EIP là gì, EIP-1559 và EIP-712 thay đổi Ethereum thế nào?

EIP (Ethereum Improvement Proposal, đề xuất cải tiến Ethereum) là một văn bản thiết kế mô tả một thay đổi cho Ethereum: từ quy tắc đồng thuận, cách tính phí, tới chuẩn token hay cách ví ký dữ liệu. Mỗi EIP có một số định danh, một trạng thái (Draft, Review, Last Call, Final…) và được công bố ở eips.ethereum.org theo quy trình ghi trong EIP-1.

Một EIP chỉ là đề xuất. EIP chỉ thay đổi mạng khi các nhóm phát triển phần mềm nút đưa đề xuất vào một đợt nâng cấp có tên, như EIP-1559 được bật trong nâng cấp London ngày 05/8/2021.

Bài không suy ra giá ETH từ các đợt nâng cấp.

EIP là gì?

EIP là tài liệu thiết kế công khai, dùng để đề xuất tính năng mới, thu ý kiến kỹ thuật và ghi lại các quyết định thiết kế của Ethereum.

EIP-1 định nghĩa: “An EIP is a design document providing information to the Ethereum community, or describing a new feature for Ethereum or its processes or environment” (EIP là tài liệu thiết kế cung cấp thông tin cho cộng đồng Ethereum, hoặc mô tả một tính năng mới cho Ethereum, cho quy trình hay môi trường của nó).

Ba điểm cần nắm:

• Ai cũng viết được. Tác giả (EIP-1 gọi là champion) chịu trách nhiệm thảo luận, xây dựng đồng thuận và ghi lại cả ý kiến phản đối. Biên tập viên EIP (EIP editor) kiểm hình thức trước khi gộp đề xuất vào kho.
• Mỗi EIP là một tệp văn bản trong kho GitHub ethereum/EIPs, nên lịch sử sửa đổi của tệp cũng là lịch sử của đề xuất.
• Số EIP chỉ là số định danh. Số này không cho biết đề xuất quan trọng tới đâu, cũng không cho biết đã được áp dụng hay chưa.

Tính đến 29/10/2026, trang chủ eips.ethereum.org liệt kê 1.164 EIP nhóm Standards Track (448 Core, 31 Networking, 60 Interface, 625 ERC), 43 EIP nhóm Meta và 23 EIP nhóm Informational.

EIP khác ERC thế nào?

ERC là một nhóm con của EIP, dành cho chuẩn ở tầng ứng dụng như chuẩn token; ERC-20 và EIP-20 là cùng một văn bản. Theo EIP-1, có ba loại EIP: Standards Track, Meta và Informational. Loại Standards Track chia tiếp thành bốn nhóm.

Nhóm	Nói về	Ví dụ	Đổi quy tắc đồng thuận?
Core	Tính hợp lệ của khối, giao dịch, đồng thuận	EIP-1559, EIP-7702	Thường có, cần nâng cấp mạng
Networking	Giao tiếp giữa các nút (devp2p)	EIP-8	Không
Interface	Giao diện cho ví, ứng dụng: tên hàm, ABI, lệnh RPC	EIP-712	Không
ERC	Chuẩn ứng dụng: token, đăng ký tên, định dạng ví	ERC-20, ERC-2612, ERC-4337	Không
Meta, Informational	Quy trình; hướng dẫn, thông tin	EIP-1	Không

Nguồn: EIP-1, mục EIP Types. Nhóm Core theo EIP-1 gồm các thay đổi cần fork đồng thuận và một số thay đổi không bắt buộc fork nhưng cần bàn ở cuộc họp của đội phát triển lõi.

