Máy đào ASIC và mining pool là gì, chia thưởng thế nào?

Máy đào ASIC (máy dùng chip chuyên dụng cho một thuật toán) là máy chỉ làm một việc: chạy phép băm của một thuật toán đào, như SHA-256 của Bitcoin, nhanh và ít tốn điện hơn máy tính thường. Mining pool (nhóm đào) là dịch vụ gộp sức băm của nhiều máy như vậy, rồi chia phần thưởng khối theo phần việc mỗi máy đóng góp, sau khi trừ phí.

Cả hai chỉ có ý nghĩa với các mạng dùng bằng chứng công việc (PoW, cơ chế mà thợ đào cạnh tranh bằng sức băm, xem PoW và PoS). Nền tảng về đào coin có ở bài đào coin là gì. Bài này đi vào thông số máy, cách pool chia thưởng, tiền điện khi đặt máy ở nhà và quy định về điện ở Việt Nam.

Thuật ngữ	Nghĩa ngắn
ASIC	Chip thiết kế riêng cho một việc, ở đây là một thuật toán băm
Hashrate (TH/s)	Số phép băm mỗi giây; 1 TH/s là 1.000 tỷ phép băm mỗi giây
J/TH	Số jun điện máy dùng cho mỗi TH, càng thấp càng tiết kiệm điện
Share	Kết quả băm đạt ngưỡng dễ do pool đặt, dùng để đếm công
PPS (trả theo share), FPPS (trả theo share, cộng phí giao dịch), PPLNS (trả theo N share gần nhất)	Ba cách pool trả thưởng phổ biến, giải thích ở dưới

Máy đào ASIC là gì, khác GPU thế nào?

ASIC (mạch tích hợp chuyên dụng) là chip làm riêng cho một việc, nên băm nhanh và tốn ít điện hơn hẳn chip đa năng. Bitcoin Wiki định nghĩa ASIC là mạch tích hợp “tùy biến cho một mục đích cụ thể, thay vì dùng chung”, và ghi rằng ASIC vượt CPU, GPU và FPGA (chip lập trình lại được) cả về tốc độ lẫn hiệu suất khi đào Bitcoin.

GPU (card đồ họa) và CPU (bộ xử lý máy tính) linh hoạt hơn: đổi phần mềm là chạy được thuật toán khác. Cái giá là chậm hơn nhiều bậc trên mạng đã có ASIC. Máy ASIC thì ngược lại, chỉ đào được thuật toán chip của nó được thiết kế cho:

• Máy SHA-256 đào được Bitcoin, Bitcoin Cash, không đào được Litecoin.
• Máy Scrypt đào được Litecoin, Dogecoin, không đào được Bitcoin.
• Mạng đổi thuật toán hoặc ngừng đào thì máy gần như không còn việc khác để làm.

Bảng loại máy theo thuật toán và vì sao card đào ETH cũ không còn mạng Ethereum để đào (từ 15/9/2022) có ở bài đào coin là gì.

Đọc thông số máy đào: hashrate và J/TH

Hai con số quan trọng nhất trên tờ thông số là hashrate (TH/s) và công suất (W). Chia công suất cho hashrate ra hiệu suất J/TH. Hashrate là số phép băm mỗi giây, giải thích đầy đủ ở bài hashrate là gì.

Viện CCAF (Đại học Cambridge) tính hiệu suất máy đào bằng J/TH và đưa ví dụ: máy 1.000 W tạo 10 TH/s có hiệu suất 100 J/TH. Vì 1 W bằng 1 jun mỗi giây, công thức là:

Hiệu suất (J/TH) = công suất (W) / hashrate (TH/s)

Ví dụ minh họa, không phải thông số của máy cụ thể nào:

Máy minh họa	Hashrate	Công suất	Hiệu suất	Điện mỗi ngày (24 giờ)
Máy A	200 TH/s	3.000 W	3.000 / 200 = 15 J/TH	3 kW × 24 h = 72 kWh
Máy B (đời cũ)	200 TH/s	6.000 W	6.000 / 200 = 30 J/TH	6 kW × 24 h = 144 kWh

Cùng sức băm 200 TH/s, máy B nhận phần thưởng kỳ vọng như máy A nhưng tốn gấp đôi tiền điện. Đó là lý do máy đời cũ bị loại dần: độ khó của mạng tăng theo tổng hashrate, phần coin của mỗi máy giảm, trong khi tiền điện giữ nguyên.

