Chỉ báo MACD là gì, đọc đường tín hiệu và histogram thế nào?

MACD (moving average convergence divergence, đường trung bình động hội tụ phân kỳ) là chỉ báo lấy đường EMA (trung bình động hàm mũ) 12 phiên trừ đường EMA 26 phiên của giá. Đường EMA đặt nặng giá gần hơn giá xa; cách tính có ở bài đường MA, EMA là gì.

Trên biểu đồ, MACD đi kèm đường tín hiệu (EMA 9 phiên của chính MACD) và histogram (cột chênh lệch giữa hai đường). Cả ba đều tính từ giá đã qua, nên chúng mô tả đà giá vừa rồi chứ không báo trước giá sắp tới.

Chỉ báo MACD là gì?

MACD đo khoảng cách giữa một đường trung bình ngắn và một đường trung bình dài của giá. Khi EMA 12 nằm trên EMA 26, MACD dương; nằm dưới thì MACD âm. Hai đường tách xa nhau (phân kỳ) thì MACD lớn dần về độ lớn, xích lại gần (hội tụ) thì MACD về gần 0. Tên chỉ báo lấy từ hai chữ hội tụ, phân kỳ này.

Người tạo ra MACD là Gerald Appel. Trong sách Technical Analysis: Power Tools for Active Investors (FT Press, 2005), ông gọi đây là chỉ báo “I invented in the late 1970s” (tôi tạo ra cuối thập niên 1970).

Phần histogram được thêm về sau. Theo ChartSchool của StockCharts (trang hướng dẫn của một phần mềm biểu đồ), Thomas Aspray “developed the MACD-Histogram to anticipate signal line crossovers in MACD” (làm ra histogram để đoán trước lúc MACD cắt đường tín hiệu).

Công thức MACD (12, 26, 9)

Ba con số 12, 26, 9 là số phiên của ba đường EMA. Một phiên là một cây nến trên khung thời gian đang xem: trên biểu đồ ngày là một ngày, trên biểu đồ 1 giờ là một giờ.

• Đường MACD = EMA 12 phiên của giá đóng cửa − EMA 26 phiên của giá đóng cửa.
• Đường tín hiệu (signal line) = EMA 9 phiên của đường MACD.
• Histogram = đường MACD − đường tín hiệu.

Mỗi đường EMA cập nhật theo công thức EMA hôm nay = EMA hôm qua + k × (giá trị hôm nay − EMA hôm qua), với k = 2/(n+1). Vậy EMA 12 có k = 2/13 ≈ 0,1538, EMA 26 có k = 2/27 ≈ 0,0741, đường tín hiệu có k = 2/10 = 0,2.

Tài sản mã hóa (crypto) giao dịch cả cuối tuần, nên 26 phiên ngày là 26 ngày lịch. Trên thị trường chứng khoán, 26 phiên trải dài hơn vì nghỉ cuối tuần và ngày lễ. Cùng thông số, MACD của bitcoin và MACD của một cổ phiếu vì vậy không bao cùng một khoảng thời gian.

Tính tay MACD trên giá bitcoin tháng 10/2025

Dưới đây là MACD (12, 26, 9) của bitcoin tính trên giá đóng cửa ngày từ 22/10 đến 28/10/2025. Giá lấy từ Coin Metrics, chỉ số PriceUSD hằng ngày, là giá vào cuối ngày theo giờ UTC (7 giờ sáng hôm sau giờ Việt Nam), làm tròn tới đô la.

Các đường EMA được tính liên tục từ 01/01/2024, mỗi đường lấy trung bình cộng n giá đầu tiên làm điểm khởi đầu. Bảng chỉ trích những ngày cần cho ví dụ.

