Toncoin là gì? TON coin nay là Gram, liên quan Telegram ra sao

Ton coin (Toncoin) là coin gốc của TON, một blockchain do Telegram khởi xướng năm 2018 rồi cộng đồng vận hành từ năm 2020. Tháng 6/2026 coin được đổi tên thành Gram, mã GRAM, còn mạng vẫn tên TON. Coin dùng để trả phí mạng, đặt cọc để xác nhận khối và thanh toán trong các ứng dụng chạy trên Telegram.

Người Việt hay gặp TON qua Telegram: ví tích hợp trong ứng dụng, các mini app “chạm để kiếm coin”, và tin nhắn mời “đào TON”. Trang này giải thích TON là gì, chuyện đổi tên, quan hệ với Telegram và các kiểu lừa đảo đi kèm, số liệu kiểm ngày 26/10/2026. Vietnambit không đánh giá triển vọng giá của coin này.

Ton coin là gì?

Ton coin là coin gốc của mạng TON (The Open Network), giống ETH với Ethereum: không có coin này thì không trả được phí giao dịch trên mạng.

Coin có ba việc chính:

• Trả phí cho mọi giao dịch và lệnh chạy hợp đồng thông minh trên TON. Một nửa phí bị đốt, nửa còn lại trả cho người xác nhận khối (theo CoinShares).
• Đặt cọc (stake) để chạy nút xác nhận (validator). TON dùng bằng chứng cổ phần: ai đặt cọc nhiều coin hơn có nhiều quyền xác nhận hơn và nhận phần thưởng.
• Thanh toán trong hệ sinh thái Telegram, như mua tên người dùng, trả tiền trong mini app. Từ 21/2/2025, Telegram yêu cầu mini app dùng blockchain phải chuyển sang TON.

Trên mạng TON còn có token khác, nổi bật là USDT. Theo trang minh bạch của Tether, ngày 26/10/2026 có khoảng 0,49 tỷ USDT trên TON, rất nhỏ so với khoảng 92,5 tỷ trên mạng TRON.

Ton coin đổi tên thành gì và có phải làm gì không?

Toncoin đổi tên thành Gram (GRAM) từ tháng 6/2026. Đây là đổi tên coin gốc, không phải ra coin mới, nên số dư trên blockchain của bạn không thay đổi.

Theo The Block và CoinShares, Pavel Durov (nhà sáng lập Telegram) công bố đổi tên ngày 1/6/2026, cộng đồng bỏ phiếu xác nhận ngày 8/6/2026. Gram là tên đồng coin trong sách trắng gốc năm 2018 của Telegram, nên đây là “trở lại tên cũ”. Mạng vẫn mang tên TON. Các sàn và ví đổi hiển thị theo lịch riêng, nên trong một thời gian bạn có thể thấy cả hai tên TON và GRAM cho cùng một coin.

Vì coin gốc nằm ngay trên sổ cái của mạng, không có bước “hoán đổi” nào cho người giữ coin trong ví. Dấu hiệu lừa đảo cần nhận ra:

• Tin nhắn, bot, trang web yêu cầu “gửi TON để nhận GRAM”, “nâng cấp ví”, “xác minh ví để đổi tên”.
• Bất kỳ ai hỏi cụm từ khôi phục của ví. TUYỆT ĐỐI KHÔNG nhập cụm từ khôi phục vào trang hay bot nào.

Toncoin và Telegram liên quan thế nào?

Telegram thiết kế TON, bỏ dự án năm 2020 vì vụ kiện của SEC Mỹ, rồi quay lại làm bên vận hành chính từ tháng 5/2026.