Khi đọc thông số máy rao bán, kiểm ba điều:

• Thuật toán: máy chạy SHA-256, Scrypt hay thuật toán khác, mạng đó còn đào được không.
• Công suất ở tường: CCAF ghi các trại đào còn tốn thêm điện cho làm mát (hệ số PUE (tỷ lệ tổng điện trên điện cấp cho máy), kịch bản trung bình 1,10). Ở nhà, quạt hút, điều hòa phòng máy cũng là điện.
• Hashrate là mức danh định: máy cũ, bụi, nóng có thể chạy dưới mức ghi trên giấy.

Mining pool là gì, vì sao thợ đào vào pool?

Mining pool gộp sức băm của nhiều máy để tìm khối thường xuyên hơn, rồi chia thưởng theo số share mỗi máy nộp. Pool không làm tăng số coin kỳ vọng của bạn, nó làm thu nhập đều hơn, đổi lại bạn trả phí.

Lý do là đào một mình (solo) giống mua vé số: máy nhỏ có thể chạy nhiều năm không tìm được khối nào, rồi trúng cả khối một lần. Rosenfeld (2011), bài phân tích các cách chia thưởng của pool, gọi đó là “phương sai” (độ dao động) của đào solo và cho thấy vào pool làm phương sai giảm mạnh.

Pool đếm công bằng share. Share là kết quả băm thấp hơn một ngưỡng dễ hơn ngưỡng của mạng nhiều lần. Máy không thể có share mà không làm việc, nên số share tỷ lệ với số phép băm máy đã chạy. Khi một máy trong pool tìm ra khối hợp lệ, phần thưởng về ví của pool rồi được chia lại.

Ba điều cần biết khi dùng pool:

• Phí: pool giữ một tỷ lệ phần thưởng. Mức phí khác nhau theo cách trả, xem bảng dưới.
• Ngưỡng rút: pool giữ số dư tới khi đạt mức tối thiểu mới chuyển về ví. Pool đóng cửa hoặc khóa tài khoản thì số dư chưa rút nằm ở đó.
• Tập trung: theo dữ liệu mempool.space trong 1 tháng tính đến 31/10/2026, 3 pool lớn nhất tìm được 2.965 trên 4.672 khối Bitcoin, khoảng 63,5%. Sức băm dồn vào ít pool là rủi ro cho tính phi tập trung của mạng.

PPS, FPPS, PPLNS chia thưởng khác nhau thế nào?

PPS trả một số cố định cho mỗi share dù pool có tìm được khối hay không; PPLNS chỉ chia khi pool tìm được khối, cho N share gần nhất. FPPS là PPS cộng thêm một phần phí giao dịch trong khối.

Cách trả	Trả theo gì	Ai gánh rủi ro “xui”	Thu nhập của bạn
PPS (Pay Per Share)	Mỗi share một khoản cố định, tính từ phần thưởng khối chia độ khó	Chủ pool	Đều nhất, phí cao nhất
FPPS (Full Pay Per Share)	Như PPS, cộng thêm một phần phí giao dịch	Chủ pool	Đều, có thêm phần phí giao dịch
PPLNS (Pay Per Last N Shares)	Chia phần thưởng khối cho N share gần nhất	Thợ đào	Lên xuống theo vận may của pool

Nguồn: Rosenfeld (2011) cho PPS, PPLNS; Bitcoin Wiki (Comparison of mining pools) cho FPPS.

