Nghị định 284/2026/NĐ-CP: xử phạt vi phạm về tài sản mã hóa

Nghị định 284/2026/NĐ-CP cụ thể hóa phần xử phạt mà Nghị quyết 05/2025/NQ-CP mới chỉ nêu nguyên tắc. Văn bản có 4 chương, 23 điều, đăng Công báo số 449 ngày 28/7/2026. Mọi con số dưới đây đọc từ bản Công báo.

Văn bản này quy định gì

• Mức trần: phạt tiền tối đa 200 triệu đồng với tổ chức, 100 triệu đồng với cá nhân (Điều 4 khoản 1).
• Quy tắc chia đôi: mọi mức phạt ghi ở Chương II là mức cho tổ chức; cá nhân cùng hành vi bị phạt bằng 1/2 (Điều 4 khoản 2). Đây là chỗ nhiều bài báo đọc sót.
• Nhà đầu tư trong nước: giao dịch không qua tổ chức được cấp phép theo khoản 2 Điều 7 Nghị quyết 05 bị phạt 30–50 triệu đồng (tổ chức), tức 15–25 triệu đồng với cá nhân (Điều 9 khoản 1).
• Sàn không phép và quảng cáo không phép: cung cấp dịch vụ, hoặc quảng cáo, tiếp thị liên quan đến tài sản mã hóa khi chưa có Giấy phép, bị phạt 180–200 triệu đồng (tổ chức) (Điều 7 khoản 4).
• Hiệu lực: từ 01/9/2026 đến khi Nghị quyết 05 hết hiệu lực (Điều 21).

Chương I: nguyên tắc chung (Điều 1 đến 5)

Điều 1 liệt kê 8 nhóm vi phạm: chào bán, phát hành; tổ chức thị trường giao dịch; trách nhiệm của sàn; giao dịch tài sản mã hóa; chuyển tiền của nhà đầu tư nước ngoài; cản trở thanh tra; dữ liệu tài khoản; phòng chống rửa tiền. Vi phạm ở lĩnh vực khác (thuế, an ninh mạng, quảng cáo nói chung) mà Nghị định này không quy định thì áp dụng nghị định xử phạt của lĩnh vực đó (Điều 1 khoản 3).

Điều 2 áp dụng cho cả tổ chức, cá nhân Việt Nam và nước ngoài. Điều 3 nêu hình thức xử phạt: chính là cảnh cáo và phạt tiền; bổ sung là tước Giấy phép 01–03 tháng, đình chỉ hoạt động, tịch thu tang vật; cùng các biện pháp khắc phục như buộc cải chính thông tin, nộp lại số lợi bất hợp pháp, gỡ bỏ trang thông tin điện tử, phần mềm.

Thời hiệu xử phạt là 01 năm (Điều 5 khoản 1).

Chương II: hành vi và mức phạt (Điều 6 đến 13)

Bảng dưới gom các hành vi người đọc hay hỏi. Cột cá nhân tính theo Điều 4 khoản 2 (bằng 1/2 mức tổ chức).

Hành vi	Tổ chức	Cá nhân	Căn cứ
Nhà đầu tư trong nước giao dịch không qua tổ chức được cấp phép (theo khoản 2 Điều 7 NQ 05)	30–50 triệu đồng	15–25 triệu đồng	Điều 9 khoản 1
Nhà đầu tư trong nước giao dịch tài sản chỉ dành cho nhà đầu tư nước ngoài	70–100 triệu đồng	35–50 triệu đồng	Điều 9 khoản 2
Cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa khi chưa có Giấy phép	180–200 triệu đồng	90–100 triệu đồng	Điều 7 khoản 4 điểm a
Quảng cáo, tiếp thị liên quan đến tài sản mã hóa khi chưa có Giấy phép	180–200 triệu đồng	90–100 triệu đồng	Điều 7 khoản 4 điểm b
Thu thập, mua bán, công khai trái phép dữ liệu tài khoản tài sản mã hóa	150–200 triệu đồng	75–100 triệu đồng	Điều 11 khoản 1
Nhà đầu tư nước ngoài vi phạm quy định mở, đóng, sử dụng tài khoản chuyên dùng	30–50 triệu đồng	15–25 triệu đồng	Điều 10 khoản 1
Từ chối cung cấp tài liệu, cản trở thanh tra, kiểm tra	50–100 triệu đồng	25–50 triệu đồng	Điều 12 khoản 1

Với hành vi ở Điều 7 khoản 4 điểm a (sàn hoạt động không phép), ngoài tiền phạt còn bị tịch thu tang vật, phương tiện, buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp và buộc gỡ bỏ trang thông tin điện tử, phần mềm, hệ thống giao dịch (Điều 7 khoản 5, 6). Với quảng cáo không phép (điểm b), biện pháp khắc phục là buộc hủy bỏ, cải chính thông tin trong tối đa 10 ngày làm việc (Điều 7 khoản 6 điểm d, Điều 19 khoản 1).