Thời điểm	Sự kiện
2018	Telegram bán khoảng 2,9 tỷ Gram cho 171 nhà đầu tư qua hai vòng bán riêng (theo SEC); mạng do Nikolai Durov thiết kế
11/10/2019	SEC kiện, cho rằng đây là đợt chào bán chứng khoán chưa đăng ký
5/2020	Telegram tuyên bố rút khỏi dự án
26/6/2020	Tòa duyệt dàn xếp: Telegram trả lại 1,224 tỷ USD cho nhà đầu tư và nộp phạt 18,5 triệu USD
2020–2022	Cộng đồng tiếp tục mạng với tên The Open Network, coin gọi là Toncoin; phân phối coin qua hợp đồng “Giver” đến 28/6/2022
4/2022	Ví @wallet trong Telegram cho chuyển Toncoin giữa người dùng
24/8/2024	Pavel Durov bị bắt tại Pháp, sau đó bị cáo buộc nhiều tội liên quan đến nền tảng Telegram
21/2/2025	Mini app trên Telegram dùng blockchain phải chuyển sang TON
9/4/2026	Nâng cấp Catchain 2.0: khối khoảng 400 mili giây, xác nhận cuối khoảng 1 giây
1/5/2026	Phí cơ bản giảm khoảng 6 lần, còn khoảng 0,00039 coin mỗi giao dịch
4/5/2026	Telegram nhận vai trò vận hành chính thay TON Foundation, thành nút xác nhận lớn nhất
6/2026	Toncoin đổi tên thành Gram

Nguồn bảng: SEC, Wikipedia, CoinShares, The Block (danh sách cuối trang). Telegram vận hành mạng không có nghĩa Telegram bảo đảm giá trị coin hay bồi thường khi bạn mất tài sản.

Ví Telegram có giữ Toncoin an toàn không?

Ví @wallet mặc định trong Telegram là ví lưu ký: bên vận hành giữ khóa thay bạn. Tiện, nhưng bạn phụ thuộc vào bên đó giống như để tài sản trên sàn.

	Ví @wallet trong Telegram	Ví tự quản cho mạng TON
Ai giữ khóa	Bên vận hành ví	Bạn, qua cụm từ khôi phục
Mất tài khoản Telegram	Phụ thuộc quy trình khôi phục của bên vận hành	Không ảnh hưởng nếu còn cụm từ khôi phục
Bị khóa, đóng băng	Có thể, theo quyết định của bên vận hành	Bên ngoài không khóa được coin gốc
Rủi ro chính	Bên vận hành gặp sự cố, chính sách thay đổi	Lộ hoặc mất cụm từ khôi phục

Từ 31/8/2026 Telegram mở thử Gram Wallet, một ví tự lưu ký, cho nhóm người dùng nhỏ. Khác biệt giữa hai loại ví giải thích kỹ ở bài ví crypto là gì.

Còn đào Toncoin được không?

Không. Toàn bộ khoảng 5 tỷ Toncoin ban đầu đã được phân phối xong ngày 28/6/2022, và TON chưa bao giờ là mạng đào bằng máy tính như Bitcoin.

Năm 2020, cộng đồng phân phối 98,55% nguồn cung qua các hợp đồng “Giver”: máy tính giải câu đố để nhận coin, nên được gọi là “đào”. Nhưng việc xác nhận khối của TON luôn dùng bằng chứng cổ phần (PoS). Sau ngày 28/6/2022, coin mới chỉ sinh ra từ phần thưởng cho nút xác nhận, khoảng 0,6% tổng cung mỗi năm trước khi trừ phần phí bị đốt (theo CoinShares).

Vì vậy, các ứng dụng điện thoại, mini app hay nhóm chat hứa “đào TON miễn phí”, “mining toncoin” không tạo ra coin thật trên blockchain. Một số chỉ là trò chơi phát điểm thưởng. Một số khác là bẫy: bắt nạp tiền để “nâng cấp máy đào”, đòi phí rút, hoặc dụ kết nối ví rồi ký giao dịch rút sạch tài sản.

Lừa đảo liên quan TON qua Telegram thường gặp kiểu nào?

Kẻ gian dựa vào việc TON gắn với Telegram để tiếp cận nạn nhân ngay trong ứng dụng chat, thường qua bot giả, nhóm giả và lời mời “đầu tư”.

