Aptos (APT) là gì? Blockchain từ đội Diem cũ

APT là coin gốc của Aptos, blockchain lớp 1 ra đời từ công nghệ của Diem (dự án tiền số Meta đã dừng), dùng để trả phí, staking và bỏ phiếu quản trị; Sui cũng do cựu thành viên Diem lập. Mức thưởng staking 7% là số năm 2022 và đã giảm nhiều lần; trang này cập nhật cả đề xuất đổi cơ chế nguồn cung đầu năm 2026, lịch mở khóa 4 năm kết thúc vào 10/2026 theo lịch gốc và góc pháp lý Việt Nam. Trang này dựa trên tài liệu của Aptos Foundation, kho đề xuất AIP và thông số đọc trực tiếp trên chuỗi, kiểm chứng ngày 27/10/2026.

APT coin là gì?

APT là coin gốc của blockchain Aptos, dùng để trả phí giao dịch, staking để bảo vệ mạng và bỏ phiếu quản trị trên chuỗi. Theo Aptos Foundation, mạng chính khởi tạo ngày 12/10/2022 với tổng cung ban đầu 1 tỷ APT; ngày 17/10/2022 mạng mở cho công chúng. APT có 8 chữ số thập phân, đơn vị nhỏ nhất gọi là Octa.

Aptos là blockchain lớp 1, tức tự tạo khối và tự bảo vệ, không chạy nhờ mạng khác. Khác biệt giữa lớp 1 và lớp 2 có ở bài Layer 1, Layer 2 là gì.

Aptos liên quan gì đến Diem của Meta?

Aptos dùng lại và phát triển tiếp công nghệ của Diem (tên cũ Libra), dự án tiền số Meta đã dừng; Aptos Labs là công ty độc lập, không thuộc Meta.

Bài nghiên cứu về Block-STM, bộ xử lý giao dịch song song của Aptos, ghi rõ Block-STM “được triển khai trên nhánh chính của mã nguồn Diem và đang chạy thực tế ở Aptos”. Decrypt khi đưa tin ra mắt mạng chính gọi Aptos là dự án “do cựu nhân viên Meta xây dựng”. Ngôn ngữ Move cũng ra đời trong dự án Diem; vì vậy Aptos và Sui, hai mạng do cựu thành viên Diem lập, cùng dùng Move.

Về nhân sự: Aptos Labs do Mo Shaikh và Avery Ching đồng sáng lập. Theo The Block, ngày 19/12/2024 Mo Shaikh rời ghế CEO, Avery Ching (trước đó là CTO) lên thay.

Mạng Aptos hoạt động thế nào?

Hợp đồng thông minh trên Aptos viết bằng Move; các giao dịch trong một khối được chạy song song bằng Block-STM, còn validator khóa APT để tham gia đồng thuận và chốt khối khi hơn 2/3 đồng ý.

• Move. Ngôn ngữ lập trình của hợp đồng thông minh trên Aptos, chạy trong máy ảo Move (Move VM).
• Block-STM. Thay vì chạy lần lượt từng giao dịch, Aptos chạy thử nhiều giao dịch cùng lúc rồi kiểm tra xung đột, chạy lại phần bị đụng nhau. Trong bài nghiên cứu, thử nghiệm riêng phần thực thi đạt tới 170.000 giao dịch mỗi giây trên bộ đo của Aptos; đây là số phòng thí nghiệm, không phải tốc độ thực tế của cả mạng. Sei cũng là blockchain lớp 1 xử lý giao dịch song song, nhưng tương thích EVM.
• Đồng thuận. Theo tài liệu Aptos, khối giao dịch được ghi khi có sự đồng ý của hơn một ngưỡng 2f+1 validator, tức hơn 2/3.

Thông số staking trên mạng chính:

Thông số	Giá trị	Nguồn
Tối thiểu để làm validator	1.000.000 APT	Tài liệu Aptos, thông số trên chuỗi
Mức tối đa tính quyền biểu quyết	50.000.000 APT	Tài liệu Aptos
Ủy quyền tối thiểu	10 APT, cộng một khoản phí nhỏ	Tài liệu Aptos
Chu kỳ khóa	14 ngày, tự gia hạn	Tài liệu Aptos
Trừ tiền cược (slashing)	Chưa triển khai	Tài liệu Aptos

Kiểm ngày 27/10/2026. Muốn bỏ phiếu quản trị phải staking APT qua một pool, không bắt buộc tự chạy validator. Khái niệm chung có ở bài staking là gì. Vietnambit không hướng dẫn staking.