Hai điều hay bị nhầm:

• Một chuẩn ERC không cần “nâng cấp Ethereum”. ERC chỉ là quy ước để hợp đồng, ví và ứng dụng hiểu nhau. ERC-20 (tạo ngày 19/11/2015, đồng tác giả Fabian Vogelsteller và Vitalik Buterin) quy định các hàm chuẩn của token như transfer, approve, transferFrom; token nào làm theo thì ví đọc được mà không cần mạng thay đổi gì.
• Từ ngày 25/10/2023, ERC có kho riêng. Hôm đó yêu cầu gộp số 7206 “Move ERCs to separate repository” được gộp vào kho EIPs. README của kho ghi các ERC nay nằm ở kho riêng ethereum/ERCs và mọi ERC mới, mọi sửa đổi ERC cũ phải gửi sang kho mới. Đường dẫn cũ như eips.ethereum.org/EIPS/eip-20 vẫn mở được.

Một EIP đi từ ý tưởng tới mạng chính thế nào?

Một EIP đi qua các trạng thái Draft, Review, Last Call rồi Final; với EIP nhóm Core, Final vẫn chưa có nghĩa là đã chạy trên mạng chính, vì ngày bật do một đợt nâng cấp có tên quyết định.

Trạng thái	Nghĩa (theo EIP-1)
Idea	Ý tưởng, chưa vào kho
Draft	Bản nháp đầu tiên được gộp vào kho khi đúng định dạng
Review	Tác giả xin bình duyệt
Last Call	Vòng xem xét cuối, thường kéo dài 14 ngày
Final	Chuẩn cuối cùng, chỉ còn sửa lỗi và làm rõ câu chữ
Stagnant	Draft, Review hoặc Last Call không hoạt động từ 6 tháng
Withdrawn	Tác giả rút, số này không được dùng lại
Living	Cập nhật liên tục, không có bản cuối, như EIP-1

Kho EIPs dặn người đọc coi các EIP ở trạng thái Draft, Review hoặc Last Call là “incomplete drafts” (bản nháp chưa hoàn chỉnh), đặc tả còn có thể đổi. Vì vậy một bài viết nói “EIP-xxxx sẽ làm phí giảm” khi EIP đó còn là Draft thực ra đang nói về một bản nháp.

Với EIP nhóm Core, EIP-1 yêu cầu phải có phần mềm nút (client) triển khai mới được coi là Final, và cách tốt nhất để các đội client xem xét đề xuất là trình bày ở cuộc gọi AllCoreDevs. Trang chủ eips.ethereum.org ghi các đợt nâng cấp mạng được bàn riêng ở kho quản lý dự án Ethereum. Muốn biết một EIP Core đã bật chưa, hãy xem trang lịch sử nâng cấp của ethereum.org thay vì chỉ xem trạng thái EIP.

Quyết định không nằm trong tay một người. Ethereum.org viết Ethereum “has no CEO”, và thay đổi được đưa ra “through group agreement rather than by any single person” (bằng thỏa thuận chung, không phải do một cá nhân). Quy trình trong EIP-1 cũng không có bước bỏ phiếu bằng ETH (VietnamBit đọc toàn bộ mục quy trình của EIP-1).

Khi một đợt nâng cấp tới, người vận hành nút phải tự cài phiên bản phần mềm có hỗ trợ đợt đó.

Những EIP người dùng hay gặp

EIP	Ngày tạo	Nhóm	Thay đổi gì	Có hiệu lực
ERC-20 (EIP-20)	19/11/2015	ERC	Chuẩn hàm cho token	Từng token tự áp dụng
EIP-155	14/10/2016	Core	Thêm mã chuỗi (chain ID) vào chữ ký, chống phát lại giao dịch sang chuỗi khác	Spurious Dragon, 22/11/2016
EIP-712	12/9/2017	Interface	Ký dữ liệu có cấu trúc, ví hiển thị được từng trường	Ví, ứng dụng tự hỗ trợ
EIP-1559	13/4/2019	Core	Phí cơ bản tự điều chỉnh và bị đốt	London, 05/8/2021
ERC-2612	13/4/2020	ERC	Hàm permit: cấp quyền tiêu token bằng chữ ký	Từng token tự áp dụng
EIP-3675	22/7/2021	Core	Chuyển sang bằng chứng cổ phần (The Merge)	Paris, 15/9/2022
ERC-4337	29/9/2021	ERC	Ví hợp đồng thông minh, không đổi giao thức	Không cần nâng cấp mạng
EIP-4844	25/2/2022	Core	Gói dữ liệu blob giá rẻ cho layer 2	Dencun, 13/3/2024
EIP-7702	07/5/2024	Core	Ví thường gắn được mã hợp đồng	Pectra, 07/5/2025

