh sách dấu hiệu đáng ngờ (khoản 11, khoản 1), phân tích ở trang hỏi đáp nguồn gốc nói trên.

Người lạ nhắn tin đòi “phí xác minh ví” không thuộc quy trình nào kể trên. Gặp trường hợp này, xem bài bị lừa tiền ảo phải làm gì.

Khung pháp lý khi hành vi cấu thành rửa tiền có ở trang rửa tiền bằng tiền ảo. Toàn bộ lộ trình đưa tài sản về sàn được cấp phép có ở trang chuyển về sàn trong nước.