Dự án blockchain Việt Nam: Axie, Kyber, Coin98 và các sự cố

Các dự án blockchain có người Việt sáng lập hay được nhắc tới là Axie Infinity cùng mạng Ronin của công ty Sky Mavis, Kyber Network, Coin98 và Viction (tên cũ TomoChain). Cả năm dự án ra đời trong khoảng 2017–2021, phát hành token giao dịch trên thị trường quốc tế, và hai trong số đó trải qua những vụ tấn công lớn: cầu nối Ronin bị lấy khoảng 620 triệu USD ngày 23/3/2022, các bể thanh khoản KyberSwap Elastic bị khai thác ngày 22/11/2023.

Bài này đặt các dự án cạnh nhau theo dữ kiện có nguồn độc lập: năm ra đời, ai sáng lập, chuyện gì đã xảy ra, pháp nhân đặt ở đâu. Hồ sơ chi tiết từng token có ở các trang coin riêng. VietnamBit không xếp hạng tiềm năng, không đánh giá đội ngũ và không gợi ý mua bán token nào.

Các dự án blockchain Việt Nam nổi bật là những dự án nào?

Năm dự án có người Việt sáng lập hay được báo chí nhắc tới: Axie Infinity, Ronin, Kyber Network, Coin98 và Viction. VnExpress (27/7/2021) liệt kê Axie Infinity, Coin98, TomoChain, Kyber Network và KardiaChain trong bài “Những mã tiền số người Việt phát triển”; Ronin là blockchain Sky Mavis xây riêng cho Axie Infinity.

Dự án (token)	Người Việt sáng lập	Ra đời	Sự kiện lớn có nguồn	Hồ sơ
Axie Infinity (AXS, SLP)	Nguyễn Thành Trung, Đoàn Tú (Sky Mavis)	Phát triển từ 2017	Giá SLP từ gần 0,4 USD (5/2021) xuống khoảng 0,02 USD (4/2022)	Axie Infinity
Ronin (RON)	Sky Mavis	Mạng chính 02/2021	23/3/2022 cầu nối bị lấy khoảng 620 triệu USD	Ronin
Kyber Network (KNC)	Lưu Thế Lợi, Trần Huy Vũ	2017	22/11/2023 KyberSwap Elastic bị khai thác	Kyber Network
Coin98 (C98)	Lê Thanh, Nguyễn Thế Vinh	2017	12/9/2025 ví dừng phục vụ người dùng ở Việt Nam	Coin98
Viction (VIC), trước là TomoChain	Vương Quang Long và cộng sự	Mạng chính 2018	01/11/2023 đổi tên thành Viction	Viction

Nguồn: VnExpress (27/7/2021, 10/4/2022), Bộ Tài chính Mỹ (23/5/2023), Bộ Tư pháp Mỹ (03/02/2025), Người Quan sát (13/9/2025), BitPinas (03/11/2023); mốc mạng chính Ronin theo tài liệu dự án, dẫn trong hồ sơ Ronin. Cập nhật 29/10/2026.

Kyber Network có thêm đồng sáng lập người nước ngoài là Yaron Velner; Sky Mavis có các đồng sáng lập Aleksander Larsen, Andy Ho, Jeffrey Zirlin theo sách trắng của Axie Infinity. KardiaChain (KAI), dự án blockchain cho doanh nghiệp do người Việt phát triển từ 2018 theo VnExpress, chưa có hồ sơ riêng trên VietnamBit.

Axie Infinity và Ronin: chuyện gì đã xảy ra?

Axie Infinity là trò chơi blockchain do Sky Mavis, công ty có người Việt đồng sáng lập, phát triển; cầu nối của mạng Ronin chạy trò chơi này bị tấn công ngày 23/3/2022, mất khoảng 620 triệu USD, vụ đánh cắp tài sản ảo lớn nhất tính tới thời điểm Bộ Tài chính Mỹ công bố ngày 23/5/2023.