Các mức phạt áp cho sàn được cấp phép

Nhóm này không áp cho người dùng, nhưng cho biết bạn có quyền đòi hỏi gì ở một sàn được cấp phép:

Hành vi của sàn	Mức phạt (tổ chức)	Căn cứ
Không công bố ngày chính thức cung cấp dịch vụ trong 07 ngày làm việc sau khi được cấp phép	70–100 triệu đồng	Điều 7 khoản 1
Không công khai biểu giá dịch vụ, không báo đúng hạn khi đổi biểu giá	30–50 triệu đồng	Điều 8 khoản 2 điểm d
Không xác minh danh tính nhà đầu tư mở tài khoản	50–70 triệu đồng	Điều 8 khoản 3
Quảng cáo, tiếp thị không chính xác, gây hiểu lầm	70–100 triệu đồng	Điều 8 khoản 5 điểm b
Không quản lý tách biệt tiền, tài sản của khách hàng với tài sản của sàn	100–150 triệu đồng	Điều 8 khoản 6 điểm a
Không bảo đảm an ninh hệ thống, không bảo vệ tài sản của khách hàng	150–200 triệu đồng	Điều 8 khoản 7 điểm d
Hoạt động không đúng nội dung Giấy phép	150–180 triệu đồng	Điều 7 khoản 3 điểm b

Vi phạm khoản 6, khoản 7 Điều 8 còn bị đình chỉ cung cấp dịch vụ 01–03 tháng hoặc 03–06 tháng (Điều 8 khoản 8). Nhóm vi phạm về phòng, chống rửa tiền (Điều 13) có mức từ 80 đến 200 triệu đồng tùy hành vi.

Điều 9 áp dụng từ khi nào

Nghị định có hiệu lực từ 01/9/2026, nhưng Điều 9 khoản 1 không tự đặt mốc thời gian. Điều này dẫn chiếu “theo quy định tại khoản 2 Điều 7 Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP”, mà khoản đó chỉ xử lý nhà đầu tư trong nước “Sau thời hạn 6 tháng kể từ khi tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa đầu tiên được cấp phép”. Tính đến 26/10/2026 chưa tổ chức nào được cấp phép, nên mốc 6 tháng chưa bắt đầu. Cách tính mốc xem ở mốc 6 tháng tính từ khi nào; mức phạt theo từng trường hợp ở mức phạt giao dịch ngoài sàn được cấp phép.

Ví dụ tính: một cá nhân bị xác định giao dịch không qua tổ chức được cấp phép sau mốc 6 tháng có khung phạt 15.000.000–25.000.000 đồng. Một công ty (nhà đầu tư là tổ chức) cùng hành vi có khung 30.000.000–50.000.000 đồng.

Chương III: thẩm quyền xử phạt (Điều 14 đến 20)

Chức danh	Phạt tối đa (tổ chức / cá nhân)	Căn cứ
Trưởng đoàn thanh tra của Chánh Thanh tra Chứng khoán Nhà nước, của Chánh Thanh tra NHNN khu vực	100 / 50 triệu đồng	Điều 14 khoản 1, 2
Chánh Thanh tra Chứng khoán Nhà nước; Chánh Thanh tra NHNN khu vực; trưởng phòng nghiệp vụ Công an	160 / 80 triệu đồng	Điều 14 khoản 3, 4, 5
Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Chủ tịch UBND cấp tỉnh, Trưởng đoàn kiểm tra của Bộ trưởng Bộ Tài chính; Cục trưởng các cục Bộ Công an, Giám đốc công an cấp tỉnh; Chánh Thanh tra NHNN	200 / 100 triệu đồng	Điều 14 khoản 6, 7, 8

Theo Điều 15 khoản 4 điểm a, nhóm chức danh ngành chứng khoán, tài chính, công an và Chủ tịch UBND cấp tỉnh xử phạt các hành vi ở Điều 6 đến 9, gồm cả giao dịch ngoài sàn được cấp phép (Điều 9) và quảng cáo không phép (Điều 7). Điều 19 đặt thời hạn khắc phục: cải chính thông tin tối đa 10 ngày làm việc, nộp lại số lợi bất hợp pháp tối đa 60 ngày.

Chương IV: hiệu lực, chuyển tiếp (Điều 21 đến 23)

Nghị định có hiệu lực từ 01/9/2026 đến ngày Nghị quyết 05 hết hiệu lực. Nếu Chính phủ tạm ngừng, đình chỉ hay chấm dứt thí điểm, vi phạm đã kết thúc trước đó mà chưa bị xử phạt vẫn bị xử phạt theo Nghị định này (Điều 22 khoản 2).

Điều gì chưa rõ

1. Giao dịch giữa 01/9/2026 và mốc 6 tháng. Văn bản không quy định rõ hành vi giao dịch diễn ra sau khi Nghị định có hiệu lực nhưng trước mốc 6 tháng có bị phạt theo Điều 9 khoản 1 hay không. Đọc theo câu chữ dẫn chiếu thì điều kiện “sau thời hạn 6 tháng” phải thỏa.
2. “Giao dịch” có gồm rút, chuyển tài sản không. Cả Nghị định 284 và Nghị quyết 05 đều không định nghĩa. Chi tiết ở giao dịch trên sàn nước ngoài có bị phạt không.
3. “Quảng cáo, tiếp thị” là gì. Nghị định không định nghĩa và không dẫn chiếu Luật Quảng cáo. Câu “khi chưa được cấp Giấy phép” ở Điều 7 khoản 4 điểm b cũng không nói là Giấy phép của người quảng cáo hay của dịch vụ được quảng cáo. Đọc cùng Điều 4 khoản 4 Nghị quyết 05, câu chữ nghiêng về cách hiểu người quảng cáo phải tự có Giấy phép. Xem thêm quảng cáo tài sản mã hóa có bị phạt không.
4. Người giới thiệu, KOL, đối tác. Không có điều khoản nào nhắc tới trung gian giới thiệu. Chưa tìm thấy văn bản giải đáp của Bộ Tài chính hay Ủy ban Chứng khoán Nhà nước về điểm này tính đến 26/10/2026.
5. Trách nhiệm hình sự. Nghị quyết 05 Điều 7 khoản 2 nhắc “truy cứu trách nhiệm hình sự”. Ngưỡng hình sự thuộc Bộ luật Hình sự, không nằm trong Nghị định 284.