Nguồn: phần đầu của từng EIP trên eips.ethereum.org (ngày tạo, nhóm); ngày nâng cấp theo trang lịch sử nâng cấp của ethereum.org. Đối chiếu ngày 29/10/2026.

EIP-1559 là gì?

EIP-1559 là đề xuất thay cách tính phí gas trên Ethereum: mỗi khối có một mức phí cơ bản do giao thức tự đặt và bị đốt, còn người gửi trả thêm tiền tip cho người tạo khối. Đề xuất được bật trong nâng cấp London ngày 05/8/2021, tại khối 12.965.000.

Trước London, phí là một cuộc đấu giá: ai trả giá gas cao thì được vào khối trước. Theo chính văn bản EIP-1559, cách này làm phí “extremely volatile” (biến động rất mạnh), giao dịch phải chờ nhiều khối và người dùng hay trả thừa. EIP-1559 đổi thành:

• Phí cơ bản (base fee). Giao thức tính cho từng khối từ khối liền trước. Mỗi khối có mục tiêu dùng một nửa giới hạn gas (hệ số co giãn bằng 2). Khối trước dùng vượt mục tiêu thì phí cơ bản tăng, dùng dưới mục tiêu thì giảm, mỗi khối thay đổi tối đa 1/8, tức 12,5%.
• Tip (priority fee). Phần trả thêm cho người tạo khối. Văn bản gốc viết cho thợ đào; từ khi Ethereum chuyển sang bằng chứng cổ phần ngày 15/9/2022, người tạo khối là validator.
• Phí tối đa (max fee). Mức trần người gửi chấp nhận. Người gửi luôn trả phí cơ bản của khối cộng tip đã đặt, miễn tổng hai khoản không vượt phí tối đa.
• Phí cơ bản bị đốt. Văn bản viết “The base fee is always burned (i.e. it is destroyed by the protocol)”: số ETH này bị xóa khỏi lưu thông, không ai nhận.

Ví dụ tính tay, giả định khối trước có phí cơ bản 10 gwei (1 gwei = 0,000000001 ETH):

• Khối trước dùng đúng mục tiêu: phí cơ bản khối sau giữ nguyên 10 gwei.
• Khối trước đầy, tức dùng gấp đôi mục tiêu: phí mới = 10 + 10 × (2 − 1) ÷ 8 = 11,25 gwei.
• Khối trước trống: phí mới = 10 − 10 × 1 ÷ 8 = 8,75 gwei.

Một lệnh chuyển ETH thông thường dùng 21.000 gas (con số ethereum.org dùng trong ví dụ về London). Với phí cơ bản 11,25 gwei và tip 0,5 gwei:

• Tổng phí = 21.000 × (11,25 + 0,5) = 246.750 gwei = 0,00024675 ETH.
• Phần bị đốt = 21.000 × 11,25 = 236.250 gwei = 0,00023625 ETH.
• Validator nhận = 21.000 × 0,5 = 10.500 gwei = 0,0000105 ETH.

Đây là phí mạng. Phí rút ETH khỏi một sàn là khoản riêng do sàn đặt, không tính theo công thức trên. Cách tính phí trên các mạng khác ở bài phí gas là gì.

Bao nhiêu ETH đã bị đốt?