Axie Infinity cho người chơi nuôi, lai tạo và cho đấu các sinh vật Axie; mỗi Axie là một NFT. Trò chơi có hai token: AXS dùng để quản trị, SLP là phần thưởng trong game. Mô hình “chơi để kiếm tiền” khiến nhiều người ở Philippines coi trò chơi là công việc toàn thời gian, theo VnExpress (10/4/2022). Bài báo ghi giá SLP từ gần 0,4 USD vào tháng 5/2021 xuống khoảng 0,02 USD, và theo công ty nghiên cứu Naavik mà báo dẫn, thu nhập trung bình từ game ở Philippines xuống thấp hơn lương tối thiểu. Bài báo giải thích: SLP dùng để tạo Axie mới, Axie lại tạo thêm SLP, nên lượng token cứ tăng.

Vụ cầu nối Ronin, theo các nguồn chính thức:

• 23/3/2022: tin tặc chiếm quyền 5 trong 9 khóa xác nhận của cầu nối, rút 173.600 ETH và 25,5 triệu USDC (theo báo cáo sự cố của Ronin). Sky Mavis chỉ phát hiện ngày 29/3.
• 14/4/2022: FBI xác nhận nhóm Lazarus và APT38, gắn với Triều Tiên, chịu trách nhiệm cho vụ lấy “$620 million in Ethereum reported on March 29”; cùng ngày, Văn phòng Kiểm soát tài sản nước ngoài (OFAC) của Bộ Tài chính Mỹ bổ sung địa chỉ ví tài sản mã hóa vào mục Lazarus trong danh sách trừng phạt.
• 28/6/2022: cầu nối mở lại; The Block đưa tin Sky Mavis cam kết hoàn tiền cho người bị ảnh hưởng.
• 23/5/2023: Bộ Tài chính Mỹ viết nhóm Lazarus “carried out the largest virtual currency heist to date, stealing about $620 million” từ một dự án blockchain gắn với Axie Infinity.
• 06/8/2024: cầu nối tạm dừng sau khi khoảng 11,8 triệu USD bị các bot của nhóm “mũ trắng” rút ra; theo The Block, số tiền được trả lại trong ngày.
• Tháng 5/2026: Ronin chuyển thành mạng lớp 2 của Ethereum trên nền OP Stack (kế hoạch theo Decrypt, 22/4/2026; ngày hoàn tất ở hồ sơ Ronin).

Chi tiết token RON, AXS và rủi ro riêng ở hồ sơ Ronin và Axie Infinity.

Kyber Network: vụ khai thác KyberSwap năm 2023

Kyber Network ra đời năm 2017, sản phẩm chính là công cụ tổng hợp giao dịch phi tập trung KyberSwap; ngày 22/11/2023 các bể thanh khoản KyberSwap Elastic bị khai thác, và năm 2025 Bộ Tư pháp Mỹ truy tố một người bị cáo buộc đứng sau.

Theo VnExpress (2021), Kyber Network do Lưu Thế Lợi, Trần Huy Vũ và Yaron Velner lập năm 2017; hai nhà sáng lập người Việt từng có tên trong danh sách 30 Under 30 châu Á năm 2017 của Forbes. KNC là token quản trị của dự án.

Về vụ năm 2023: theo báo cáo sự cố của chính KyberSwap, tài sản bị ảnh hưởng khoảng 56,2 triệu USD, 2.367 nhà cung cấp thanh khoản chịu thiệt (chi tiết và chương trình hỗ trợ ở hồ sơ Kyber Network). Ngày 03/02/2025, Bộ Tư pháp Mỹ công bố cáo trạng 5 tội danh với một công dân Canada 22 tuổi, cáo buộc người này khai thác lỗ hổng trong hợp đồng thông minh của KyberSwap và Indexed Finance từ 2021 đến 2023 để lấy khoảng 65 triệu USD của nhà đầu tư, rồi khoảng tháng 11/2023 đưa ra “thỏa thuận” đòi quyền kiểm soát giao thức KyberSwap và tổ chức tự trị quản lý nó để đổi lấy việc trả lại 50% tài sản. Bộ Tư pháp Mỹ ghi: “An indictment is merely an allegation” (cáo trạng chỉ là cáo buộc); bị cáo được suy đoán vô tội cho tới khi có phán quyết.