Các kiểu hay gặp, kèm cách nhận biết:

1. Bot, kênh giả mạo ví hoặc dự án. Tên và ảnh đại diện giống hệt, chỉ khác một ký tự. Chỉ dùng bot ví mở từ mục cài đặt chính thức của Telegram.
2. “Đổi TON sang GRAM”, “nâng cấp ví”. Không có bước đổi nào cho coin gốc (xem mục trên).
3. Mini app hứa thưởng coin rồi đòi kết nối ví, ký giao dịch. Đọc kỹ nội dung giao dịch trước khi ký; ký nhầm có thể chuyển hết tài sản đi.
4. Nhóm “đầu tư TON” hứa lãi theo ngày. Hứa lợi nhuận cố định là dấu hiệu của mô hình đa cấp, xem các kiểu lừa đảo tài sản mã hóa phổ biến.
5. Gửi nhầm mạng. USDT trên TON có địa chỉ khác định dạng với USDT TRC20 hay ERC20. Xem chọn mạng khi chuyển USDT.

Nhiều giao dịch trên TON còn cần ghi chú (memo, comment) khi nạp vào sàn. Thiếu ghi chú, sàn có thể không cộng tiền tự động.

Rủi ro của Toncoin là gì?

Ngoài biến động giá, TON có rủi ro phụ thuộc vào Telegram, rủi ro tập trung nguồn cung và rủi ro pháp lý quanh nhà sáng lập.

• Phụ thuộc Telegram. Phần lớn người dùng đến từ Telegram, và từ 5/2026 Telegram là nút xác nhận lớn nhất. Quyết định kinh doanh hay pháp lý của Telegram ảnh hưởng trực tiếp đến mạng.
• Pháp lý quanh nhà sáng lập. Cuộc điều tra ở Pháp liên quan đến Pavel Durov vẫn đang mở tính đến tháng 5/2026 (theo CoinShares).
• Lịch mở khóa coin. Từ 10/2025, khoảng 37 triệu coin được mở khóa mỗi 30 ngày; khoảng 1,08 tỷ coin bị khóa từ năm 2023 dự kiến mở ngày 21/2/2027 (theo CoinShares). Lượng coin mới vào lưu thông có thể tạo áp lực bán.
• Rủi ro kỹ thuật. Nâng cấp lớn như Catchain 2.0 năm 2026 thay đổi lõi đồng thuận; mạng mới đổi giao thức luôn có rủi ro lỗi.

Toncoin khác Notcoin và các token trên Telegram thế nào?

Toncoin (Gram) là coin gốc của mạng TON; Notcoin và nhiều token “chạm để kiếm” khác là token phát hành trên mạng TON bởi các dự án riêng.

Token phát hành trên TON dùng coin gốc để trả phí nhưng giá trị và rủi ro hoàn toàn riêng. Một mini app phổ biến trên Telegram không có nghĩa token của nó được Telegram bảo đảm. Khác biệt giữa coin và token xem thêm ở bài coin và token khác nhau thế nào.

Ở Việt Nam, Toncoin có gì cần lưu ý riêng?

Điều riêng của TON ở Việt Nam là kênh tiếp cận: hầu hết người dùng gặp TON trong Telegram, cũng là kênh kẻ gian dùng nhiều để mời “đầu tư”, “đào coin”.

Pháp lý, thuế và nơi mua bán hợp pháp áp dụng giống các tài sản mã hóa khác (khối “ở Việt Nam” phía trên). Cần lưu ý thêm: ví @wallet trong Telegram là dịch vụ lưu ký của tổ chức nước ngoài, không phải tổ chức được Bộ Tài chính cấp phép. Tính đến 26/10/2026 chưa sàn nào ở Việt Nam có giấy phép, nên chưa có danh sách chính thức về việc sàn nào niêm yết GRAM. Cách nhận diện trang, kênh mạo danh xem bài nhận biết sàn tài sản mã hóa giả mạo.