Theo Etherscan, từ London tới trưa 29/10/2026 khoảng 4,64 triệu ETH đã bị đốt qua phí cơ bản. Trang thống kê nguồn cung của Etherscan ghi “Burnt Fees 4,641,090.20 Ether” và tổng cung hiện tại 122.173.135,09 ETH (đọc khoảng 12 giờ trưa giờ Việt Nam ngày 29/10/2026). Ultrasound.money cùng lúc ghi khoảng 4.641.339 ETH; hai bảng lệch nhau một chút do thời điểm và cách tính.

Lượng đốt đổi theo nhu cầu dùng mạng. Chia tổng 4.641.090 ETH cho 1.911 ngày từ 05/8/2021 tới 29/10/2026 được trung bình khoảng 2.429 ETH mỗi ngày (VietnamBit tự tính). Trong khi đó, theo ultrasound.money, 30 ngày tới 29/10/2026 chỉ có khoảng 1.624 ETH bị đốt, tức khoảng 54 ETH mỗi ngày (VietnamBit tự tính).

Chính EIP-1559 viết không thể khẳng định trước ETH sẽ lạm phát hay giảm phát, vì “we cannot control user demand for block space” (không kiểm soát được nhu cầu chỗ trong khối). Câu “EIP-1559 làm ETH khan hiếm nên giá phải tăng” không có cơ sở trong văn bản gốc. Diễn biến nguồn cung ETH ở hồ sơ Ethereum.

EIP-712 là gì?

EIP-712 là chuẩn băm và ký dữ liệu có cấu trúc có kiểu (typed structured data): thay vì bắt người dùng ký một chuỗi hex khó hiểu, ví hiển thị được từng trường như người nhận quyền, số lượng, thời hạn. Đề xuất tạo ngày 12/9/2017, thuộc nhóm Interface, trạng thái Final, và thêm lệnh RPC eth_signTypedData cho ví.

Động cơ ghi trong văn bản: các thông điệp ký ngoài chuỗi (off-chain) khi đó là “an opaque hex string displayed to the user with little context” (một chuỗi hex khó hiểu hiển thị cho người dùng với rất ít ngữ cảnh). Chữ ký ngoài chuỗi tiết kiệm phí vì không phải gửi giao dịch, nên ngày càng nhiều ứng dụng dùng.

Mỗi chữ ký EIP-712 gắn với một “domain” (miền) gồm tên ứng dụng, phiên bản, chainId (mã chuỗi) và verifyingContract (hợp đồng sẽ kiểm chữ ký). Theo EIP-712, ví nên từ chối ký nếu chainId không khớp chuỗi đang dùng.

Văn bản cũng ghi chuẩn này “does not include replay protection” (không gồm chống phát lại): việc ngăn một chữ ký bị dùng hai lần là trách nhiệm của từng ứng dụng. Phân biệt ký mù và ký rõ ở bài blind signing là gì.

Chiêu ký permit rút token

Hiển thị rõ không có nghĩa là an toàn: chữ ký permit dạng EIP-712 trao quyền tiêu token mà người ký không mất phí nào, nên trang lừa đảo hay ngụy trang nó thành bước “xác minh ví” hay “nhận thưởng”.

ERC-2612 (tạo ngày 13/4/2020, dựa trên EIP-20 và EIP-712) thêm hàm permit cho token: người dùng đổi hạn mức cho phép (allowance) bằng một thông điệp đã ký, không phải tự gửi giao dịch approve.

Ai giữ chữ ký cũng gửi được nó lên chuỗi; văn bản ghi “another party can always front run this transaction” (người khác luôn có thể gửi giao dịch này trước). Trường deadline (hạn dùng) có thể đặt bằng uint(-1) để chữ ký “effectively never expire” (gần như không hết hạn).

Chiêu lừa thường đi theo ba bước:

1. Trang giả (nhận token miễn phí, mint NFT, “kiểm tra ví”) xin bạn ký một yêu cầu chữ ký (Signature request) chứ không phải một giao dịch, nên ví không báo phí.
2. Nội dung ký là Permit với spender là địa chỉ của kẻ gian, value rất lớn, deadline rất xa.
3. Kẻ gian tự gửi chữ ký lên chuỗi, trả phí, rồi gọi transferFrom để chuyển token đi.