Tháng 9/2025, theo Người Quan sát (13/9/2025), KyberSwap tạm chặn truy cập từ IP Việt Nam cùng một số nước khác. Trang hỏi đáp của KyberSwap (VietnamBit đọc ngày 29/10/2026) liệt kê Việt Nam trong các vùng bị loại trừ (Excluded Jurisdictions) theo điều khoản sử dụng.

Coin98 và Viction (TomoChain)

Coin98 là hệ sinh thái ví tự quản và ứng dụng tài chính phi tập trung lập năm 2017; Viction là blockchain lớp 1 trước mang tên TomoChain, chạy mạng chính từ 2018 và đổi tên năm 2023 với Coin98 là nhà đầu tư chiến lược.

• Coin98. VnExpress (2021) ghi dự án có đội ngũ hoàn toàn người Việt, đồng sáng lập là Lê Thanh và Nguyễn Thế Vinh. Ngày 12/9/2025, theo Người Quan sát, Coin98 thông báo trên trang mạng xã hội chính thức: “Từ hôm nay, Coin98 Wallet sẽ tạm dừng cung cấp dịch vụ cho người dùng là công dân hoặc người cư trú tại Việt Nam”. Điều khoản dịch vụ của ví (cập nhật 13/10/2025, VietnamBit đọc 29/10/2026) cũng loại trừ người ở Việt Nam. Theo Người Quan sát, vì là ví không lưu ký nên quyết định chỉ ảnh hưởng hoạt động của ứng dụng, không ảnh hưởng quyền sở hữu tài sản (xem hồ sơ Coin98).
• Viction. Theo VnExpress (2021), TomoChain do Vương Quang Long cùng các cộng sự người Việt sáng lập, trụ sở ở Hà Nội, ra mạng chính năm 2018. BitPinas (03/11/2023) đưa tin dự án công bố đổi tên thành Viction ngày 01/11/2023. Theo Odaily (30/9/2024) dẫn thông báo của Viction, tổng cung VIC tăng từ 100 triệu lên 210 triệu theo đợt nâng cấp dự kiến ngày 15/10/2024, phần tăng thêm phát dần trong 16 năm (chi tiết ở hồ sơ Viction).

Vì sao nhiều dự án của người Việt đặt pháp nhân ở nước ngoài?

Theo những người trong ngành được báo chí phỏng vấn, lý do hay được nhắc là thiếu khung pháp lý cho tài sản mã hóa, cùng chuyện thuế và nhà đầu tư tập trung ở nước ngoài. Các dữ kiện có nguồn:

• Sky Mavis. Viettimes (13/8/2021) dẫn lời nhà sáng lập Sky Mavis: “Sky Mavis thành lập tại Singapore và doanh nghiệp tại Việt Nam chỉ là công ty gia công cho doanh nghiệp ở Singapore.” Sách trắng Axie Infinity (bản 11/2021) ghi studio có trụ sở ở TP.HCM; theo lời nhà sáng lập, công ty ở Việt Nam là nơi gia công, còn pháp nhân chính ở Singapore. Chân trang website của công ty ghi tên pháp nhân Sky Mavis Pte Ltd (VietnamBit xem ngày 29/10/2026).
• Coin98. Theo điều khoản dịch vụ của ví, bên cung cấp là Coin98 Wallet Ltd, công ty đăng ký theo luật Quần đảo Virgin thuộc Anh.
• Lý do. Cùng bài Viettimes: một nhà sáng lập game blockchain giấu tên nói Singapore đã có luật cụ thể cho mảng blockchain; một nhà sáng lập khác nói nhà đầu tư ưu tiên doanh nghiệp đặt tại Hồng Kông, Singapore; bài báo viết ở Việt Nam khi đó mảng crypto “vẫn chưa được luật pháp cho phép và quy định cụ thể” (thời điểm 2021). Kinh tế Sài Gòn (30/7/2025) viết lý do “luôn được nhắc đến là thiếu hành lang pháp lý”, và các điểm đến thường là Singapore, Quần đảo Virgin thuộc Anh hay Dubai.

