Altcoin là gì? Mùa altcoin và chỉ số altcoin season

Altcoin (viết tắt của alternative coin, “đồng thay thế”) là cách gọi mọi tài sản mã hóa không phải Bitcoin: Ethereum, các stablecoin như USDT, token của ứng dụng, meme coin… Namecoin tự giới thiệu trên trang chính thức là bản tách (fork) đầu tiên của Bitcoin. “Mùa altcoin” là giai đoạn phần lớn altcoin lớn tăng giá nhanh hơn Bitcoin; chỉ số đo mùa altcoin của Blockchaincenter ngày 26/10/2026 là 47/100, chưa tới ngưỡng 75.

Bài này giải thích khái niệm, cách tính chỉ số altcoin season, rủi ro riêng của altcoin và tình trạng pháp lý ở Việt Nam. Bài không có danh sách “altcoin tiềm năng” và giải thích vì sao ở cuối bài.

Altcoin là gì?

Altcoin là mọi tài sản mã hóa không phải Bitcoin. Từ này ra đời khi Bitcoin là tài sản mã hóa duy nhất, mọi đồng ra sau được gọi là “phương án thay thế”.

Phạm vi thực tế không thống nhất:

• Nghĩa rộng: tất cả trừ BTC, gồm cả ETH và stablecoin.
• Nghĩa hẹp hơn: loại stablecoin ra, vì chúng được thiết kế để không biến động. Các chỉ số mùa altcoin của Blockchaincenter và CoinMarketCap đều loại stablecoin (USDT, DAI…) và các token gói tài sản khác (WBTC, stETH…).
• Ethereum: CoinMarketCap ghi rõ Ethereum được tính vào nhóm altcoin trong chỉ số của họ.

Về kỹ thuật, một altcoin có thể là coin có blockchain riêng hoặc token chạy trên mạng khác. Khác biệt này giải thích ở bài coin và token khác nhau thế nào.

Altcoin là những coin nào?

Không có danh sách chính thức; bất kỳ tài sản mã hóa nào ngoài Bitcoin đều là altcoin, và số lượng tính bằng triệu. Riêng năm 2024, Chainalysis đếm được 2.063.519 token mới được tạo, chỉ khoảng 1,7% còn giao dịch tích cực vào đầu năm 2025.

Nhóm theo chức năng (tên trong bảng để nhận diện, không phải gợi ý):

Nhóm	Đặc điểm	Ví dụ để nhận diện
Nền tảng hợp đồng thông minh	Blockchain riêng, chạy ứng dụng	ETH
Stablecoin	Neo giá theo USD	USDT, USDC
Token ứng dụng, quản trị	Dùng trong một ứng dụng hoặc giao thức DeFi	Token của sàn phi tập trung
Meme coin	Dựa trên meme, ít công dụng	DOGE (meme coin là gì)
Bản tách của Bitcoin	Sửa mã Bitcoin thành mạng mới	Namecoin

Mùa altcoin (altcoin season) là gì?

Mùa altcoin là giai đoạn đa số altcoin lớn có mức tăng giá cao hơn Bitcoin trong cùng một khoảng thời gian. Ngược lại, khi Bitcoin vượt đa số altcoin, người ta gọi là “mùa Bitcoin”.

Đây là cách mô tả thị trường đã diễn ra, không phải một sự kiện có lịch như halving bitcoin. Không có cơ chế nào bắt buộc mùa altcoin xuất hiện theo chu kỳ.

Chỉ số altcoin season index tính thế nào?

Chỉ số đếm xem trong nhóm tài sản lớn nhất (trừ stablecoin) có bao nhiêu phần trăm tăng giá mạnh hơn Bitcoin trong 90 ngày gần nhất; từ 75% trở lên là mùa altcoin. Hai bản phổ biến:

Tiêu chí	Blockchaincenter	CoinMarketCap
Nhóm so sánh	50 tài sản lớn nhất	100 tài sản lớn nhất, xếp lại mỗi ngày
Khoảng thời gian	90 ngày	90 ngày, cuốn chiếu
Loại trừ	Stablecoin, token gói tài sản	Stablecoin, token gói tài sản
Ngưỡng mùa altcoin	75% vượt Bitcoin	75% vượt Bitcoin
Ngưỡng mùa Bitcoin	Chưa công bố trên trang	25% trở xuống

Ví dụ tính: trong 50 tài sản của Blockchaincenter, nếu 38 tài sản có mức tăng (hoặc mức giảm ít hơn) Bitcoin trong 90 ngày qua, tỷ lệ là 38 / 50 = 76%, đạt ngưỡng mùa altcoin. Nếu chỉ 20 tài sản, tỷ lệ là 40%, nằm ở vùng giữa.

Giá trị ngày 26/10/2026 trên Blockchaincenter là 47, kèm dòng chữ “It is not Altcoin Season!”. Trang CoinMarketCap không hiển thị được số liệu khi Vietnambit kiểm tra cùng ngày.

