Chỉ báo RSI là gì, đọc vùng quá mua, quá bán thế nào?

RSI (Relative Strength Index, chỉ số sức mạnh tương đối) là chỉ báo kỹ thuật cho ra một con số từ 0 đến 100, so mức tăng trung bình với mức giảm trung bình của giá trong 14 phiên gần nhất. Người dùng thường gọi RSI trên 70 là “quá mua”, dưới 30 là “quá bán”.

Hai ngưỡng này không phải tín hiệu chắc chắn. Năm 2020, RSI ngày của bitcoin ở trên 70 suốt 37 ngày liền mà giá vẫn tăng tiếp. RSI là một phần của phân tích kỹ thuật (dự báo giá chỉ từ dữ liệu giao dịch đã qua), nên mang đủ giới hạn của cách tiếp cận đó.

RSI là gì?

RSI là chỉ báo động lượng dạng dao động, đo giá vừa đi lên hay đi xuống mạnh tới đâu trong khung cố định 0–100. J. Welles Wilder giới thiệu RSI trong sách New Concepts in Technical Trading Systems năm 1978.

“Động lượng” (momentum), theo bảng thuật ngữ của Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC), là mức thay đổi tương đối của giá trong một khoảng thời gian. “Dao động” (oscillator) nghĩa là chỉ báo lên xuống trong một khung có trần và sàn.

Tên gọi dễ gây nhầm. RSI không so một coin với coin khác hay với cả thị trường. RSI chỉ so các phiên tăng với các phiên giảm của chính tài sản đó.

Công thức RSI 14 tính thế nào?

RSI = 100 − 100 / (1 + RS), với RS bằng mức tăng trung bình chia mức giảm trung bình của 14 phiên. Một “phiên” là một cây nến của khung bạn chọn: khung ngày thì 14 ngày, khung 1 giờ thì 14 giờ.

Các bước theo cách Wilder mô tả, như ChartSchool của StockCharts trình bày lại:

1. Lấy giá đóng cửa của 15 phiên liên tiếp, tính 14 mức thay đổi (giá hôm nay trừ giá hôm trước).
2. Tách thành hai cột: cột tăng ghi mức tăng (phiên giảm ghi 0), cột giảm ghi mức giảm dưới dạng số dương (phiên tăng ghi 0).
3. Lần đầu: mức tăng trung bình = tổng cột tăng / 14, mức giảm trung bình = tổng cột giảm / 14.
4. Từ phiên sau: mức tăng trung bình mới = (mức tăng trung bình cũ × 13 + mức tăng phiên này) / 14. Mức giảm trung bình làm tương tự.
5. RS = mức tăng trung bình / mức giảm trung bình, rồi RSI = 100 − 100 / (1 + RS).

Bước 4 là cách làm mượt của Wilder. Cách này giống một đường trung bình hàm mũ (EMA) với trọng số 1/14 cho phiên mới nhất, nên dữ liệu cũ không bao giờ rơi hẳn khỏi phép tính. Cách làm mượt này cũng được dùng trong ATR.

Tính tay RSI 14 từ giá bitcoin tháng 10/2020

Dưới đây là RSI 14 ngày của bitcoin tính tay cho ngày 19/10/2020, rồi làm mượt tiếp cho 20/10 và 21/10. Giá đóng cửa ngày lấy từ Coin Metrics, chỉ số PriceUSD, là giá vào cuối ngày theo giờ UTC (giờ quốc tế, tức 7 giờ sáng hôm sau giờ Việt Nam), làm tròn tới đô la.

Ngày (UTC)	Giá đóng cửa (USD)	Thay đổi	Tăng	Giảm
05/10/2020	10.773
06/10	10.596	−177	0	177
07/10	10.667	+71	71	0
08/10	10.903	+236	236	0
09/10	11.074	+171	171	0
10/10	11.303	+229	229	0
11/10	11.378	+75	75	0
12/10	11.548	+170	170	0
13/10	11.435	−113	0	113
14/10	11.417	−18	0	18
15/10	11.503	+86	86	0
16/10	11.339	−164	0	164
17/10	11.363	+24	24	0
18/10	11.490	+127	127	0
19/10	11.746	+256	256	0
Tổng 14 phiên			1.445	472

Nguồn giá: Coin Metrics Community API, tải 07/11/2026. Các cột còn lại và RSI là số VietnamBit tự tính.