Theo Rosenfeld, với PPS chủ pool “gánh toàn bộ phương sai” của thợ đào. Đợt pool tìm khối nhanh thì chủ pool lời, đợt lâu thì lỗ. Để bù rủi ro, pool thu phí cao hơn các cách khác. Bài viết cũng cảnh báo pool PPS không cân phí với quỹ dự phòng thì “có khả năng phá sản”.

PPLNS bỏ khái niệm “vòng” (khoảng giữa hai khối) và chia cho N share gần nhất. Cách này chống được “nhảy pool” (pool-hopping, đổi pool theo thời điểm để hưởng phần chia lợi hơn). Trung bình, mỗi share nhận như PPS trừ phí, nhưng từng tuần có thể nhiều hoặc ít hơn hẳn.

Chọn cách trả nào không làm máy ra nhiều coin hơn. Khác nhau ở chỗ ai chịu dao động và phí bao nhiêu. Pool cũng dùng nhiều biến thể (PPS+ là một ví dụ), tên giống nhau chưa chắc cách tính giống nhau.

Đào coin tại nhà tốn bao nhiêu điện?

Một máy 3.000 W chạy liên tục dùng 72 kWh mỗi ngày, 2.160 kWh mỗi tháng 30 ngày, gấp hơn 5 lần mốc 400 kWh của bậc 5 trong biểu giá sinh hoạt. Tiền điện tùy hợp đồng của bạn áp giá sinh hoạt hay giá kinh doanh.

Tính đến 31/10/2026, giá bán lẻ điện vẫn theo Quyết định 1279/QĐ-BCT ngày 09/5/2025 của Bộ Công Thương, áp dụng từ 10/5/2025 cùng lần EVN (Tập đoàn Điện lực Việt Nam) điều chỉnh giá bình quân lên 2.204,0655 đồng/kWh. Mọi giá dưới đây chưa gồm thuế giá trị gia tăng (GTGT).

Cách 1: tính theo biểu giá sinh hoạt 6 bậc

Giả định minh họa: máy 3.000 W, chạy 24 giờ, tháng 30 ngày, công tơ chỉ có máy này.

Bậc	Số kWh trong bậc	Giá (đồng/kWh)	Thành tiền (đồng)
1 (0–50)	50	1.984	99.200
2 (51–100)	50	2.050	102.500
3 (101–200)	100	2.380	238.000
4 (201–300)	100	2.998	299.800
5 (301–400)	100	3.350	335.000
6 (từ 401)	1.760	3.460	6.089.600
Cộng	2.160		7.164.100

Giá: Quyết định 1279/QĐ-BCT theo bảng công bố của EVNSPC (Tổng công ty Điện lực miền Nam, thuộc EVN), xem ngày 31/10/2026.

Nhà bạn đã dùng sẵn điện sinh hoạt thì phần máy rơi gần hết vào bậc đắt nhất. Ví dụ nhà đang dùng 200 kWh mỗi tháng (439.700 đồng). Thêm máy, tổng thành 2.360 kWh và hóa đơn là 7.856.100 đồng. Riêng phần tăng thêm do máy là 7.856.100 − 439.700 = 7.416.400 đồng chưa thuế GTGT. Đây là trường hợp Thông tư 60/2025/TT-BCT Điều 3 khoản 3 điểm a nhắc tới: hợp đồng sinh hoạt sau một công tơ, có dùng một phần cho mục đích ngoài sinh hoạt, thì toàn bộ điện qua công tơ tính giá sinh hoạt.

Biểu này có thể đổi. Theo báo Luật sư Việt Nam (LSVN) ngày 21/10/2026, Quyết định 14/2025/QĐ-TTg đã quy định biểu sinh hoạt 5 bậc nhưng chưa áp dụng, và Bộ Công Thương đang lấy ý kiến dự thảo để áp biểu 5 bậc ngay khi ban hành. Đến lúc đó, cách tính vẫn vậy, chỉ đổi mốc bậc và giá.