Ngày (UTC)	Giá đóng cửa (USD)	EMA 12	EMA 26	MACD
22/10/2025	107.668	110.643,5	112.815,8	−2.172,3
23/10/2025	110.061	110.553,9	112.611,7	−2.057,8
24/10/2025	111.025	110.626,4	112.494,2	−1.867,8
25/10/2025	111.615	110.778,5	112.429,1	−1.650,6
26/10/2025	114.557	111.359,8	112.586,7	−1.226,9
27/10/2025	114.088	111.779,5	112.697,9	−918,4
28/10/2025	112.981	111.964,4	112.718,9	−754,5

Ngày (UTC)	MACD	Đường tín hiệu	Histogram
22/10/2025	−2.172,3	−1.349,1	−823,2
23/10/2025	−2.057,8	−1.490,8	−567,0
24/10/2025	−1.867,8	−1.566,2	−301,6
25/10/2025	−1.650,6	−1.583,1	−67,5
26/10/2025	−1.226,9	−1.511,9	284,9
27/10/2025	−918,4	−1.393,2	474,8
28/10/2025	−754,5	−1.265,4	510,9

Nguồn giá: Coin Metrics Community API, tải 07/11/2026. EMA, MACD, đường tín hiệu, histogram là số VietnamBit tự tính. Giá ở sàn khác, giờ đóng nến khác, điểm khởi đầu khác sẽ cho số hơi khác.

Từng bước cho ngày 26/10/2025, dùng số của ngày 25/10 trong bảng:

1. EMA 12 = 110.778,5 + (114.557 − 110.778,5) × 2/13 = 110.778,5 + 581,3 = 111.359,8.
2. EMA 26 = 112.429,1 + (114.557 − 112.429,1) × 2/27 = 112.429,1 + 157,6 = 112.586,7.
3. MACD = 111.359,8 − 112.586,7 = −1.226,9.
4. Đường tín hiệu = −1.583,1 + (−1.226,9 − (−1.583,1)) × 0,2 = −1.583,1 + 71,2 = −1.511,9.
5. Histogram = −1.226,9 − (−1.511,9) = 285,0. Bảng ghi 284,9 vì máy tính với số chưa làm tròn.

Ngày 25/10 histogram còn âm (−67,5), ngày 26/10 đã dương (284,9). Đó là lúc đường MACD cắt lên đường tín hiệu, kiểu giao cắt mà các nhóm giao dịch hay gọi là “tín hiệu mua”. Chuyện gì xảy ra sau đó có ở mục bên dưới.

Đọc đường MACD, đường tín hiệu và histogram thế nào?

Mỗi thứ trên biểu đồ MACD có một nghĩa toán học rõ ràng; cái tên “tín hiệu” là cách người dùng diễn giải, không phải điều công thức nói.

Thấy trên biểu đồ	Nghĩa về mặt toán	Người dùng thường gọi
MACD trên 0	EMA 12 cao hơn EMA 26	Xu hướng tăng
MACD dưới 0	EMA 12 thấp hơn EMA 26	Xu hướng giảm
MACD cắt lên đường tín hiệu	Histogram từ âm sang dương	Tín hiệu mua
MACD cắt xuống đường tín hiệu	Histogram từ dương sang âm	Tín hiệu bán
Cột histogram ngắn dần	MACD đang xích lại gần đường tín hiệu	Đà đang yếu đi

Ngoài giao cắt, người dùng còn nhìn “phân kỳ”: giá lập đỉnh mới mà MACD không lập đỉnh mới, hoặc ngược lại. Phân kỳ chỉ là sự lệch nhau giữa hai chuỗi số tính từ cùng một giá; nó không cho biết khi nào giá đổi chiều, hay có đổi chiều không. Cách đếm phân kỳ và các loại phân kỳ xem bài phân kỳ RSI, MACD.

MACD âm là gì?

MACD âm nghĩa là EMA 12 phiên đang thấp hơn EMA 26 phiên: giá trung bình gần đây thấp hơn giá trung bình xa hơn. Không hơn không kém.

Trong bảng trên, MACD âm suốt từ 22/10 đến 28/10/2025, kể cả ngày 26/10 khi giá đã lên 114.557 USD. Lý do: EMA 26 vẫn còn “nhớ” các mức giá cao hơn của đầu tháng 10. MACD âm không có nghĩa giá đang giảm hôm nay, và MACD dương không có nghĩa giá đang tăng hôm nay.

MACD histogram là gì?

Histogram là các cột thể hiện hiệu số giữa đường MACD và đường tín hiệu, dương khi MACD nằm trên, âm khi MACD nằm dưới. Cột đổi dấu đúng vào ngày hai đường cắt nhau.

