Polkadot (DOT) là gì? Mạng đa chuỗi hoạt động ra sao

Polkadot là dự án blockchain do Gavin Wood, một đồng sáng lập Ethereum, khởi xướng với ý tưởng cho nhiều blockchain chạy song song, dùng chung một lớp bảo mật. Hai điểm của mô hình cũ đã thay đổi: đấu giá slot parachain dừng từ 09/2024, và DOT có trần 2,1 tỷ áp dụng từ 2026 thay vì không giới hạn nguồn cung. Trang này cập nhật các điểm đó, kiểm chứng ngày 27/10/2026. Vietnambit không đưa nhận định về giá DOT.

Polkadot là gì?

Polkadot là mạng đa chuỗi: một chuỗi trung tâm gọi là relay chain giữ đồng thuận và an ninh, còn các blockchain con gọi là parachain chạy ứng dụng riêng nhưng dùng chung an ninh đó. Theo bản lưu FAQ của Polkadot Wiki, khối đầu tiên được tạo ngày 26/05/2020, ban đầu chạy dạng proof of authority (một tài khoản quản trị duy nhất), rồi chuyển dần sang staking và quản trị phi tập trung; chuyển DOT được mở ở khối 1.205.128 ngày 18/08/2020.

Đội phát triển chính là Parity Technologies, công ty do Gavin Wood sáng lập; tổ chức Web3 Foundation hỗ trợ tài chính và nghiên cứu. Polkadot có một “mạng anh em” là Kusama, dùng cùng công nghệ nhưng chạy nhanh hơn, thường được dùng để thử tính năng trước.

Polkadot hoạt động như thế nào?

Validator được đề cử bằng DOT tạo khối cho relay chain và kiểm tra khối của các chuỗi con; chuỗi con không cần tự xây validator riêng mà thuê “thời gian xử lý” (coretime) của mạng.

Thành phần	Vai trò
Relay chain	Chuỗi trung tâm, giữ đồng thuận, an ninh chung và quản trị
Parachain (chuỗi con)	Blockchain riêng của từng dự án, chạy ứng dụng, được relay chain kiểm tra
Validator	Máy tạo khối, kiểm tra khối của chuỗi con; DOT đặt cọc có thể bị phạt cắt nếu vi phạm
Nominator (người đề cử)	Người giữ DOT đề cử validator bằng DOT của mình
Coretime	Thời gian một chuỗi con được dùng “lõi” xử lý của mạng, mua bằng DOT

Cơ chế đồng thuận là Nominated Proof-of-Stake (NPoS, bằng chứng cổ phần có đề cử): người giữ DOT gửi danh sách validator mình tin tưởng, mạng chọn bộ validator theo tổng DOT được đề cử. Polkadot Wiki ghi rõ “trong NPoS, tài sản đặt cọc của cả nominator và validator đều có thể bị phạt cắt”. Vietnambit không nêu lãi suất staking, khái niệm chung ở bài staking là gì. Một cách ủy thác khác, coin không bị khóa, có ở hồ sơ Cardano.

Trước 19/09/2024, dự án muốn có một chuỗi con phải thắng đấu giá slot, khóa lượng lớn DOT trong suốt thời hạn thuê. Theo Polkadot Wiki, từ bản nâng cấp ngày 19/09/2024 mạng chuyển sang Agile Coretime: đấu giá dừng, các hợp đồng thuê cũ chuyển sang coretime, dự án mua coretime theo từng khối 28 ngày.

Nguồn cung DOT thay đổi thế nào năm 2025–2026?

DOT từng không có trần nguồn cung, từ 11/2024 mỗi năm phát hành thêm cố định 120 triệu DOT; trưng cầu số 1710 thông qua tháng 9/2025 đặt trần 2,1 tỷ DOT và cho lạm phát giảm theo bậc hai năm một lần.

Thông số	Trước trưng cầu 1710	Sau trưng cầu 1710
Trần nguồn cung	Không có	2,1 tỷ DOT
Phát hành mới	Cố định 120 triệu DOT/năm (85% cho người staking, 15% vào quỹ chung)	Mỗi chu kỳ hai năm phát hành 13,14% phần còn thiếu tới trần 2,1 tỷ, nên lượng phát hành giảm dần
Mốc áp dụng	Từ 11/2024 (trước đó lạm phát theo tỷ lệ phần trăm)	Triển khai 01/2026, bậc đầu 14/03/2026
Ước tính năm 2040	Khoảng 3,4 tỷ DOT	Khoảng 1,91 tỷ DOT

Nguồn: Polkadot Wiki (trang DOT) và The Block (15/09/2025) trích bài đăng của Polkadot. The Block ghi khoảng 81% phiếu ủng hộ. Wiki ghi tổng cung hiện khoảng 1,6 tỷ DOT. Số liệu ước tính năm 2040 là dự phóng của chính Polkadot, không phải cam kết.