Từng bước, để tự kiểm:

• 19/10, giá trị đầu tiên. Mức tăng trung bình = 1.445 / 14 ≈ 103,21. Mức giảm trung bình = 472 / 14 ≈ 33,71. RS = 103,21 / 33,71 ≈ 3,061. RSI = 100 − 100 / 4,061 ≈ 75,38.
• 20/10, giá 11.929, tăng 183. Mức tăng trung bình = (103,21 × 13 + 183) / 14 ≈ 108,91. Mức giảm trung bình = (33,71 × 13 + 0) / 14 ≈ 31,31. RS ≈ 3,479, RSI ≈ 77,67.
• 21/10, giá 12.848, tăng 919. Mức tăng trung bình = (108,91 × 13 + 919) / 14 ≈ 166,78. Mức giảm trung bình = 31,31 × 13 / 14 ≈ 29,07. RS ≈ 5,737, RSI ≈ 85,16.

Phiên tăng mạnh 919 USD ngày 21/10 kéo RSI từ khoảng 78 lên 85 chỉ trong một ngày. Phiên không giảm thì mức giảm trung bình tự co lại 1/14, nên một chuỗi tăng đều cũng đẩy RSI lên cao dù mỗi phiên tăng ít.

Vì sao RSI trên hai ứng dụng lại khác nhau?

Vì RSI phụ thuộc vào điểm bắt đầu tính, giờ đóng nến, nguồn giá và biến thể công thức. Cùng một ngày, hai công cụ biểu đồ có thể lệch nhau vài điểm, có khi hơn.

Ví dụ ngay ở bảng trên. Khi VietnamBit tính RSI 14 từ chuỗi giá bắt đầu 01/01/2017 thay vì từ 05/10/2020, kết quả là 67,59 cho ngày 19/10, 70,65 cho 20/10 và 80,54 cho 21/10. Số tính tay lệch gần 8 điểm ở ngày đầu, rồi thu hẹp dần khi làm mượt.

Các nguồn gây lệch hay gặp:

• Độ dài dữ liệu. Cách làm mượt của Wilder “nhớ” dữ liệu cũ, nên càng tính từ xa càng ổn định. ChartSchool ghi phần mềm của họ dùng ít nhất 250 điểm dữ liệu trước ngày đầu biểu đồ để tính RSI.
• Giờ đóng nến. Nến ngày theo UTC đóng lúc 7 giờ sáng giờ Việt Nam. Công cụ đóng nến theo giờ khác sẽ có giá đóng cửa khác. Cách chia khung giờ có ở bài biểu đồ nến là gì.
• Nguồn giá. Giá trên biểu đồ là giá của một nơi cụ thể, như bài TradingView là gì giải thích. Giá chỉ số tổng hợp và giá của từng sàn không giống hệt nhau.
• Biến thể công thức. Một số phần mềm và nghiên cứu dùng trung bình đơn giản 14 phiên thay cho cách làm mượt của Wilder, ví dụ nghiên cứu của Gerritsen và cộng sự ở mục dưới.

RSI 70 và 30 là gì, đọc vùng quá mua quá bán thế nào?

Wilder coi RSI trên 70 là quá mua, dưới 30 là quá bán. Đó là quy ước đọc, không phải quy luật của giá.

Bảng thuật ngữ của CFTC định nghĩa “quá mua” (overbought) là “một ý kiến kỹ thuật” rằng giá đã tăng quá dốc, quá nhanh so với các yếu tố cơ bản. “Quá bán” (oversold) là ý kiến ngược lại. Chữ “ý kiến” là điểm cần nhớ.

Vùng RSI	Thường được gọi	Điều thật sự xảy ra	Giới hạn
Trên 70	Quá mua	Phiên tăng lấn át phiên giảm trong 14 phiên	Có thể ở lại nhiều tuần khi giá tăng mạnh
50 đến 70	Đà tăng	Mức tăng trung bình lớn hơn mức giảm trung bình	Không cho biết đà còn kéo dài bao lâu
30 đến 50	Đà giảm	Mức giảm trung bình lớn hơn mức tăng trung bình	Như trên
Dưới 30	Quá bán	Phiên giảm lấn át phiên tăng	Có thể ở lại nhiều tuần khi giá giảm mạnh

Mốc 50 là chỗ mức tăng trung bình bằng mức giảm trung bình (RS = 1).