Nguồn cung APT và lịch mở khóa thế nào?

Lúc ra mắt có 1 tỷ APT; nguồn cung tăng dần do thưởng staking: khoảng 1,196 tỷ APT vào tháng 02/2026 theo Aptos Foundation, và khoảng 1,211 tỷ APT đọc trên chuỗi ngày 27/10/2026. Phần của đội ngũ và nhà đầu tư khóa 4 năm, mở hết vào khoảng 10/2026.

Phân bổ ban đầu theo Aptos Foundation (17/10/2022):

Nhóm	Tỷ lệ	Số APT	Lịch mở khóa
Cộng đồng	51,02%	510.217.359,767	125 triệu mở ngay, phần còn lại 1/120 mỗi tháng trong 10 năm
Đội ngũ đóng góp	19,00%	190.000.000	Khóa 12 tháng, rồi mở dần đến tròn 4 năm
Aptos Foundation	16,50%	165.000.000	5 triệu mở ngay, phần còn lại 1/120 mỗi tháng trong 10 năm
Nhà đầu tư	13,48%	134.782.640,233	Khóa 12 tháng, rồi mở dần đến tròn 4 năm

Lịch chi tiết cho đội ngũ và nhà đầu tư: 12 tháng đầu không mở; tháng thứ 13 đến 18 mỗi tháng mở 3/48; từ tháng 19 mỗi tháng mở 1/48, “toàn bộ mở khóa vào dịp tròn 4 năm ra mắt mạng chính”. Tính từ 12/10/2022, mốc này rơi vào 10/2026; AIP-140 cũng ghi chu kỳ mở khóa 4 năm “kết thúc vào tháng 10/2026”. Phần cộng đồng và quỹ còn mở tiếp đến khoảng 2032 theo lịch 10 năm. Cách đọc lịch mở khóa nói chung có ở bài tokenomics là gì.

Thưởng staking đã giảm nhiều lần. Năm 2022, mức thưởng tối đa khởi điểm 7%/năm và được thiết kế giảm dần. AIP-119 (2025) đẩy nhanh việc giảm từ 6,79% xuống khoảng 5,2% (AIP-140 ghi mức sau đó là 5,19%); AIP-140 hạ tiếp còn 2,6% và mức này đã áp dụng từ tháng 03/2026. Thông số đọc trên chuỗi ngày 27/10/2026 tương ứng khoảng 2,6%/năm (Vietnambit quy đổi từ tỷ lệ mỗi epoch 2 giờ). Đây là tỷ lệ phát hành của mạng, không phải lợi nhuận cam kết cho người staking.

Đề xuất AIP-140 năm 2026 thay đổi gì?

Tháng 02/2026, Aptos Foundation công bố AIP-140 chuyển APT từ mô hình phát hành nhiều sang hướng đốt nhiều hơn phát hành; tháng 03/2026 các phần chính được đưa ra bỏ phiếu trên chuỗi. Các điểm chính:

• Trần nguồn cung cứng 2,1 tỷ APT; đúc vượt mức này phải qua bỏ phiếu.
• Giảm thưởng staking từ 5,19% xuống 2,6%/năm.
• Tăng phí gas lên 10 lần (chi tiết ở AIP-141); phần phí thực thi bị đốt nên lượng APT bị đốt tăng theo.
• Aptos Foundation cam kết khóa và staking vĩnh viễn 210 triệu APT, không bán, không phân phối.
• Khoản tài trợ mới chỉ được trả khi đạt mốc hiệu quả; xem xét chương trình mua lại APT.

Trong kho đề xuất của Aptos, AIP-140 và AIP-141 ở trạng thái “Accepted”. Kiểm trên chuỗi ngày 27/10/2026: thưởng staking đã về 2,6%/năm và được đặt làm mức sàn (đề xuất quản trị tháng 03/2026); bảng phí gas đã tăng 10 lần. Trần 2,1 tỷ APT được bỏ phiếu thông qua (đề xuất số 183, thực thi 09/03/2026), nhưng đó là phiếu biểu quyết không kèm mã; Aptos ghi “mã sẽ triển khai sau khi được thông qua” và Vietnambit chưa thấy mã áp trần trên chuỗi. Các con số về lượng đốt trong tương lai trong AIP-140 là dự phóng của Foundation, chính tài liệu ghi rõ “không được bảo đảm”.

