Ví lưu ký và ví không lưu ký khác nhau thế nào?

Ví lưu ký (custodial wallet) là ví mà một bên khác, thường là sàn giao dịch, giữ khóa riêng tư thay bạn; bạn chỉ có tài khoản và số dư ghi trong sổ của họ. Ví không lưu ký (non-custodial wallet, còn gọi ví tự lưu ký, ví tự quản, ví phi lưu ký) là ví mà chính bạn giữ khóa, thường dưới dạng cụm từ khôi phục 12–24 từ. Khác biệt cốt lõi chỉ có một: ai ký được lệnh chuyển tài sản của bạn đi.

Ở Việt Nam, lưu ký tài sản mã hóa là một dịch vụ phải được Bộ Tài chính cấp phép (Nghị quyết 05/2025/NQ-CP Điều 3 khoản 3, khoản 6; Điều 4 khoản 4). Tính đến 28/10/2026 chưa tổ chức nào được cấp phép. Bài này chỉ cách tự kiểm một ví thuộc loại nào, biết mỗi loại mất tiền trong tình huống nào, và sàn được cấp phép sẽ phải giữ tài sản của bạn ra sao.

Ví lưu ký là gì?

Ví lưu ký là khi bên cung cấp dịch vụ giữ khóa riêng tư, còn bạn đăng nhập bằng email, mật khẩu, mã xác thực để ra lệnh cho họ. Địa chỉ nạp mà sàn đưa bạn thuộc ví của sàn. Khi bạn bấm rút, sàn kiểm tra rồi dùng khóa của sàn để ký giao dịch.

Nghị quyết 05/2025/NQ-CP định nghĩa lưu ký tài sản mã hóa là “việc nhận lưu trữ, bảo quản, chuyển giao tài sản mã hóa cho khách hàng, giúp khách hàng thực hiện các quyền liên quan đến tài sản mã hóa lưu ký” (Điều 3 khoản 6). Đây là một trong bốn dịch vụ của tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa (Điều 3 khoản 3 điểm c), và chỉ tổ chức được Bộ Tài chính cấp phép mới được cung cấp (Điều 4 khoản 4).

Ví không lưu ký (ví tự lưu ký) là gì?

Ví không lưu ký là ứng dụng hoặc thiết bị tạo khóa ngay trên máy của bạn, cho bạn chép cụm từ khôi phục, và chỉ ký giao dịch khi bạn bấm xác nhận. Tài sản nằm ở địa chỉ blockchain của chính bạn; nhà phát triển ví không giữ khóa nên không chuyển được tài sản của bạn.

Một vài tên gọi hay gây nhầm:

Tên gọi	Thường là	Cần kiểm thêm
Ví tự lưu ký, ví tự quản, ví phi lưu ký, self-custody	Ví không lưu ký	Không
Ví phi tập trung	Ví không lưu ký	Không
Ví web3	Ví không lưu ký dùng để kết nối ứng dụng phi tập trung	Có: một số “ví web3” nằm trong ứng dụng của sàn, kiểm cụm từ khôi phục
Ví tập trung, ví sàn	Ví lưu ký	Không
Ví đăng nhập bằng Google, Apple, email	Tùy thiết kế	Có: xem phần ví lai ở dưới

Tự kiểm một ví là lưu ký hay không lưu ký thế nào?

Hỏi bốn câu, chỉ cần một câu trả lời “có” ở cột lưu ký là đủ để coi đó là ví lưu ký.

Câu hỏi	Dấu hiệu không lưu ký	Dấu hiệu lưu ký
Lúc tạo ví có bắt bạn chép cụm từ khôi phục không?	Có, và xem lại được sau khi nhập mật khẩu	Không có cụm từ, chỉ có email, mật khẩu, OTP
Quên mật khẩu thì lấy lại bằng gì?	Nhập lại cụm từ khôi phục	Xác minh qua email, số điện thoại, giấy tờ (KYC)
Rút hoặc chuyển có cần ai duyệt không?	Không, ký xong là phát lên mạng	Có thể bị giữ lại để xem xét, giới hạn hạn mức
Điều khoản sử dụng nói ai giữ khóa?	Bạn giữ khóa, nhà phát triển không truy cập được	Nhà cung cấp tạo và giữ khóa thay bạn

Ví lai (một phần lưu ký) đang phổ biến dần: ví đăng nhập bằng tài khoản Google, Apple hoặc email, không bắt chép cụm từ. Khóa thường được chia mảnh hoặc mã hóa rồi lưu một phần trên máy chủ của nhà cung cấp hay trên đám mây. Ví dụ, tài liệu TON về Telegram Money ghi khóa ví được chia làm ba phần lưu ở trung tâm dữ liệu trên ba châu lục khi sao lưu đám mây đang bật, và người dùng có thể tắt sao lưu. Với ví kiểu này, hãy hỏi thêm: nếu nhà cung cấp ngừng dịch vụ hoặc bạn mất tài khoản Google, bạn còn tự xuất được khóa hoặc cụm từ không? Không xuất được thì bạn đang phụ thuộc vào họ như ví lưu ký.