Cách 2: tính theo giá kinh doanh

Năm 2018, Bộ Công Thương có công văn 1402/BCT-ĐTĐL ngày 22/02/2018 hướng dẫn rằng “điện năng sử dụng cho hoạt động giải mã, khai thác đồng tiền ảo thuộc đối tượng áp dụng giá bán lẻ điện cho mục đích kinh doanh” (tin của Bộ ngày 31/3/2018). Công văn là văn bản hướng dẫn, không phải văn bản quy phạm pháp luật. Nó dựa trên Thông tư 16/2014/TT-BCT, đã hết hiệu lực từ 02/12/2025 khi Thông tư 60/2025/TT-BCT có hiệu lực; chưa thấy văn bản nào xác nhận lại hay bãi bỏ hướng dẫn này (xem mục pháp luật bên dưới).

Giá kinh doanh chia theo giờ trong ngày, cần công tơ đo nhiều giá.

Giá kinh doanh cấp điện áp dưới 6 kV theo Quyết định 1279/QĐ-BCT: giờ bình thường 3.152 đồng/kWh, thấp điểm 1.918, cao điểm 5.422. Khung giờ theo Quyết định 963/QĐ-BCT (áp dụng từ 22/4/2026):

• Thứ Hai đến thứ Bảy: bình thường 13 giờ, cao điểm 5 giờ (17:30–22:30), thấp điểm 6 giờ (0:00–6:00).
• Chủ nhật: bình thường 18 giờ, thấp điểm 6 giờ, không có cao điểm.

Cùng máy 3 kW, tháng minh họa 30 ngày gồm 26 ngày thường và 4 chủ nhật:

Loại ngày	Cách tính	Tiền mỗi ngày (đồng)
Thứ Hai đến thứ Bảy	39 kWh × 3.152 + 15 kWh × 5.422 + 18 kWh × 1.918	238.782
Chủ nhật	54 kWh × 3.152 + 18 kWh × 1.918	204.732
Cả tháng	26 × 238.782 + 4 × 204.732	7.027.260

Hai cách cho kết quả gần nhau, khoảng 7 triệu đồng mỗi tháng chưa thuế GTGT cho một máy 3 kW. Số này chỉ là phía chi phí. Bài không tính doanh thu: phần thưởng phụ thuộc giá coin, độ khó và phí giao dịch, cả ba đổi liên tục, và VietnamBit không đưa ra con số lãi lỗ cho việc đào.

Tiếng ồn, nhiệt và nguy cơ cháy khi đặt máy ở nhà

Gần như toàn bộ điện máy dùng biến thành nhiệt, nên một máy 3 kW tỏa nhiệt liên tục như một lò sưởi 3 kW chạy cả ngày lẫn đêm. Máy làm mát bằng quạt tốc độ cao nên rất ồn, khó đặt trong phòng ở.

Phòng Cảnh sát PCCC (phòng cháy, chữa cháy) và CNCH (cứu nạn, cứu hộ) Công an tỉnh Hà Tĩnh (Báo Hà Tĩnh, 16/4/2026) khuyến nghị không dùng nhiều thiết bị công suất lớn trên cùng một ổ cắm. Họ cũng khuyên thường xuyên kiểm tra, thay dây và thiết bị điện hỏng. Bài báo ghi từ đầu năm 2026 đến ngày đăng, Hà Tĩnh có 20 vụ cháy, 12 vụ do sự cố điện.

Với máy đào, các điểm cần kiểm trước khi cắm:

• Dây và ổ cắm: một máy 3 kW ở 220 V kéo khoảng 3.000 / 220 ≈ 13,6 A liên tục. Ổ cắm, phích, dây nối dài loại thường dễ nóng chảy khi chịu dòng lớn suốt ngày đêm.
• Cầu dao, công tơ: hỏi điện lực xem công tơ và đường dây vào nhà có chịu thêm tải không.
• Thoát nhiệt: phòng kín làm máy nóng, quạt chạy mạnh hơn, ồn hơn và dễ hỏng.
• Hàng xóm: tiếng quạt chạy 24 giờ có thể thành chuyện tranh chấp.