Một điểm dễ nhầm: ngày 21/08/2020 DOT đổi mệnh giá, 1 DOT cũ thành 100 DOT mới (bản lưu FAQ Polkadot Wiki). Số liệu bán token năm 2017 hay giá trước tháng 8/2020 phải chia 100 mới so được với bây giờ. Cách đọc nguồn cung, lịch mở khóa ở bài tokenomics là gì.

DOT dùng để làm gì?

DOT có ba công dụng chính: staking để bảo vệ mạng, bỏ phiếu quản trị trên chuỗi, và trả cho coretime để chạy chuỗi con.

• Quản trị: mọi thay đổi lớn (nâng cấp phần mềm, chi tiêu quỹ chung, kinh tế token như trưng cầu 1710) được bỏ phiếu bằng DOT trên chuỗi. Quyền biểu quyết tỷ lệ với lượng DOT và thời gian khóa.
• Staking: đề cử validator bằng DOT để bảo vệ mạng (cơ chế NPoS ở mục trên).
• Coretime: dự án cần chuỗi con mua coretime bằng DOT.
• USDT trên Polkadot: Tether liệt kê “Polkadot AssetHub” trong danh sách mạng phát hành USDT, xem USDT và bài chọn mạng khi chuyển USDT.

Rủi ro khi giữ DOT là gì?

Ngoài biến động giá, DOT có rủi ro phạt cắt khi staking, rủi ro quản trị tập trung vào người nắm nhiều DOT, rủi ro mô hình kinh tế còn mới, và lừa đảo nhắm vào người staking.

Rủi ro	Biểu hiện	Ghi chú
Phạt cắt (slashing)	Validator vi phạm thì cả DOT của người đề cử bị cắt một phần	Polkadot Wiki
Khóa thanh khoản	DOT staking cần thời gian rút, không bán ngay được	Thời gian theo tham số mạng
Quản trị	Người nắm nhiều DOT có ảnh hưởng lớn tới các quyết định	Trưng cầu 1710 là ví dụ một thay đổi lớn qua bỏ phiếu
Kinh tế token mới	Lịch phát hành vừa đổi năm 2025, tác động lâu dài chưa có dữ liệu	Số năm 2040 chỉ là dự phóng
Lừa đảo	Trang giả “staking DOT lãi cao”, ví giả đòi nhập cụm từ khôi phục	Xem các kiểu lừa đảo
Nhầm mạng	Gửi DOT hoặc USDT sang mạng khác	Địa chỉ SS58 khác hẳn dạng 0x

Polkadot khác Ethereum thế nào?

Ethereum chạy mọi hợp đồng thông minh trên một chuỗi chính và mở rộng bằng mạng lớp 2; Polkadot cho mỗi dự án một chuỗi con riêng, dùng chung an ninh của relay chain.

Tiêu chí	Polkadot	Ethereum
Khối đầu tiên	26/05/2020	30/07/2015
Tài sản gốc	DOT	ETH
Đồng thuận	NPoS	Bằng chứng cổ phần
Cách mở rộng	Nhiều chuỗi con chạy song song	Mạng lớp 2 (rollup)
Nguồn cung	Trần 2,1 tỷ DOT	Không có trần, phát hành và đốt
Địa chỉ ví	SS58 (thường bắt đầu bằng 1)	0x

Xem hồ sơ Ethereum và khái niệm nền ở bài blockchain là gì. Các hồ sơ coin khác ở trang hồ sơ coin.

DOT ở Việt Nam có gì cần lưu ý?

DOT chịu quy định chung về tài sản mã hóa nêu ở khối “Polkadot ở Việt Nam” phía trên; điều riêng là DOT đang staking cần thời gian rút, nên chưa chuyển ngay được sang nơi khác, kể cả sàn được cấp phép sau này. Nghị quyết 05/2025/NQ-CP không liệt kê tài sản được giao dịch; sàn được cấp phép tự chọn tài sản niêm yết, xem sàn được cấp phép niêm yết tài sản nào. Bán tài sản mã hóa chịu thuế 0,1% trên giá chuyển nhượng, ví dụ bán 50 triệu đồng DOT thì thuế 50.000 đồng, xem thuế tài sản mã hóa 0,1% tính thế nào.