Aptos từng gặp sự cố gì?

Ngày 18/10/2023 (giờ Mỹ, tức sáng 19/10 giờ Việt Nam), mạng chính Aptos ngừng xác nhận giao dịch khoảng 5 giờ, đúng dịp tròn một năm ra mắt.

Theo Decrypt, dữ liệu trên trình xem khối cho thấy khoảng trống 5 giờ 6 phút giữa hai khối liên tiếp. Báo cáo sự cố của Aptos Foundation nêu nguyên nhân là một thay đổi mã từ tháng 8/2023 nhằm tăng hiệu năng nhưng gây kết quả không nhất quán giữa các validator về lượng gas của một giao dịch; đội ngũ gỡ bỏ thay đổi đó để khôi phục mạng. Báo cáo ghi không mất giao dịch đã xác nhận và không xảy ra chia tách chuỗi. Trong thời gian dừng, mọi lệnh chuyển APT và token trên Aptos đều phải chờ.

Rủi ro khi giữ APT là gì?

Ngoài biến động giá, APT có rủi ro nguồn cung (phát hành, mở khóa), rủi ro kỹ thuật (mạng dừng), rủi ro chọn nhầm mạng khi chuyển và rủi ro token giả.

Rủi ro	Biểu hiện	Cách hạn chế
Nguồn cung thay đổi	Thưởng staking tạo APT mới; phần cộng đồng và quỹ còn mở tới khoảng 2032; thông số có thể đổi qua bỏ phiếu	Đọc lịch mở khóa và AIP mới nhất, không dựa vào số cũ
Mạng dừng	Không chuyển được trong vài giờ (đã xảy ra 18/10/2023)	Không dồn giao dịch gấp vào một mạng
Nhầm mạng	Địa chỉ Aptos cũng bắt đầu bằng 0x như Ethereum, Sui; chọn sai mạng là tài sản không tới	Bên gửi và nhận chọn đúng mạng Aptos, thử số nhỏ trước
Token giả, ứng dụng lừa	Token trùng tên nhưng địa chỉ khác, trang “nhận thưởng” xin ký giao dịch rút ví	Không kết nối ví với trang lạ, đọc kỹ trước khi ký

Xử lý khi lỡ chọn sai mạng ở bài chuyển nhầm mạng USDT, các chiêu lừa chung ở bài các kiểu lừa đảo tài sản mã hóa.

Aptos khác Sui và Solana thế nào?

Cả ba là blockchain lớp 1 nhắm tới tốc độ cao; Aptos và Sui cùng gốc Diem và cùng dùng Move, còn Solana dùng Rust.

Tiêu chí	Aptos	Sui	Solana
Coin gốc	APT	SUI	SOL
Mạng chính chạy	10/2022	05/2023	03/2020
Ngôn ngữ hợp đồng	Move	Sui Move	Rust
Mô hình dữ liệu	Tài khoản, tài nguyên	Đối tượng	Tài khoản
Nguồn gốc đội ngũ	Cựu thành viên Diem	Cựu thành viên Diem	Solana Labs

Xem hồ sơ Sui và Solana.

APT ở Việt Nam có gì cần lưu ý?

Nghị quyết 05/2025/NQ-CP không nêu tên tài sản nào được giao dịch; APT có được niêm yết hay không là quyết định của từng sàn sau khi được Bộ Tài chính cấp phép. Tổ chức được cấp phép tự lựa chọn tài sản đưa vào giao dịch và báo cáo cơ quan quản lý (Điều 15 khoản 2 điểm k), xem sàn được cấp phép niêm yết tài sản nào. Phần pháp lý, thuế chung có ở khối “Aptos ở Việt Nam” phía trên.

Việt Nam có trong kế hoạch của Aptos Labs: theo Cointelegraph, khi nhận ghế CEO cuối 2024, Avery Ching viết trên X rằng Aptos sẽ mở rộng cộng đồng nhà phát triển ở Ấn Độ, Việt Nam, Hàn Quốc, Nhật Bản và Trung Quốc. Đây là định hướng phát triển hệ sinh thái, không liên quan tới việc APT được phép giao dịch ở đâu tại Việt Nam.