Pháp luật Việt Nam nói gì về máy đào và điện dùng để đào?

Chúng tôi chưa thấy văn bản nào cấm hay cấp phép riêng việc đào coin. Về điện, Bộ Công Thương có công văn năm 2018 xếp điện dùng để đào vào giá kinh doanh, nhưng thông tư làm căn cứ đã hết hiệu lực và chưa thấy văn bản xác nhận lại. Phạm vi đã kiểm và chuyện nhập khẩu máy đào có ở trang đào coin có hợp pháp không.

Về điện, có ba văn bản liên quan:

• Công văn 1402/BCT-ĐTĐL (2018): văn bản hướng dẫn (không phải văn bản quy phạm pháp luật) xếp điện dùng để đào vào giá kinh doanh. Tin của Bộ Công Thương cũng ghi việc dùng điện để đào “không thuộc trường hợp bị cấm” trong Luật Điện lực 2004 (luật này nay đã được thay). Công văn dựa trên Thông tư 16/2014/TT-BCT, hết hiệu lực từ 02/12/2025.
• Thông tư 60/2025/TT-BCT (hiệu lực từ 02/12/2025, thông tư hiện hành về áp giá điện) không nêu đích danh hoạt động đào. Cấu trúc giống thông tư cũ: Điều 7 khoản 13 vẫn xếp “sản xuất phần mềm tin học” vào giá sản xuất, Điều 11 khoản 20 xếp “các loại hình kinh doanh, dịch vụ khác chưa được quy định tại Điều này” vào giá kinh doanh. Điểm mới cần biết: hợp đồng sinh hoạt sau một công tơ có dùng một phần cho mục đích ngoài sinh hoạt thì toàn bộ điện qua công tơ tính giá sinh hoạt (Điều 3 khoản 3 điểm a). Chúng tôi chưa thấy văn bản nào xác nhận lại hay bãi bỏ hướng dẫn 1402 sau khi có thông tư mới.
• Nghị định 133/2026/NĐ-CP (xử phạt trong lĩnh vực điện lực, hiệu lực 25/5/2026), mức cho cá nhân:

Hành vi	Mức phạt có thể áp	Căn cứ
Dùng điện sai mục đích có giá cao hơn giá trong hợp đồng	3–5 triệu đồng	Điều 13 khoản 2 điểm b
Trộm cắp điện, giá trị dưới 1 triệu đồng	4–10 triệu đồng	Điều 13 khoản 6 điểm a
Trộm cắp điện, từ 1 đến dưới 2 triệu đồng	10–20 triệu đồng	Điều 13 khoản 6 điểm b
Trộm cắp điện từ 2 triệu đồng trở lên, hoặc dưới 2 triệu đồng nhưng thuộc trường hợp tại Điều 173 Bộ luật Hình sự (tội trộm cắp tài sản, ví dụ đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm)	Chuyển hồ sơ để truy cứu trách nhiệm hình sự	Điều 13 khoản 9

Trộm cắp điện còn có thể bị tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp (Điều 13 khoản 10, khoản 11 điểm b). Theo giá ở ví dụ trên, máy 3 kW dùng khoảng 239.000 đồng tiền điện mỗi ngày. Nếu điện bị lấy trái phép, khoảng 9 ngày đã có thể qua mốc 2 triệu đồng (cách cơ quan chức năng tính giá trị điện bị trộm theo Phụ lục Nghị định 133 có thể khác).

Với hành vi dùng điện sai mục đích có giá cao hơn giá trong hợp đồng, ngoài tiền phạt, người mua điện có thể bị buộc trả bên bán điện phần chênh lệch giá trong thời gian vi phạm cộng lãi theo hợp đồng. Với hợp đồng sinh hoạt, thời gian tính từ kỳ hóa đơn bắt đầu vi phạm đến kỳ phát hiện; không xác định rõ thì tính 12 tháng (Điều 13 khoản 11 điểm e).