Histogram không chứa thông tin gì mới: nó là hiệu của hai đường đã có trên biểu đồ. Cái lợi là nhìn cột dễ thấy khoảng cách đang hẹp lại. Trong bảng, histogram thu hẹp mỗi ngày, từ −823,2 (22/10) về −67,5 (25/10), trước khi đổi dấu.

Cột ngắn dần chỉ nói hai đường đang xích lại. Nó không nói chắc chắn chúng sẽ cắt nhau: MACD có thể chạm gần rồi lại tách ra.

Vì sao MACD đi sau giá?

Vì MACD dựng hoàn toàn từ đường EMA, mà đường EMA là trung bình của giá đã qua. Bài đường MA, EMA là gì tính rằng khi giá đi đều, EMA n phiên trễ khoảng (n − 1)/2 phiên: EMA 12 trễ khoảng 5,5 phiên, EMA 26 trễ khoảng 12,5 phiên (VietnamBit tự tính theo công thức đó).

Đường tín hiệu là trung bình của MACD, nên lại trễ thêm một lớp nữa: EMA 9 trễ khoảng 4 phiên so với chính MACD. MACD cắt qua 0 cũng chính là lúc EMA 12 cắt EMA 26, tức một kiểu giao cắt đường trung bình đã giải thích ở bài kia.

Một lần MACD cắt lên rồi giá giảm sâu (10–11/2025)

Lần cắt lên ngày 26/10/2025 trong bảng là một ví dụ “tín hiệu mua” mà giá đi ngược lại. Số liệu tiếp theo, cùng nguồn Coin Metrics và cùng cách tính:

Ngày	Giá đóng cửa (USD)	So với ngày 26/10/2025	Việc gì xảy ra
26/10/2025	114.557		MACD cắt lên đường tín hiệu
03/11/2025	106.496	−7,0%	MACD cắt xuống đường tín hiệu
25/11/2025	87.435	−23,7%	30 ngày sau lần cắt lên

Số VietnamBit tự tính trên giá Coin Metrics, tải 07/11/2026.

Ngày 23/11/2025, MACD xuống −5.918,8, mức thấp nhất của nó từ 01/01/2025 đến 31/10/2026. Người coi lần cắt lên là lệnh mua mà bán ở lần cắt xuống ngày 03/11 thì lỗ 7,0% trước phí và thuế. Người không bán theo lần cắt xuống thì 30 ngày sau lỗ 23,7%.

Ngược lại, có lần giao cắt đúng chiều. MACD cắt lên ngày 11/04/2025 ở 83.360 USD, giữ trên đường tín hiệu 36 ngày, và ở lần cắt xuống sau đó giá cao hơn 23,8%. Vấn đề không phải MACD luôn sai, mà là không biết trước lần nào đúng.

Giai đoạn đi ngang còn có kiểu khác: giao cắt liên tục. Từ 27/6 đến 01/7/2026, MACD ngày của bitcoin cắt đường tín hiệu bốn lần trong năm ngày, khi giá chỉ dao động trong khoảng 58.525–60.175 USD. StockCharts gọi hiện tượng này là “whipsaw” (tín hiệu đảo qua đảo lại vì không có xu hướng rõ).

Đếm cả giai đoạn 01/01/2025 đến 31/10/2026 (VietnamBit tự tính):

• MACD ngày cắt lên đường tín hiệu 27 lần, cắt xuống 27 lần.
• Trong 27 lần cắt lên, 12 lần giá 10 ngày sau cao hơn giá ngày cắt, 15 lần thấp hơn.
• Trong 53 khoảng giữa hai lần giao cắt liền nhau, 13 khoảng dài không quá 3 ngày.

Đây là phép đếm trên một tài sản, một khung thời gian, một bộ thông số. Nó không phải kiểm định thống kê, nhưng cho thấy giao cắt MACD trên bitcoin giai đoạn này gần như chia đôi đúng sai.

MACD bao nhiêu là cao, vì sao không có ngưỡng chung?