Ba giới hạn cần biết khi đọc chỉ số:

1. Nhìn về quá khứ. Chỉ số tổng hợp 90 ngày đã qua; nó không nói gì về 90 ngày tới.
2. Phụ thuộc danh sách. Đổi từ top 50 sang top 100 có thể cho kết quả khác nhau cùng một ngày.
3. Không tính thanh khoản hay rủi ro. Một tài sản tăng mạnh nhưng chỉ vài người nắm giữ vẫn được tính như tài sản lớn.

Vietnambit giải nghĩa chỉ số để bạn đọc đúng tin tức, không dùng nó làm tín hiệu mua bán.

Altcoin rủi ro hơn Bitcoin ở điểm nào?

Altcoin thường có thêm bốn nhóm rủi ro mà Bitcoin không có hoặc có ở mức thấp hơn: tập trung nguồn cung, phụ thuộc đội phát triển, lỗi hợp đồng thông minh, và thanh khoản mỏng.

Rủi ro	Biểu hiện	Cách kiểm
Tập trung nguồn cung	Đội dự án, quỹ nắm phần lớn token, mở khóa dần	Xem bảng phân bổ và lịch mở khóa trong tài liệu dự án
Phụ thuộc đội phát triển	Dự án dừng khi đội rời đi	Xem hoạt động mã nguồn, thông báo chính thức
Lỗi hợp đồng	Token bị khai thác lỗ hổng	Xem báo cáo kiểm toán bảo mật (nếu có)
Thanh khoản mỏng	Một lệnh bán vừa phải làm giá giảm sâu	Xem khối lượng giao dịch thật, độ sâu sổ lệnh
Thao túng	Bơm giá rồi xả	3,59% token mới năm 2024 có dấu hiệu này (Chainalysis)

Altcoin ở Việt Nam: sàn được cấp phép có giao dịch altcoin không?

Văn bản không cấm hay cho phép riêng altcoin nào; sàn được cấp phép tự lựa chọn loại tài sản mã hóa đưa vào giao dịch và báo cáo Bộ Tài chính, Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước (Nghị quyết 05/2025/NQ-CP, Điều 15 khoản 2 điểm k). Tính đến 26/10/2026 chưa tổ chức nào được cấp phép, nên chưa có danh sách tài sản niêm yết nào (theo dõi ở trang các sàn và sàn được cấp phép niêm yết tài sản nào).

Những điểm áp dụng chung cho mọi altcoin:

• Thuế: bán altcoin chịu thuế thu nhập cá nhân 0,1% trên giá chuyển nhượng từng lần như Bitcoin (Luật 109/2025/QH15 Điều 19 khoản 2). Bán một lượng altcoin được 10.000.000 đồng thì thuế là 10.000 đồng.
• Giao dịch bằng VND: trên thị trường thí điểm, giao dịch và thanh toán tài sản mã hóa phải bằng Đồng Việt Nam (Điều 4 khoản 7).
• Mốc 6 tháng: sau 6 tháng kể từ khi có tổ chức đầu tiên được cấp phép, nhà đầu tư trong nước giao dịch không qua tổ chức được cấp phép bị xử lý (Điều 7 khoản 2), bất kể là Bitcoin hay altcoin.
• Token phát hành mới tại Việt Nam phải dựa trên tài sản thực và chỉ chào bán cho nhà đầu tư nước ngoài (Điều 5, 6). Một “altcoin Việt” được mời mua trong nước ngoài khuôn khổ này là dấu hiệu cần dừng lại.

Vì sao Vietnambit không làm danh sách “altcoin tiềm năng”?

Vì đánh giá tiềm năng là dự đoán giá, và Vietnambit không khuyến nghị mua bán tài sản mã hóa nào. Nghị quyết 05 Điều 4 khoản 4 dành quyền quảng cáo, tiếp thị liên quan đến tài sản mã hóa cho tổ chức được cấp phép; một danh sách “nên mua” đặt trên trang thông tin dễ thành tiếp thị cho tài sản đó.

Thay vào đó, trước khi tìm hiểu một altcoin cụ thể, các câu hỏi rủi ro khách quan có thể tự kiểm:

1. Ai phát hành, có pháp nhân và người chịu trách nhiệm rõ ràng không?
2. Bao nhiêu phần trăm nguồn cung nằm ở 10 địa chỉ lớn nhất, lịch mở khóa thế nào?
3. Token có công dụng gì ngoài mua đi bán lại?
4. Có báo cáo kiểm toán mã nguồn, có từng bị khai thác lỗ hổng không?
5. Có cảnh báo nào của cơ quan nhà nước Việt Nam hay nước ngoài liên quan đến dự án không?

Không câu trả lời nào ở trên cho biết giá sẽ đi đâu. Chúng chỉ giúp bạn biết mình đang chịu rủi ro gì. Nắm vững các tên gọi cơ bản trước ở bài stablecoin là gì và blockchain là gì.