Hành vi này chỉ đặt ra khi giá đúng với mục đích sử dụng thực tế cao hơn giá đang ghi trong hợp đồng, ví dụ các vụ ở Đắk Lắk năm 2018 (đăng ký giá sản xuất nhưng dùng để đào) dưới đây. Với máy đặt trong nhà dùng hợp đồng sinh hoạt, chưa chắc thuộc trường hợp này: Thông tư 60/2025/TT-BCT cho tính giá sinh hoạt cho toàn bộ điện qua công tơ khi hộ dùng một phần cho mục đích khác (Điều 3 khoản 3 điểm a), và ở mức dùng như ví dụ trên, giá sinh hoạt bậc 5, bậc 6 (3.350 và 3.460 đồng/kWh) còn cao hơn giá kinh doanh giờ bình thường (3.152 đồng/kWh). VietnamBit chưa thấy văn bản hay vụ xử phạt nào nói riêng về trường hợp này.

Các vụ đã được nêu ở Việt Nam

• Đắk Lắk, năm 2018: Báo Đắk Lắk (12/10/2018) đưa tin Công ty Điện lực Đắk Lắk xử lý 10 vụ khách hàng đăng ký điện sản xuất nhưng dùng để đào tiền ảo từ đầu năm. Các vụ bị phát hiện khi sản lượng điện “gia tăng bất thường”, tổng tiền phạt vi phạm hợp đồng mua bán điện hơn 24 triệu đồng, truy thu chênh lệch giá hơn 300 triệu đồng.
• Đắk Lắk, năm 2022: theo Thanh Niên (05/7/2022), Phòng An ninh kinh tế Công an tỉnh Đắk Lắk phát hiện máy đào tiền ảo đặt trong một doanh nghiệp ở khu công nghiệp Hòa Phú. Doanh nghiệp này “đã sử dụng sản lượng điện quá hạn mức quy định” và phải trả Công ty Điện lực Đắk Lắk 70,8 triệu đồng. Công an đề nghị dừng hoạt động đào và đưa máy ra khỏi khu công nghiệp.

Chúng tôi chưa tìm thấy thông báo nào của công an Việt Nam về một vụ trộm cắp điện để đào bị khởi tố (tìm trên báo chí và trang công an, đến 31/10/2026).

Bán coin đào được là giao dịch tài sản mã hóa: phải qua tổ chức được Bộ Tài chính cấp phép (Nghị quyết 05/2025/NQ-CP Điều 7) và cá nhân chịu thuế 0,1% giá chuyển nhượng mỗi lần bán (Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15 Điều 19 khoản 2). Tính đến 31/10/2026, chưa sàn nào được cấp phép.

Cho thuê máy đào, đào trên cloud: dấu hiệu lừa đảo

Gói “thuê máy đào”, “góp vốn mua máy”, “gửi máy ở trại đào” hứa lãi cố định mỗi ngày mang dấu hiệu huy động vốn kiểu Ponzi, không phải đào. Phần thưởng thật phụ thuộc giá coin, độ khó và phí mạng, nên không ai trả cố định được nếu không lấy tiền người sau trả người trước.

Dấu hiệu thường gặp:

• Lãi tính theo ngày, không đổi dù giá coin hay độ khó thay đổi.
• Thưởng khi mời thêm người, có “cấp bậc”, “hoa hồng nhánh”.
• Không cho xem máy, số seri, địa chỉ trại, hoặc tài khoản trên pool đứng tên bạn.
• Phải nạp thêm “phí bảo trì”, “phí rút” mới rút được tiền.

Cách các gói này vận hành và các vụ đã bị xử lý có ở bài cloud mining là gì và đa cấp tiền ảo, Ponzi. App “đào coin” trên điện thoại là chuyện khác, xem app đào coin trên điện thoại.

Đọc thêm: hashrate là gì, virus đào coin, rủi ro đầu tư tiền ảo.