MACD không có ngưỡng chung vì nó tính bằng đơn vị giá (ở đây là đô la), không bị chặn trên dưới như chỉ báo RSI chạy trên thang 0–100. StockCharts viết “Because the MACD is unbounded, it is not particularly useful for identifying overbought and oversold levels” (MACD không bị chặn nên không hữu ích lắm để nhận ra vùng quá mua, quá bán).

Cùng một mức MACD có ý nghĩa khác nhau khi giá ở mức khác nhau. Ví dụ trên bitcoin, kèm PPO (MACD tính theo phần trăm, bằng MACD / EMA 26 × 100), VietnamBit tự tính:

Ngày	MACD	EMA 26 tương ứng	MACD tính theo % (PPO)
22/5/2025	4.214,8	khoảng 101.400	4,16%
27/8/2026	4.154,1	khoảng 70.700	5,88%

MACD ngày 22/5/2025 cao nhất giai đoạn 01/01/2025 đến 31/10/2026 tính bằng đô la. Nhưng tính theo phần trăm, mức cao nhất lại rơi vào ngày 27/8/2026, khi MACD bằng đô la còn thấp hơn. Vì vậy StockCharts khuyên dùng PPO (percentage price oscillator) khi cần so giữa các tài sản hoặc các giai đoạn giá khác nhau.

RSI và MACD khác nhau thế nào?

RSI (chỉ số sức mạnh tương đối) đo tỷ lệ giữa mức tăng và mức giảm trung bình trên thang 0–100; MACD đo khoảng cách giữa hai đường trung bình bằng đơn vị giá. Cả hai đều tính từ giá đã qua.

Tiêu chí	RSI	MACD
Tác giả	J. Welles Wilder, sách năm 1978	Gerald Appel, cuối thập niên 1970
Đo gì	Mức tăng trung bình so với mức giảm trung bình	Khoảng cách giữa EMA 12 và EMA 26
Thang	0–100, thường đọc mốc 70 và 30	Không giới hạn, đơn vị là giá
Thông số mặc định	14 phiên	12, 26, 9 phiên
Dễ sai lúc nào	Giá đi một chiều nhiều phiên: RSI nằm ở vùng “quá mua” hay “quá bán” rất lâu	Thị trường đi ngang: giao cắt đảo qua đảo lại

Phần RSI dựa trên ChartSchool của StockCharts. Cách tính RSI, ví dụ số và giới hạn của nó có ở bài chỉ báo RSI. Dùng hai chỉ báo cùng lúc không làm thông tin nhiều gấp đôi: cả hai đều là phép biến đổi của cùng một chuỗi giá.

Bảng so RSI, MACD và Stochastic (cách tính, vùng đọc, điểm yếu) có ở bài chỉ báo Stochastic.

Nghiên cứu nói gì về MACD?

Kết quả kiểm định MACD trên dữ liệu quá khứ thay đổi theo thị trường và theo cách dùng; không có kết luận chung rằng MACD dự báo được giá.

• Chong và Ng (Applied Economics Letters, 2008) kiểm MACD và RSI trên 60 năm dữ liệu chỉ số FT30 của Sở giao dịch chứng khoán London, thấy cả hai quy tắc cho lợi nhuận cao hơn mua rồi giữ “in most cases” (trong phần lớn trường hợp).
• Chong, Ng và Liew (2014) kiểm lại trên chỉ số chứng khoán của Ý, Canada, Đức, Mỹ, Nhật giai đoạn 1976–2002. Quy tắc MACD cắt qua 0 cho lợi nhuận vượt trội có ý nghĩa thống kê ở Ý và Canada. Tính cả chi phí giao dịch 1% mỗi vòng mua bán, quy tắc này ở hai nước đó vẫn có lãi.
• Cũng nghiên cứu đó kiểm quy tắc giao cắt đường tín hiệu MACD (12, 26, 9). Ở chỉ số Đức, mỗi cặp tín hiệu mua bán cho lợi nhuận âm 0,944%. Với bốn chỉ số còn lại, tác giả viết quy tắc này “has no predictability” (không có khả năng dự báo).