Bối cảnh đã đổi một phần: Luật Công nghiệp công nghệ số (71/2025/QH15) có hiệu lực từ 01/01/2026 công nhận tài sản số, và Nghị quyết 05/2025/NQ-CP mở thí điểm thị trường tài sản mã hóa từ 09/9/2025. Kinh tế Sài Gòn cũng nhận xét startup “sẽ không quay lại chỉ vì đã có luật”. Chúng tôi chưa thấy dự án nào trong bảng công bố chuyển pháp nhân chính về Việt Nam.

Dự án do người Việt sáng lập có được cấp phép ở Việt Nam không?

Không có liên hệ nào giữa việc người sáng lập là người Việt và việc được cấp phép; các token trong bảng được phát hành trước Nghị quyết 05 và ngoài khuôn khổ thí điểm. Theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP:

• Phát hành: tổ chức phát hành tài sản mã hóa phải là doanh nghiệp Việt Nam dạng công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc cổ phần (Điều 5 khoản 1), tài sản phải dựa trên tài sản thực, không phải chứng khoán hay tiền pháp định (Điều 5 khoản 2), và chỉ được chào bán cho nhà đầu tư nước ngoài (Điều 6 khoản 1).
• Giao dịch: chỉ tổ chức được Bộ Tài chính cấp phép mới được cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa (Điều 4 khoản 4); sàn được cấp phép tự chọn tài sản đưa vào giao dịch và báo cáo Bộ Tài chính, Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước (Điều 15 khoản 2 điểm k). Tính đến 29/10/2026, chưa sàn nào được cấp phép.
• Quảng bá: chỉ tổ chức được cấp phép mới được quảng cáo, tiếp thị liên quan đến tài sản mã hóa (Điều 4 khoản 4). Cá nhân quảng cáo, tiếp thị khi không được phép có thể bị phạt 90–100 triệu đồng, tổ chức 180–200 triệu đồng (Nghị định 284/2026/NĐ-CP Điều 7 khoản 4 điểm b, Điều 4 khoản 2). Điều này áp dụng cả với bài đăng mời mua “coin của người Việt”.

Hiệp hội Blockchain Việt Nam không phải cơ quan cấp phép: theo Nghị quyết 05, chỉ Bộ Tài chính cấp phép tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa; vai trò của hiệp hội ở bài Hiệp hội Blockchain Việt Nam.

“Coin của người Việt”: phân biệt dự án có thật với mô hình lừa đảo

Danh tiếng “dự án của người Việt” từng bị dùng để bán token trong các vụ đã bị công an khởi tố, nên tên người sáng lập không thay được việc kiểm tra nguồn độc lập. Ví dụ, theo Công an TP Hà Nội, từ tháng 8 đến 11/2021 nhóm đứng sau dự án AntEx bán 33,2 tỷ token cho khoảng 30.000 nhà đầu tư, thu về 4,5 triệu USDT; theo hồ sơ AntEx của VietnamBit (cập nhật 27/10/2026), vụ án đã có kết luận điều tra đề nghị truy tố, chưa có bản án.

Khi gặp lời mời mua một “coin Việt”, kiểm mấy điểm sau:

1. Có nguồn độc lập không? Cơ quan nhà nước, tòa án, báo cáo sự cố, báo chí chính thống, chứ không chỉ bài PR hay nhóm chat của dự án.
2. Ai phát hành, ở đâu? Tên pháp nhân và nơi đăng ký thường ghi trong điều khoản sử dụng; không có thì đó là dấu hiệu xấu.
3. Có hứa lãi, thưởng giới thiệu không? Hứa lợi nhuận cố định, hoa hồng mời người là đặc điểm của mô hình đa cấp, không phải của token.
4. Ai đang quảng bá? Chỉ tổ chức được Bộ Tài chính cấp phép mới được quảng cáo, tiếp thị tài sản mã hóa (tính đến 29/10/2026, chưa sàn nào được cấp phép). Cá nhân, hội nhóm mời mua không thuộc tổ chức đó là đang làm việc Nghị quyết 05 không cho phép.

Từng sự cố trong bài là dữ kiện đã xảy ra, không phải dự đoán về giá. Dự án có người Việt sáng lập vẫn chịu cùng rủi ro như mọi dự án khác: lỗi hợp đồng thông minh, cầu nối bị tấn công, token mất giá khi người mua mới không còn.