Tài sản mã hóa là gì theo pháp luật Việt Nam?

Theo pháp luật Việt Nam, tài sản mã hóa là một loại tài sản số, được xác thực bằng công nghệ mã hóa (hoặc công nghệ số tương tự) trong suốt quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao, và không phải chứng khoán, dạng số của tiền pháp định hay tài sản tài chính khác. Định nghĩa này có ở hai văn bản với câu chữ gần như trùng nhau: Nghị quyết 05/2025/NQ-CP (Điều 3 khoản 2) và Luật Công nghiệp công nghệ số 71/2025/QH15 (Điều 47 khoản 2 điểm b, hiệu lực từ 01/01/2026).

Định nghĩa gồm những ý nào?

Định nghĩa có ba ý: là tài sản số, được xác thực bằng công nghệ mã hóa, và không thuộc ba nhóm bị loại trừ.

1. Là tài sản số. Tài sản số là “tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự”, thể hiện dưới dạng dữ liệu số (Nghị quyết 05 Điều 3 khoản 1, Luật 71 Điều 46). Nghĩa là tài sản mã hóa được pháp luật coi là tài sản theo Bộ luật Dân sự, không chỉ là dữ liệu.
2. Xác thực bằng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ số có chức năng tương tự, ở cả bốn khâu: tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao. Văn bản không gọi tên công nghệ cụ thể như blockchain.
3. Không phải chứng khoán, các dạng số của tiền pháp định, hay tài sản tài chính khác theo pháp luật dân sự, tài chính.

Tài sản số, tài sản ảo, tài sản mã hóa khác nhau thế nào?

Tài sản số là nhóm lớn; tài sản ảo và tài sản mã hóa là hai loại nằm trong đó theo Luật 71 Điều 47.

Khái niệm	Văn bản nói gì	Căn cứ
Tài sản số	Tài sản theo Bộ luật Dân sự, dưới dạng dữ liệu số, tạo lập, lưu trữ, chuyển giao, xác thực bằng công nghệ số	Luật 71 Điều 46; Nghị quyết 05 Điều 3 khoản 1
Tài sản ảo	Tài sản số có thể dùng cho mục đích trao đổi hoặc đầu tư; loại trừ chứng khoán, tiền pháp định dạng số, tài sản tài chính khác	Luật 71 Điều 47 khoản 2 điểm a
Tài sản mã hóa	Tài sản số xác thực bằng công nghệ mã hóa; cùng ba nhóm loại trừ	Luật 71 Điều 47 khoản 2 điểm b; Nghị quyết 05 Điều 3 khoản 2
Tài sản số khác	Nhóm còn lại, do Chính phủ quy định	Luật 71 Điều 47 khoản 2 điểm c, Điều 48 khoản 2
Chứng khoán	Không phải tài sản mã hóa	Nghị quyết 05 Điều 3 khoản 2
Tiền pháp định ở dạng số	Không phải tài sản mã hóa	Nghị quyết 05 Điều 3 khoản 2

Điểm khác: tài sản ảo được định nghĩa theo mục đích (trao đổi, đầu tư), còn tài sản mã hóa theo công nghệ xác thực. Luật 71 không nói rõ một tài sản có thể đồng thời là tài sản ảo và tài sản mã hóa hay không. Nghị quyết 05 chỉ điều chỉnh tài sản mã hóa, và nêu rằng tài sản mã hóa được dùng cho mục đích trao đổi hoặc đầu tư (Điều 4 khoản 8).

Bitcoin, USDT có phải tài sản mã hóa theo luật không?

Văn bản không nêu tên tài sản cụ thể nào, nên không có câu trả lời trực tiếp từ luật. Về kỹ thuật, Bitcoin, Ethereum dùng mật mã để xác thực việc tạo lập và chuyển giao, nhưng không văn bản nào liệt kê chúng là tài sản mã hóa.

Với stablecoin như USDT, có thêm một câu hỏi: định nghĩa loại trừ “các dạng số của tiền pháp định”, và văn bản không nói stablecoin gắn giá với đô la Mỹ có thuộc nhóm này hay không. Đây là điểm văn bản chưa quy định rõ. Mẫu bảng kê thuế của Thông tư 41/2026/TT-BTC có ghi “BTC, ETH, USDT” làm ví dụ cách điền mã tài sản, nhưng đó là ví dụ trong mẫu biểu, không phải quy định phân loại. Chi tiết về việc sàn được chọn tài sản nào: sàn được cấp phép niêm yết tài sản nào.

Định nghĩa này ảnh hưởng gì đến bạn?

Nó quyết định quy định nào áp lên tài sản của bạn: nơi được giao dịch, đồng tiền thanh toán và thuế.

• Nơi giao dịch: tài sản mã hóa phải giao dịch qua tổ chức được Bộ Tài chính cấp phép (Nghị quyết 05 Điều 7 khoản 3), tối đa 5 tổ chức (xem thêm).
• Đồng tiền: chào bán, phát hành, giao dịch, thanh toán bằng VND (xem thêm).
• Thuế: từ 01/7/2026, Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15 đánh thuế “thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số” với thuế suất 0,1% trên giá chuyển nhượng. Ví dụ bán tài sản mã hóa được 100.000.000 đồng thì thuế là 100.000 đồng.

Các từ “tiền ảo”, “tiền mã hóa”, “tiền điện tử”, “crypto”, “coin” là cách gọi đời thường; trong văn bản pháp luật hiện hành, thuật ngữ được dùng là “tài sản mã hóa”.