Cả hai nghiên cứu làm trên chỉ số chứng khoán, không phải tài sản mã hóa. Các nghiên cứu tổng quát hơn về phân tích kỹ thuật, kể cả một nghiên cứu thử gần 15.000 quy tắc trên bitcoin và ba tài sản mã hóa khác, có ở bài phân tích kỹ thuật là gì.

Ảnh MACD trong nhóm “phím kèo” nên đọc thế nào?

Một ảnh chụp MACD vừa cắt lên không chứng minh được gì, vì ai cũng chọn được khung thời gian và thông số khiến biểu đồ “vừa cho tín hiệu”. Khi nhận ảnh kiểu “MACD cắt lên, vào lệnh ngay”, hãy hỏi:

1. Khung nào, thông số nào, giá của sàn nào? Thiếu một trong ba thì không ai kiểm lại được.
2. Các lần giao cắt trước ra sao? Ảnh khoanh lần đúng; lần như 26/10/2025 thì không ai đăng.
3. Người gửi được gì? Phí nhóm VIP, khóa học, mời nạp tiền vào nền tảng lạ là các kịch bản đã gặp ở Việt Nam, mô tả ở bài khóa học crypto, nhóm kèo VIP.
4. Có kèm đòn bẩy không? Đòn bẩy là vay thêm để vào lệnh lớn hơn số vốn mình có. Lời mời “vào lệnh x20 theo MACD” nhân cả phần lỗ, trong khi giao cắt gần như chia đôi đúng sai như phép đếm ở trên.

Ở Việt Nam thì sao?

Tính MACD chỉ là phép tính trên dữ liệu giá. Điều cần chú ý là bạn giao dịch ở đâu, mỗi lần bán tốn bao nhiêu, và có quảng bá cho người khác không.

Theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP, nhà đầu tư trong nước đang có tài sản mã hóa được mở tài khoản tại tổ chức được Bộ Tài chính cấp phép để lưu ký, mua, bán tài sản mã hóa. Sau 6 tháng kể từ khi tổ chức đầu tiên được cấp phép, nhà đầu tư trong nước giao dịch không qua các tổ chức này có thể bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, tùy mức độ vi phạm (Điều 7 khoản 1, 2).

Tính đến 07/11/2026, chưa sàn nào được cấp phép. Dữ liệu VietnamBit theo dõi về các doanh nghiệp xin cấp phép chưa ghi ứng dụng giao dịch nào, nên biểu đồ trong app có MACD hay không: Chưa công bố.

Thanh khoản mỏng làm MACD méo. Giá đóng cửa của một cây nến là giá khớp cuối cùng trong phiên. Ở cặp có ít người mua bán, một lệnh nhỏ cũng đủ kéo giá đóng cửa, và mọi đường EMA, MACD tính sau đó đều mang theo cú kéo này. Cách đọc độ sâu sổ lệnh (danh sách lệnh mua bán đang chờ khớp) ở bài thanh khoản là gì.

Biểu đồ cặp bitcoin với đồng Việt Nam cũng không trùng biểu đồ cặp với USDT (stablecoin neo theo đô la Mỹ) trên sàn nước ngoài: giá khác, giờ đóng nến khác, và tỷ giá đồng với đô la đi vào từng điểm giá. Giao cắt trên biểu đồ này không suy ra được giao cắt trên biểu đồ kia.

Mỗi lần bán theo tín hiệu là một lần nộp thuế 0,1%. Thuế thu nhập cá nhân khi chuyển nhượng tài sản mã hóa bằng giá chuyển nhượng nhân 0,1%, tính trên từng lần bán, dù lãi hay lỗ (Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15 Điều 19 khoản 2).

Đăng ảnh MACD để mời người khác vào lệnh có thể chạm luật quảng cáo. Chỉ tổ chức được cấp phép mới được quảng cáo, tiếp thị liên quan đến tài sản mã hóa (Nghị quyết 05 Điều 4 khoản 4). Cá nhân quảng cáo, tiếp thị khi không được phép có thể bị phạt 90–100 triệu đồng (Nghị định 284/2026/NĐ-CP Điều 7 khoản 4 điểm b, Điều 4 khoản 2). Một bài đăng cụ thể có bị coi là quảng cáo hay không do cơ quan có thẩm quyền xác định.