Trước khi ký một thông điệp có các trường spender, value, deadline, nonce, hãy đọc spender là ai và verifyingContract là token nào. Số liệu thiệt hại, cách đọc màn hình ký và cách thu hồi quyền đã cấp ở bài approve token và cách revoke.

EIP-7702 và ERC-4337 khác nhau thế nào?

Cả hai cùng nhắm tới “trừu tượng hóa tài khoản” (account abstraction). ERC-4337 làm ví hợp đồng thông minh mà không đổi giao thức. EIP-7702, bật từ nâng cấp Pectra ngày 07/5/2025, cho ví thường (EOA) gắn mã hợp đồng vào chính địa chỉ của mình.

Văn bản EIP-7702 viết về giao diện ký ủy quyền: “There is no safe way to provide this interface” (không có cách an toàn nào để cung cấp giao diện này), vì mã được ủy quyền có toàn quyền với tài khoản. Nên ứng dụng không được xin người dùng ký ủy quyền và ví không được mở giao diện đó cho ứng dụng. Một ủy quyền đặt mã chuỗi bằng 0 có hiệu lực trên mọi chuỗi.

Cách các loại ví thông minh hoạt động và rủi ro đi kèm ở bài ví MPC là gì.

Ethereum nâng cấp thì người dùng cần làm gì?

Thường không cần làm gì với ETH đang giữ. Ai bảo bạn phải “nâng cấp” hay “đổi” ETH sau một đợt nâng cấp là đang lừa.

Trang Fusaka của ethereum.org (nâng cấp ngày 03/12/2025) ghi “there is no need to convert or upgrade your ETH” (không cần đổi hay nâng cấp ETH) và “anyone instructing you to ‘upgrade’ your ETH is trying to scam you” (ai hướng dẫn bạn nâng cấp ETH là đang tìm cách lừa bạn). Người phải cập nhật là người vận hành nút và validator: họ cần chạy phiên bản phần mềm có hỗ trợ đợt nâng cấp.

Thêm ba lưu ý:

• Nâng cấp không phải lời hứa về giá hay về phí. Chính trang Fusaka viết đợt này “does not lower gas fees on L1, at least not directly” (không trực tiếp làm giảm phí gas trên lớp 1). Hãy đọc văn bản EIP thay vì tin tiêu đề kiểu “EIP này sẽ đẩy giá”.
• Trạng thái Draft không phải lịch bật. Một EIP Draft có thể bị sửa, bị bỏ dở (Stagnant) hoặc bị rút (Withdrawn); chỉ khi được xếp vào một đợt nâng cấp nó mới có ngày bật. Theo ethereum.org (trang cập nhật 26/6/2026), đợt tiếp theo mang tên Glamsterdam (Amsterdam ở tầng thực thi, Gloas ở tầng đồng thuận) và chưa có ngày.
• Chuẩn mới cũng mở thêm kiểu lừa xin chữ ký. EIP-712, ERC-2612, EIP-7702 làm ví mạnh hơn, nhưng mỗi chữ ký có thể trao quyền với tài sản. Chỉ ký ở trang bạn tự gõ địa chỉ và đọc từng trường trước khi bấm.

Về pháp lý ở Việt Nam, EIP là quy ước kỹ thuật của cộng đồng Ethereum, không phải văn bản pháp luật. Nghị quyết 05/2025/NQ-CP không nhắc tên Ethereum hay EIP nào.

Theo Nghị quyết 05 Điều 4 khoản 4, chỉ tổ chức được Bộ Tài chính cấp phép mới được cung cấp dịch vụ và quảng cáo, tiếp thị liên quan đến tài sản mã hóa. Tính đến 31/10/2026, chưa sàn nào được cấp phép. Hồ sơ từng sàn và tình trạng xét duyệt ở trang sàn tài sản mã hóa được cấp phép.