ChartSchool viết ngưỡng có thể chỉnh: nâng ngưỡng quá mua lên 80 hoặc hạ ngưỡng quá bán xuống 20 có thể bớt số lần chạm vùng. Đổi ngưỡng chỉ đổi tần suất, không đổi bản chất: RSI vẫn chỉ mô tả 14 phiên vừa qua.

Quá mua chưa chắc giảm, quá bán chưa chắc tăng

Trong xu hướng mạnh, RSI có thể nằm ở vùng quá mua hay quá bán hàng tuần trong khi giá đi tiếp cùng chiều. Hai giai đoạn của bitcoin dưới đây cho thấy điều đó, số do VietnamBit tính từ giá Coin Metrics.

Giai đoạn	RSI 14 ngày	Giá đóng cửa (USD)	Diễn biến
20/10 đến 25/11/2020	Từ 70 trở lên suốt 37 ngày liền, 14 ngày từ 80 trở lên	11.929 lên 18.748	Tăng khoảng 57% khi RSI báo quá mua
14/11 đến 14/12/2018	Dưới 30 ở 23 trong 31 ngày, thấp nhất khoảng 9	5.574 xuống 3.199	Giảm thêm khoảng 43% khi RSI báo quá bán

Cách tính: 18.748 / 11.929 ≈ 1,572, tức tăng khoảng 57%; 3.199 / 5.574 ≈ 0,574, tức giảm khoảng 43%. RSI tính bằng cách làm mượt Wilder trên giá ngày từ 01/01/2017.

Người bán ngày 20/10/2020 vì RSI vừa vượt 70 đã đứng ngoài một đợt tăng hơn năm tuần. Người mua ngày 14/11/2018 vì RSI rơi xuống khoảng 18 phải chịu thêm khoảng 43% mất giá trong một tháng. Bảng chỉ mô tả quá khứ, không nói gì về lần sau.

Constance Brown, được ChartSchool dẫn lại, mô tả RSI trong thị trường tăng thường dao động khoảng 40 đến 90 thay vì quay về 30. Đợt 2020 ở trên khớp với mô tả đó: từ 20/10 đến 25/11 RSI thấp nhất khoảng 70.

Nghiên cứu nói gì về quy tắc mua dưới 30, bán trên 70?

Với bitcoin, nghiên cứu của Gerritsen và cộng sự (2020) cho thấy quy tắc này kém hẳn chiến lược mua rồi giữ. Kết quả trên thị trường cổ phiếu thì khác nhau giữa các nghiên cứu.

• Bitcoin, 2/2011 đến 1/2019 (Gerritsen, Bouri, Ramezanifar, Roubaud, Finance Research Letters, 2020). Nhóm tác giả kiểm bảy họ quy tắc trên giá bitcoin ngày, trong đó có quy tắc “mua khi RSI dưới 30, bán khi RSI trên 70”.
  • Họ so bằng tỷ số Sharpe (lợi nhuận vượt lãi suất phi rủi ro trên mỗi đơn vị biến động). Chiến lược mua rồi giữ có tỷ số Sharpe ngày 0,056.
  • Quy tắc RSI cho −0,110 khi được bán khống (bán trước tài sản đi vay, mua lại sau), −0,008 khi chỉ mua hoặc đứng ngoài, −0,022 ở cách thứ ba. Khoảng cách với mua rồi giữ có ý nghĩa thống kê ở cả ba cách.
  • Tác giả viết RSI và dải Bollinger “không chỉ kém đáng kể” so với mua rồi giữ mà “có lúc còn cho tỷ số Sharpe âm”. Nghiên cứu chưa tính phí giao dịch.
• Cổ phiếu Singapore (Wong, Manzur, Chew, Applied Financial Economics, 2003). Kiểm đường trung bình và RSI trên dữ liệu thị trường cổ phiếu Singapore, tác giả kết luận các chỉ báo này có thể tạo lợi nhuận dương đáng kể. Đó là dữ liệu cổ phiếu từ trước năm 2003, không phải tài sản mã hóa.