Mỗi loại mất tiền trong tình huống nào?

Ví lưu ký mất khi bên giữ hộ có chuyện; ví không lưu ký mất khi bạn có chuyện. Bảng dưới so theo tình huống thực tế:

Tình huống	Ví lưu ký	Ví không lưu ký
Quên mật khẩu	Khôi phục qua xác minh của bên lưu ký	Cài lại ví bằng cụm từ khôi phục; mất cả cụm từ là mất ví
Mất hoặc hỏng điện thoại	Đăng nhập trên máy mới	Nhập cụm từ khôi phục vào máy mới
Bị lừa đưa cụm từ khôi phục	Không áp dụng	Kẻ gian chuyển được toàn bộ tài sản
Bị lừa đưa mật khẩu, mã OTP	Kẻ gian có thể rút; sàn có thể chặn nếu phát hiện	Mật khẩu ứng dụng một mình không đủ để rút
Bên cung cấp bị hack	Phụ thuộc bên đó có bù không	Không ảnh hưởng tài sản (nếu ứng dụng ví không bị cài mã độc)
Bên cung cấp phá sản, ngừng hoạt động	Tùy tài sản có được tách biệt và điều khoản; có thể thành chủ nợ, chờ thủ tục phá sản	Tài sản vẫn ở địa chỉ của bạn, nhập ví sang ứng dụng khác
Tài khoản bị khóa theo điều khoản hoặc yêu cầu của cơ quan	Có thể xảy ra	Không ai khóa được ví; một số token có thể bị đơn vị phát hành đóng băng
Ký nhầm giao dịch cấp quyền cho trang lừa đảo	Ít gặp	Mất token đã cấp quyền

Hai dòng dễ bị đánh giá thấp:

• Phá sản. Ngày 04/01/2023, Tòa Phá sản khu vực Nam New York kết luận tài sản khách gửi vào tài khoản Earn của Celsius (khoảng 600.000 tài khoản, khoảng 4,2 tỷ USD tính đến 10/7/2022) đã trở thành tài sản của Celsius theo điều khoản sử dụng. Khách từ chủ tài sản thành chủ nợ. Nghĩa là với ví lưu ký, điều khoản quyết định tài sản còn là của bạn hay không. Các vụ khác (Mt. Gox, FTX) ở bài các vụ sụp đổ lớn của crypto; sàn phá sản thì tài sản khách được xử lý theo trình tự nào ở Việt Nam, xem sàn phá sản thì tài sản người dùng ra sao.
• Cấp quyền. Phần lớn ví tự quản bị rút sạch không phải vì lộ khóa mà vì chủ ví ký giao dịch cấp quyền cho trang giả. Cách đọc màn hình ký và thu hồi quyền ở bài approve token và revoke.

Ví không lưu ký lại chia thành ví nóng (khóa trong ứng dụng trên thiết bị có mạng) và ví lạnh (khóa trong thiết bị chuyên dụng). Tóm tắt ba cách cất tài sản:

Cách cất	Ai giữ khóa	Khi bên cung cấp phá sản, ngừng hoạt động
Ví nóng	Bạn	Tài sản vẫn ở địa chỉ của bạn, nhập cụm từ vào ví khác hỗ trợ cùng chuẩn
Ví lạnh	Bạn	Như ví nóng
Để trên sàn	Sàn	Tùy tài sản có được tách biệt và điều khoản; có thể thành chủ nợ

Bảng đầy đủ (rủi ro chính, mất thiết bị, ai bồi thường khi bị hack) ở bài ví lạnh là gì.

Ở Việt Nam, sàn được cấp phép phải lưu ký tài sản của bạn thế nào?

Sàn được cấp phép là bên lưu ký, và Nghị quyết 05 đặt cho họ những nghĩa vụ mà sàn nước ngoài hay ví lưu ký không phép không có. Đối chiếu văn bản gốc ngày 27/10/2026:

1. Tách biệt tài sản, bảo vệ tài sản khách. Sàn phải “quản lý tách biệt tiền, tài sản mã hóa của khách hàng” với tài sản của sàn (Điều 15 khoản 2 điểm a).
2. Bồi thường. Sàn phải bồi thường khi nhà đầu tư mất tiền, tài sản mã hóa “do hệ thống bảo mật mất an toàn, bị xâm nhập, bị lừa đảo” (Điều 15 khoản 2 điểm m).
3. Quy trình lưu ký là điều kiện cấp phép, nằm trong nhóm quy trình hồ sơ phải có (Điều 8 khoản 6) và phải công bố sau khi được cấp phép (Điều 10 khoản 5).
4. Khi bị thu hồi giấy phép, nhà đầu tư được chuyển lưu ký sang tổ chức khác; nếu không chọn, Bộ Tài chính chỉ định. Sàn phải tất toán tài sản khách “trong vòng 45 ngày” (Điều 12 khoản 3, khoản 4 điểm b).
5. Công bố bất thường trong 24 giờ khi tạm ngừng hoạt động, khi tài khoản ngân hàng của sàn bị phong tỏa hay khi sự cố công nghệ thông tin ảnh hưởng đến giao dịch của khách (Điều 15 khoản 3 điểm b).

Chế tài cho sàn: không quản lý tách biệt tài sản khách có thể bị phạt 100–150 triệu đồng; không bảo vệ tài sản khách có thể bị phạt 150–200 triệu đồng (Nghị định 284/2026/NĐ-CP Điều 8 khoản 6 điểm a, khoản 7 điểm d). Đây là mức áp cho tổ chức cung cấp dịch vụ, không phải cho bạn. Văn bản không yêu cầu sàn công bố bằng chứng dự trữ; phần này phân tích ở bài bằng chứng dự trữ là gì.

Còn với người dùng:

• Giữ tài sản trong ví tự quản không bị cấm. Nghị quyết 05 Điều 7 khoản 2 xử lý việc nhà đầu tư trong nước “giao dịch tài sản mã hóa không thông qua” tổ chức được cấp phép, áp dụng sau 6 tháng kể từ giấy phép đầu tiên. Văn bản không nói đến nắm giữ hay lưu trữ.
• Không có nghĩa vụ chuyển tài sản về sàn trong nước. Điều 7 khoản 1 dùng chữ “được mở tài khoản … để lưu ký, mua, bán”, tức là quyền, không phải nghĩa vụ.
• Mua bán hợp pháp phải qua sàn được cấp phép, bằng Đồng Việt Nam (Điều 4 khoản 7). Ví tự quản chỉ để giữ và chuyển.

Việc rút tài sản từ sàn được cấp phép về ví cá nhân có được phép, có giới hạn gì, văn bản không nói; mỗi sàn sẽ công bố trong quy trình lưu ký của mình.

Sàn đang chờ cấp phép đã công bố gì về lưu ký?

Chưa sàn nào công bố quy trình lưu ký, vì quy trình chỉ phải công bố sau khi được cấp phép. Vietnambit sẽ cập nhật bảng này khi có thông tin chính thức.

Hồ sơ đang chờ	Quy trình lưu ký	Rút về ví cá nhân	Giấy phép
TCEX	Chưa công bố	Chưa công bố	Chưa có
CAEX	Chưa công bố	Chưa công bố	Chưa có
SCEX	Chưa công bố	Chưa công bố	Chưa có
VIXEX	Chưa công bố	Chưa công bố	Chưa có
Tài sản số Việt Nam	Chưa công bố	Chưa công bố	Chưa có

Cập nhật 27/10/2026. Tiến độ cấp phép ở lịch cấp phép và danh sách ở sàn tài sản mã hóa được cấp phép.

Khi nào ví lưu ký hợp hơn, khi nào ví không lưu ký hợp hơn?

Chọn theo việc bạn làm với tài sản và khả năng tự bảo quản của bạn, không theo lời quảng cáo “an toàn tuyệt đối” của bên nào.

Hoàn cảnh	Hợp với	Lý do
Thường xuyên mua bán bằng VND	Tài khoản ở sàn được cấp phép (khi có)	Mua bán hợp pháp phải qua sàn; có nghĩa vụ bồi thường, tách biệt tài sản
Giữ lâu, ít khi động đến	Ví không lưu ký, cân nhắc ví lạnh	Không phụ thuộc bên giữ hộ
Không chắc cất giữ được cụm từ khôi phục cẩn thận	Ví lưu ký có giấy phép (khi có)	Quên mật khẩu vẫn khôi phục được qua xác minh
Gia đình cần nhận lại tài sản khi có chuyện	Ví lưu ký có giấy phép (khi có), hoặc ví tự quản kèm kế hoạch thừa kế rõ ràng	Ví tự quản không có ai giúp người nhà nếu không biết cụm từ
Đang để tài sản ở ví lưu ký không có giấy phép tại Việt Nam	Xem lại	Nghĩa vụ tách biệt tài sản và bồi thường của Nghị quyết 05 chỉ áp cho tổ chức được cấp phép

Nhiều người dùng kết hợp: phần đang giao dịch để ở sàn, phần giữ lâu ở ví tự quản. Khi đó bảo mật cả hai phía theo checklist bảo mật ví và tài khoản sàn.