Kết quả kiểm thử lại trên dữ liệu cũ (backtest) không phải kết quả của người giao dịch thật. Tổng quan rộng hơn về hiệu quả của phân tích kỹ thuật, kể cả nghiên cứu riêng cho tài sản mã hóa, có ở bài phân tích kỹ thuật là gì.

Stoch RSI là gì, khác RSI thế nào?

Stoch RSI là “chỉ báo của chỉ báo”: chỉ báo này cho biết RSI hiện tại nằm ở đâu trong khoảng cao nhất, thấp nhất của RSI trong 14 phiên. Tushar Chande và Stanley Kroll giới thiệu Stoch RSI trong sách The New Technical Trader năm 1994.

Công thức: Stoch RSI = (RSI hiện tại − RSI thấp nhất 14 phiên) / (RSI cao nhất 14 phiên − RSI thấp nhất 14 phiên). Kết quả từ 0 đến 1; nhiều công cụ nhân 100 để hiển thị 0–100.

Stoch RSI dùng công thức của chỉ báo Stochastic, nhưng áp lên RSI thay vì lên giá. Stochastic gốc (tính trên giá cao, thấp, đóng cửa) được giải thích ở bài chỉ báo Stochastic.

Theo ChartSchool, Chande và Kroll làm ra Stoch RSI vì RSI có thể dao động giữa 20 và 80 rất lâu mà không chạm vùng cực, khiến người chờ tín hiệu quá mua, quá bán đứng ngoài mãi. Stoch RSI nhạy hơn để tạo nhiều tín hiệu hơn, với ngưỡng thường dùng 0,8 và 0,2.

Tiêu chí	RSI	Stoch RSI
Tính từ	Giá đóng cửa	Giá trị RSI
Khung	0–100	0–1 (hoặc 0–100)
Ngưỡng hay dùng	70 và 30	0,8 và 0,2
Số lần vượt ngưỡng năm 2024 (bitcoin, khung ngày)	8	57
Điểm yếu	Kẹt lâu ở vùng cực khi có xu hướng	Nhảy rất nhanh, nhiều tín hiệu nhiễu

Số lần vượt ngưỡng: RSI 14 vượt lên trên 70 hoặc xuống dưới 30; Stoch RSI 14 (chưa làm mượt) vượt lên trên 0,8 hoặc xuống dưới 0,2. VietnamBit tự tính từ giá Coin Metrics.

Hai chỉ báo có thể nói ngược nhau cùng một ngày. Ngày 07/11/2020, RSI 14 của bitcoin là 70,1, vẫn trong vùng quá mua. Nhưng đó là mức RSI thấp nhất của 14 phiên (cao nhất 85,2), nên Stoch RSI bằng 0, tức “quá bán”. Trước đó 17 ngày, ngày 21/10, RSI 80,5 là mức cao nhất 14 phiên và Stoch RSI bằng 1.

Chỉnh RSI 14 thành 7 hay 21 thì sao?

Chu kỳ ngắn làm RSI nhạy và hay chạm vùng cực hơn, chu kỳ dài làm RSI mượt và ít chạm hơn. Không có chu kỳ “đúng”; 14 chỉ là mặc định Wilder đề xuất.

Cùng giá bitcoin khung ngày năm 2024 (366 ngày), VietnamBit tính:

Chu kỳ	Số ngày RSI từ 70 trở lên	Số ngày RSI từ 30 trở xuống	Cao nhất	Thấp nhất
RSI 7	85	29	92,9	10,7
RSI 14	52	4	87,2	25,8
RSI 21	41	0	82,9	32,9

Nguồn giá: Coin Metrics. RSI tính bằng cách làm mượt Wilder từ giá ngày bắt đầu 01/01/2017.

Với RSI 21, cả năm 2024 không có ngày nào “quá bán”. Với RSI 7, quá bán xuất hiện 29 ngày. Đổi tham số là đổi kết luận, nên ảnh chụp RSI không ghi tham số thì không đọc được. Đây cũng là lý do một quy tắc được chọn sau khi đã thử nhiều tham số thường trông tốt hơn thực tế.

Phân kỳ RSI và failure swing là gì?

Phân kỳ là lúc giá và RSI đi khác chiều, ví dụ giá lập đỉnh cao hơn mà RSI lập đỉnh thấp hơn. Người dùng chỉ báo đọc đó là dấu hiệu đà tăng yếu đi.

ChartSchool lưu ý phân kỳ dễ đánh lừa trong xu hướng mạnh: một đợt tăng có thể xuất hiện nhiều lần phân kỳ giảm trước khi đỉnh thật tới. Failure swing là mẫu Wilder mô tả chỉ dựa trên RSI, ví dụ RSI xuống dưới 30, bật lên, chỉnh lại nhưng giữ trên 30 rồi vượt đỉnh trước đó. Các loại phân kỳ dương, âm, ẩn có bài riêng: phân kỳ RSI, MACD là gì.

Dùng RSI khi giao dịch ở Việt Nam cần lưu ý gì?

Vẽ RSI chỉ là phép tính trên dữ liệu giá; điều cần lưu ý là dữ liệu đó từ đâu, mỗi lần bán tốn bao nhiêu và ai đang gửi ảnh RSI cho bạn.

Biểu đồ trên ứng dụng sàn trong nước: chưa công bố. VietnamBit chưa thấy doanh nghiệp nào đang xin cấp phép công bố ứng dụng giao dịch (dò đến 07/11/2026 trên hồ sơ từng sàn của VietnamBit), nên chưa biết biểu đồ của họ có RSI hay không. Tính đến 07/11/2026, chưa sàn nào được cấp phép. Tiến độ từng hồ sơ ở trang lịch cấp phép.

Thanh khoản mỏng làm RSI méo. RSI chỉ dùng giá đóng cửa. Ở cặp giao dịch ít lệnh, như cặp đồng Việt Nam của một sàn mới mở, một lệnh lớn sát giờ đóng nến có thể đổi hẳn giá đóng cửa và kéo RSI theo. Thanh khoản (mức dễ mua bán mà không đẩy giá) càng thấp thì RSI càng phản ánh vài lệnh đơn lẻ.

Thuế 0,1% tính trên mỗi lần bán, lãi hay lỗ. Thuế thu nhập cá nhân với chuyển nhượng tài sản mã hóa bằng giá chuyển nhượng nhân 0,1% (Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15 Điều 19 khoản 2). Chỉ báo càng nhạy thì càng nhiều lần bán.

Ví dụ minh họa, giả định mỗi lần chỉ báo vượt ngưỡng dẫn tới một vòng mua rồi bán, mỗi lần bán 100 triệu đồng:

• Theo RSI 14 năm 2024: 8 lần bán × 100.000.000 × 0,1% = 800.000 đồng thuế.
• Theo Stoch RSI 14: 57 lần bán × 100.000 đồng = 5.700.000 đồng thuế.
• Chênh 4,9 triệu đồng chỉ riêng thuế, chưa tính phí giao dịch và trượt giá. Phí cộng dồn khi lướt sóng được tính ở bài quản lý vốn trong crypto, cách tính thuế chi tiết ở trang thuế tài sản mã hóa 0,1%.

Ảnh RSI “quá bán” kèm lời mời vào nhóm VIP là kịch bản quen thuộc. Ảnh thường chỉ có điểm đầu, điểm cuối, không ghi khung thời gian, tham số hay nơi lấy giá. Kịch bản từ khóa học tới nhóm kèo và 10 dấu hiệu nhận ra có ở bài khóa học crypto, nhóm kèo VIP.

Chỉ tổ chức được Bộ Tài chính cấp phép mới được quảng cáo, tiếp thị liên quan đến tài sản mã hóa (Nghị quyết 05/2025/NQ-CP Điều 4 khoản 4). Cá nhân vi phạm có thể bị phạt 90–100 triệu đồng (Nghị định 284/2026/NĐ-CP Điều 7 khoản 4 điểm b, Điều 4 khoản 2). Nhóm đăng ảnh chỉ báo để rủ người khác vào lệnh có bị coi là quảng cáo hay không do cơ quan có thẩm quyền xác định.